Na co działa Apap
Apap jako substancję czynną zawiera paracetamol i jest lekiem przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. Wskazaniem do stosowania są bóle różnego pochodzenia: głowy (w tym napięciowe bóle głowy), menstruacyjne, zębów, mięśni, kostno-stawowe, gardła, nerwobóle, a także gorączka, np. w przebiegu przeziębienia i grypy. Lek jest wskazany do stosowania u dorosłych i młodzieży w wieku powyżej 12 lat.
Paracetamol działa głównie ośrodkowo – hamuje powstawanie prostaglandyn w ośrodkowym układzie nerwowym, co podnosi próg bólowy i obniża temperaturę ciała ustawianą przez podwzgórze. W odróżnieniu od niesteroidowych leków przeciwzapalnych, takich jak kwas acetylosalicylowy, paracetamol nie hamuje syntezy prostaglandyn na obwodzie ciała. Dlatego Apap nie działa przeciwzapalnie i nie wywołuje typowych dla tej grupy leków działań niepożądanych ze strony żołądka.
Dawkowanie
Poniższe wartości pochodzą wyłącznie z ulotki dołączonej do opakowania leku.
Dawki
- Dorośli: 1–2 tabletki powlekane (500–1000 mg paracetamolu), w razie konieczności 3–4 razy na dobę. Maksymalnie 8 tabletek powlekanych na dobę, czyli 4 g paracetamolu.
- Młodzież w wieku powyżej 12 lat: 1 tabletka powlekana (500 mg paracetamolu), w razie konieczności 3–4 razy na dobę.
- Między kolejnymi dawkami należy zachować co najmniej 4-godzinny odstęp.
- Lek zaleca się przyjmować na czczo – przyspiesza to działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe.
- Bez konsultacji z lekarzem nie należy stosować leku dłużej niż 5 dni w przypadku bólu i 3 dni w przypadku gorączki, ani gdy objawy się nasilają.
Apap nie jest przeznaczony dla dzieci w wieku poniżej 12 lat – ograniczenie to wynika z postaci leku (tabletki powlekane).
Uwaga na przedawkowanie
Ze względu na ryzyko przedawkowania należy upewnić się, że inne przyjmowane leki nie zawierają paracetamolu.
Zażycie dawki większej niż zalecana wymaga natychmiastowego kontaktu z lekarzem, nawet jeśli nie ma jeszcze żadnych objawów – przedawkowanie paracetamolu może prowadzić do zagrażającego życiu uszkodzenia wątroby.
Pierwsze objawy (nudności, wymioty, nadmierna potliwość, senność, ogólne osłabienie) bywają mylące: mogą ustąpić następnego dnia, mimo że uszkodzenie wątroby dalej się rozwija i ujawnia się dopiero później rozpieraniem w nadbrzuszu, powrotem nudności i żółtaczką.
Według ulotki jednorazowe przyjęcie 5 g paracetamolu lub więcej wymaga sprowokowania wymiotów (jeśli od spożycia nie minęła jeszcze godzina) i natychmiastowego kontaktu z lekarzem.
Przeciwwskazania i środki ostrożności
Zgodnie z ulotką leku APAP nie należy przyjmować, jeśli u pacjenta:
- wcześniej stwierdzono uczulenie na paracetamol lub którykolwiek z pozostałych składników leku,
- występuje ciężka niewydolność wątroby lub nerek,
- występuje wrodzony niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej lub reduktazy methemoglobinowej,
- to dziecko w wieku poniżej 12 lat.
Przed rozpoczęciem stosowania leku należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą w przypadku niewydolności wątroby lub nerek oraz astmy oskrzelowej. Stosowanie leku przez osoby z niewydolnością wątroby, nadużywające alkoholu oraz niedożywione stwarza ryzyko uszkodzenia wątroby. W czasie przyjmowania Apapu nie wolno pić alkoholu.
Natychmiastowej konsultacji z lekarzem wymaga też sytuacja, w której pacjent przyjmuje równocześnie flukloksacylinę (antybiotyk) lub cierpi na ciężkie zaburzenia czynności nerek, posocznicę, jest niedożywiony bądź uzależniony od alkoholu – w tych grupach notowano przypadki kwasicy metabolicznej związanej ze stosowaniem paracetamolu. Jej objawy mogą obejmować poważne trudności z oddychaniem (w tym przyspieszone, głębokie oddychanie), senność, nudności i wymioty – w razie ich wystąpienia należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem.
Apap w ciąży i podczas karmienia piersią
Ulotka wskazuje, że kobieta w ciąży, karmiąca piersią, przypuszczająca, że może być w ciąży, lub planująca dziecko, powinna poradzić się lekarza przed zastosowaniem tego leku.
Lek Apap można podawać kobietom w ciąży, jeśli jest to konieczne. Zaleca się wówczas stosowanie możliwie najmniejszej dawki skutecznie łagodzącej ból lub obniżającej gorączkę oraz przyjmowanie leku przez możliwie jak najkrótszy czas. Jeżeli ból nie ustępuje, gorączka się nie obniża lub konieczne staje się częstsze przyjmowanie leku, należy skonsultować się z lekarzem.
Interakcje z innymi lekami
Leku nie należy stosować równocześnie z innymi lekami zawierającymi paracetamol (np. innymi preparatami przeciwbólowymi czy lekami na przeziębienie i grypę) – grozi to przedawkowaniem paracetamolu.
Ulotka i ChPL wymieniają też inne istotne interakcje:
- inhibitory MAO (leki stosowane m.in. w depresji) – nie łączyć również w okresie do 2 tygodni od ich odstawienia,
- zydowudyna (lek przeciwwirusowy stosowany w zakażeniu HIV),
- doustne leki przeciwzakrzepowe (warfaryna, kumaryna) – paracetamol może nasilać ich działanie,
- ryfampicyna, izoniazyd, leki przeciwpadaczkowe, barbiturany, diflunisal, sulfinpirazon oraz inne leki indukujące enzymy mikrosomowe wątroby – zwiększają ryzyko uszkodzenia wątroby,
- flukloksacylina (antybiotyk) – ryzyko ciężkich zaburzeń krwi i płynów ustrojowych (kwasicy metabolicznej).
Przed przyjęciem Apapu z którymkolwiek z tych leków należy zasięgnąć opinii lekarza. Kofeina nasila przeciwbólowe działanie paracetamolu. Przed zastosowaniem Apapu razem z innym lekiem warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą – zwłaszcza jeśli chodzi o leki przyjmowane regularnie.
Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, Apap może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego one wystąpią. Objawy takie jak obrzęk naczynioruchowy (obrzęk twarzy, warg, języka, gardła, trudności w oddychaniu), wstrząs anafilaktyczny lub ciężkie reakcje skórne wymagają natychmiastowego przerwania stosowania leku i kontaktu z lekarzem – to stany zagrażające życiu, występujące bardzo rzadko.
Pozostałe działania niepożądane według ulotki:
- rzadko (u 1 do 10 na 10 000 pacjentów): reakcje nadwrażliwości, pokrzywka, rumień, wysypka, nudności, wymioty, zaburzenia trawienia,
- bardzo rzadko (rzadziej niż u 1 na 10 000 pacjentów): trombocytopenia, agranulocytoza, skurcz oskrzeli u pacjentów z nadwrażliwością na kwas acetylosalicylowy i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne, ostre uszkodzenie wątroby (najczęściej w wyniku przedawkowania), plamica barwnikowa,
- częstość nieznana: kwasica metaboliczna u pacjentów z ciężką chorobą przyjmujących paracetamol.
W razie wystąpienia jakichkolwiek objawów niepożądanych, w tym niewymienionych w ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie. Działania niepożądane można też zgłosić bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.
Apap a zamienniki
Paracetamol to jedna z najczęściej stosowanych substancji przeciwbólowych i przeciwgorączkowych, dostępna w serwisie także pod innymi nazwami handlowymi – więcej o samej substancji można przeczytać na stronie paracetamolu.
Wybierając zamiennik, warto zwrócić uwagę na dwie rzeczy:
- dawkę paracetamolu w jednej tabletce oraz postać leku (tabletki powlekane, musujące, ulegające rozpadowi w jamie ustnej) – od tego zależy, jak łatwo dobrać dawkowanie zgodne z ulotką konkretnego preparatu,
- obecność dodatkowych substancji czynnych (np. kofeiny czy substancji rozkurczowych) – mogą one wpływać na dawkowanie i przeciwwskazania inaczej niż sam paracetamol.
Niezależnie od wybranego preparatu obowiązuje ta sama zasada: nie łączyć go z innymi lekami zawierającymi paracetamol, aby nie przekroczyć maksymalnej dawki dobowej wynoszącej 4 g dla osoby dorosłej.
