Czym jest przeziębienie
Przeziębienie to infekcja wirusowa, którą zwykle da się leczyć w domu, bez wizyty u lekarza. Poprawa przychodzi zazwyczaj w ciągu 1 do 2 tygodni.
Objawy
Objawy narastają stopniowo przez 2 do 3 dni. Do głównych należą:
- zatkany lub cieknący nos,
- kichanie,
- ból gardła,
- chrypka,
- kaszel,
- uczucie zmęczenia i rozbicia.
Rzadziej dochodzą do tego gorączka, bóle mięśni, utrata smaku i węchu oraz uczucie rozpierania w uszach i twarzy.
U małych dzieci objawy mogą trwać dłużej. Dziecko bywa też rozdrażnione, ma trudności z jedzeniem i spaniem, oddycha przez usta i miewa wymioty po kaszlu.
Przeziębienie a grypa
Objawy obu chorób są podobne, ale grypa ma zwykle cięższy przebieg:
| Przeziębienie | Grypa | |
|---|---|---|
| Początek | stopniowy | nagły, w ciągu kilku godzin |
| Zasięg objawów | głównie nos i gardło | więcej niż nos i gardło |
| Samopoczucie | złe samopoczucie, ale zwykle da się funkcjonować | wyczerpanie uniemożliwiające normalne funkcjonowanie |
Co pomaga
Domowe sposoby
- odpoczywaj,
- pij dużo płynów, na przykład wody, żeby uniknąć odwodnienia,
- jedz normalnie – u małych dzieci utrata apetytu na kilka dni jest częsta,
- płucz gardło słoną wodą, ale nie stosuj tego u dzieci,
- wypij ciepły napój z cytryną i miodem,
- wdychaj parę, na przykład siedząc w łazience przy puszczonym gorącym prysznicu.
Ciepły napój przygotujesz, wyciskając sok z połowy cytryny do kubka przegotowanej wody i dodając 1–2 łyżeczki miodu. Nie podawaj gorących napojów małym dzieciom, a miodu dzieciom poniżej 12. miesiąca życia.
Czego nie robić:
- nie pozwalaj dzieciom wdychać pary znad miski z gorącą wodą – grozi to poparzeniem,
- nie podawaj kwasu acetylosalicylowego dzieciom poniżej 16. roku życia,
- nie pal – dym nasila objawy.
Preparaty z apteki
O wybór preparatu warto zapytać farmaceutę. Zwykle stosuje się:
- paracetamol lub ibuprofen na bóle i obniżenie gorączki,
- preparaty obkurczające naczynia – aerozole, krople lub tabletki – na zatkany nos; nie stosuje się ich u dzieci poniżej 6 lat,
- maści i preparaty do wcierania z olejkami eterycznymi, pomocne przy kaszlu u niemowląt i małych dzieci.
Aerozole do nosa są dostępne bez recepty, ale nie należy stosować ich dłużej niż tydzień – dłuższe używanie nasila objawy.
Część preparatów na kaszel i przeziębienie nie jest odpowiednia dla niemowląt, dzieci i kobiet w ciąży.
Przeziębienie w ciąży
W ciąży zestaw dostępnych opcji wyraźnie się kurczy, więc warto wiedzieć z góry, co odpada.
Na pierwszy plan wychodzą sposoby bez leków: odpoczynek, dużo płynów, nawilżone powietrze i płukanie nosa solą fizjologiczną. Z preparatów aptecznych charakterystyki mówią, co następuje:
| Substancja | Co mówi charakterystyka o ciąży |
|---|---|
| paracetamol | Można stosować, jeśli jest to klinicznie uzasadnione – najmniejsza skuteczna dawka, jak najkrócej |
| ibuprofen | Przeciwwskazany w trzecim trymestrze. W pierwszym i drugim tylko przy bezwzględnej konieczności |
| ksylometazolina | Wprost: nie należy stosować w czasie ciąży |
| fenylefryna | Ciąża jest wymieniona wśród przeciwwskazań |
| pseudoefedryna | Wyłącznie po konsultacji z lekarzem, gdy korzyść przeważa nad ryzykiem |
Praktyczny wniosek jest taki, że w ciąży odpadają właściwie wszystkie leki obkurczające błonę śluzową nosa – a to one stanowią trzon typowych preparatów na przeziębienie. Tym bardziej liczy się wtedy sprawdzenie składu, zanim się po taki preparat sięgnie.
Najczęstszy błąd: sumowanie paracetamolu
Nie stosuj gotowych preparatów na kaszel i przeziębienie, jeśli przyjmujesz już tabletki z paracetamolem lub ibuprofenem – łatwo wtedy przyjąć więcej leku, niż powinno się przyjąć.
To realny problem, bo paracetamol jest składnikiem wielu preparatów złożonych sprzedawanych pod własnymi nazwami – zawiera go między innymi Apap Extra, w połączeniu z kofeiną. Przed sięgnięciem po kolejny preparat sprawdź, czy nie zawiera już tej samej substancji czynnej.
Kiedy do lekarza
Umów wizytę, jeśli:
- gorączka utrzymuje się dłużej niż 3 dni,
- objawy przeziębienia się nasilają,
- temperatura jest bardzo wysoka albo czujesz gorąco, zimno i dreszcze,
- odczuwasz duszność albo ból w klatce piersiowej,
- niepokoją cię objawy u dziecka,
- objawy nie ustępują po 10 dniach,
- kaszel utrzymuje się dłużej niż 3 tygodnie,
- masz objawy przeziębienia i chorujesz przewlekle – na przykład na cukrzycę albo chorobę serca, płuc lub nerek,
- masz objawy przeziębienia i osłabioną odporność, na przykład w trakcie chemioterapii.
Antybiotyk nie jest lekiem na przeziębienie. Lekarze go nie zalecają, bo nie złagodzi objawów ani nie przyspieszy powrotu do zdrowia – działa wyłącznie przy zakażeniu bakteryjnym, a przeziębienie wywołują wirusy.
Jak długo się zaraża
Zarażasz do czasu ustąpienia wszystkich objawów, co zwykle zajmuje 1 do 2 tygodni, a u niemowląt i małych dzieci bywa dłużej. Zarażać można już na kilka dni przed pojawieniem się pierwszych objawów.
Wirusy przenoszą się z kaszlem i kichaniem, a zarazki przeżywają na rękach i powierzchniach do 24 godzin. Ryzyko zakażenia innych zmniejszają:
- częste mycie rąk ciepłą wodą z mydłem,
- zasłanianie ust i nosa chusteczką przy kaszlu i kichaniu,
- jak najszybsze wyrzucanie zużytych chusteczek.
Żeby samemu się nie zarazić, warto dodatkowo nie dzielić z chorym ręczników ani przedmiotów codziennego użytku – kubków czy dziecięcych zabawek – i nie dotykać oczu ani nosa po możliwym kontakcie z wirusem.
W co nie warto wierzyć
- Suplementy nie skracają przeziębienia. Brakuje mocnych dowodów, żeby witamina C, jeżówka czy czosnek zapobiegały przeziębieniom albo przyspieszały powrót do zdrowia.
- Szczepienie przeciw grypie nie chroni przed przeziębieniem. To inne wirusy – szczepionka działa na grypę, nie na przeziębienie.
