Skąd się bierze ból mięśni
Ból mięśni ma zwykle jedną z trzech przyczyn i od niej zależy postępowanie.
Przeciążenie i uraz
Naciągnięcia i skręcenia powstają, gdy mięsień zostanie nadmiernie rozciągnięty albo skręcony. Sprzyjają im brak rozgrzewki przed wysiłkiem, zmęczone mięśnie i uprawianie sportu.
Warto rozróżniać dwa urazy, bo dotyczą różnych tkanek:
- skręcenie – rozerwane lub skręcone więzadło, czyli tkanka łącząca stawy; najczęściej w nadgarstku, kostce, kciuku i kolanie,
- naciągnięcie – nadmiernie rozciągnięty lub naderwany mięsień; najczęściej w stopie, nodze i plecach.
Objawy bywają podobne w obu przypadkach:
- ból, tkliwość lub osłabienie – zwykle w okolicy kostki, stopy, nadgarstka, kciuka, kolana, nogi albo pleców,
- obrzęk lub siniak w miejscu urazu,
- niemożność obciążenia kończyny lub normalnego jej używania,
- skurcze mięśni, czyli bolesne napinanie się mięśnia bez udziału woli.
Infekcja
Bóle mięśni i stawów są typowym objawem ogólnym grypy, obok wysokiej gorączki, dreszczy i bólu głowy. Pojawiają się zwykle nagle, na początku choroby, i ustępują razem z nią. Stosuje się wtedy leczenie objawowe.
Bóle mięśniowe towarzyszą też przeziębieniu, choć zwykle są słabsze niż przy grypie.
Co pomaga na ból mięśni
Przez pierwsze 2–3 dni po urazie
Przy naciągnięciu i skręceniu stosuje się schemat nazywany PRICE – od angielskich nazw pięciu kroków:
- Ochrona – zabezpiecz uraz, na przykład stabilizatorem albo butami podtrzymującymi stopę i kostkę.
- Odpoczynek – przerwij ćwiczenia i aktywności, staraj się nie obciążać urazu.
- Chłodzenie – przykładaj zimny okład, na przykład mrożonkę owiniętą ręcznikiem, na maksymalnie 20 minut co 2–3 godziny.
- Ucisk – owiń miejsce bandażem, żeby podtrzymać je w ciągu dnia.
- Uniesienie – trzymaj kończynę uniesioną, na przykład na poduszce, tak często, jak to możliwe.
Żeby ograniczyć obrzęk, przez pierwsze dwa dni unikaj ciepła – gorących kąpieli i okładów rozgrzewających – a także alkoholu i masażu.
Gdy ruch przestanie sprawiać ból, warto zacząć poruszać kończyną, żeby staw ani mięsień nie zesztywniały.
Leki przeciwbólowe
Na początek sprawdza się paracetamol, a przy obrzęku żel, pianka lub spray z ibuprofenem stosowany na skórę. W razie potrzeby można sięgnąć po ibuprofen doustnie – w tabletkach, kapsułkach lub syropie.
Bóle mięśni są wymienione wprost jako wskazanie w ulotkach preparatów paracetamolu, na przykład Apapu i Apapu Extra. Obowiązują przy tym zwykłe zasady: dawkowanie zgodne z ulotką konkretnego opakowania i niełączenie kilku preparatów zawierających tę samą substancję czynną.
Przy wyborze postaci leku – tabletka czy preparat na skórę – warto poradzić się farmaceuty.
Ile trwa gojenie
Po około dwóch tygodniach większość naciągnięć i skręceń zaczyna się wyraźnie poprawiać.
Z intensywnym wysiłkiem, takim jak bieganie, trzeba jednak odczekać nawet do ośmiu tygodni – wcześniejszy powrót grozi ponownym uszkodzeniem. Ciężkie urazy potrafią wracać do normy przez wiele miesięcy.
Jeśli uraz goi się dłużej, niż wynika z tych ram, pomocna bywa fizjoterapia.
Kiedy do lekarza
Pilnej porady wymagają sytuacje, w których po urazie:
- ból jest bardzo silny albo się nasila,
- pojawia się duży obrzęk lub siniak, ewentualnie obrzęk się powiększa,
- nie da się obciążyć kończyny ani przejść więcej niż kilku kroków,
- kończyna jest bardzo sztywna albo trudno nią poruszać,
- nie ma poprawy mimo kilku dni domowego postępowania.
Osobno traktuje się ból mięśni z wysoką gorączką albo uczuciem zimna i dreszczami – to może wskazywać na zakażenie i wymaga szybkiej oceny lekarskiej.
Wizyty u lekarza wymaga też naciągnięcie lub skręcenie, które mimo domowego leczenia się pogarsza albo nie ustępuje. W razie potrzeby lekarz zaleci mocniejszy lek przeciwbólowy, skieruje na zdjęcie rentgenowskie albo do szpitala.
