Na co działa Aspirin
Tabletka zawiera 500 mg kwasu acetylosalicylowego – niesteroidowego leku przeciwzapalnego z grupy salicylanów.
Charakterystyka podaje dwa wskazania i oba są wąskie:
- bóle o małym lub umiarkowanym nasileniu,
- gorączka.
W praktyce dotyczy to takich sytuacji jak ból głowy, ból zęba, ból mięśni czy gorączka. Miejsce tego leku wśród innych preparatów przeciwbólowych opisuje strona leków przeciwbólowych.
Aspirin to nie Aspirin Cardio
Ta sama marka obejmuje w rejestrze dawki od 100 do 800 mg, a dwa krańce służą czemu innemu. Aspirin ma 500 mg, czyli dawkę z przedziału przeciwbólowego, który charakterystyka określa na 300–600 mg jednorazowo. Aspirin Cardio to tabletki dojelitowe 100 mg – dawka leżąca poniżej tego przedziału.
Wspólna nazwa handlowa nie oznacza więc wspólnego zastosowania. To ta sama sytuacja co przy Acardzie, tylko trudniejsza do zauważenia, bo rozgrywa się wewnątrz jednej marki.
Dawkowanie
Dorośli – jednorazowo 500 do 1000 mg, czyli 1 do 2 tabletek. W razie potrzeby dawkę można powtarzać co 4 do 8 godzin, nie przekraczając 4000 mg na dobę (8 tabletek).
Młodzież powyżej 12 lat – wyłącznie na zlecenie lekarza: jednorazowo 1 tabletka, w razie potrzeby co 4 do 8 godzin, najwyżej 3 tabletki (1500 mg) na dobę.
Leku nie stosuje się u dzieci poniżej 12 lat.
Tabletki przyjmuje się doustnie, najlepiej po posiłkach, popijając dużą ilością wody. Bez konsultacji z lekarzem nie należy ich stosować dłużej niż 3 do 5 dni.
Ból głowy z nadużywania leku
Charakterystyka zawiera ostrzeżenie, które łatwo przeoczyć, a tłumaczy częste doświadczenie: długotrwałe przyjmowanie produktów z kwasem acetylosalicylowym może być przyczyną bólu głowy, który nasila się podczas przyjmowania kolejnych dawek.
Osobno dokument zaznacza, że długotrwałe stosowanie leków przeciwbólowych – zwłaszcza zawierających kilka substancji czynnych – może prowadzić do ciężkiego zaburzenia czynności nerek i niewydolności nerek.
Zespół Reye’a: dlaczego nie dla dzieci
To jest powód, dla którego kwas acetylosalicylowy zniknął z apteczek dziecięcych. Zespół Reye’a to rzadka, ale zagrażająca życiu choroba, a jej ryzyko w przebiegu zakażeń wirusowych może wzrosnąć, jeśli jednocześnie podaje się kwas acetylosalicylowy. Charakterystyka uczciwie dodaje, że związek przyczynowy nie został udowodniony – mimo to zaleca ostrożność.
Praktyczny sygnał ostrzegawczy jest konkretny: uporczywe wymioty w przebiegu zakażenia mogą wskazywać na wystąpienie zespołu Reye’a i wymagają natychmiastowej pomocy medycznej.
Z tego powodu produktów z kwasem acetylosalicylowym nie stosuje się u dzieci poniżej 12 lat, a u młodzieży powyżej 12 lat – wyłącznie na zlecenie lekarza.
Przeciwwskazania
Leku nie wolno stosować:
- przy nadwrażliwości na kwas acetylosalicylowy, inne salicylany lub substancje pomocnicze,
- przy skazie krwotocznej,
- przy ostrej chorobie wrzodowej żołądka lub dwunastnicy,
- u osób, u których salicylany albo inne NLPZ wywołały w przeszłości napad astmy oskrzelowej,
- jednocześnie z metotreksatem w dawce 15 mg na tydzień lub większej,
- przy ciężkiej niewydolności serca, wątroby lub nerek,
- w ostatnim trymestrze ciąży,
- u dzieci poniżej 12 lat.
W pierwszym i drugim trymestrze ciąży leku nie należy stosować, chyba że jest to bezwzględnie konieczne.
Ostrożności wymagają osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe, z zaburzoną czynnością wątroby lub nerek, z przebytą chorobą wrzodową albo krwawieniami z przewodu pokarmowego w wywiadzie oraz karmiące piersią. Osobno wymieniony jest niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G6PD) – u tych osób kwas acetylosalicylowy może wywołać hemolizę lub niedokrwistość hemolityczną, a ryzyko rośnie przy wysokich dawkach, gorączce i ciężkich zakażeniach.
Interakcje
Lista jest długa, bo kwas acetylosalicylowy wpływa i na krzepnięcie, i na nerki. Najważniejsze pozycje:
- metotreksat – od 15 mg na tydzień połączenie jest przeciwwskazane, w mniejszych dawkach wymaga szczególnej ostrożności (nasilenie toksycznego wpływu na szpik),
- leki przeciwzakrzepowe, trombolityczne i hamujące agregację płytek – zwiększone ryzyko wydłużenia czasu krwawienia i krwotoków,
- inne NLPZ, w tym salicylany – synergistyczne działanie zwiększa ryzyko choroby wrzodowej, krwawień i uszkodzenia nerek,
- leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI – zwiększone ryzyko krwawień z górnego odcinka przewodu pokarmowego,
- digoksyna – wzrost jej stężenia w osoczu,
- leki przeciwcukrzycowe (insulina, pochodne sulfonylomocznika) – nasilenie ich działania,
- leki moczopędne – osłabienie działania moczopędnego,
- benzbromaron i probenecyd – osłabienie działania przeciwdnawego.
Możliwe działania niepożądane
Najczęściej dotyczą przewodu pokarmowego: bóle żołądka i brzucha, zgaga, nudności, wymioty, niestrawność. Poważniejszą postacią są potencjalnie zagrażające życiu krwawienia z przewodu pokarmowego – jawne (fusowate wymioty, smoliste stolce) albo utajone, przy czym charakterystyka zaznacza, że dochodzi do nich tym częściej, im większa jest dawka.
Dalej wymienione są:
- zwiększone ryzyko krwawień i krwotoków – z nosa, dziąseł, pooperacyjnych – oraz wydłużenie czasu krwawienia i trombocytopenia,
- niedokrwistość z niedoboru żelaza albo pokrwotoczna jako skutek krwawień,
- zawroty głowy i szumy uszne, będące zazwyczaj objawami przedawkowania,
- zaburzenia czynności nerek i ciężkie uszkodzenie nerek,
- reakcje nadwrażliwości: wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, zaburzenia oddychania, zapalenie i przekrwienie błony śluzowej nosa,
- rzadko przemijające zaburzenia czynności wątroby.
Osobno wymieniony jest wylew krwi do mózgu, szczególnie u osób z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym lub przyjmujących jednocześnie inne leki przeciwzakrzepowe.
Aspirin a zamienniki
W serwisie opisaliśmy inne preparaty z kwasem acetylosalicylowym i moduł niżej zestawia je automatycznie. Warto do niego podchodzić z uwagą, którą sam sygnalizuje: identyczny skład nie znaczy identyczne zastosowanie.
Najwyraźniej widać to przy Acardzie – zawiera tę samą substancję, ale w dawce 75 mg i jego własna strona mówi wprost, że nie jest lekiem przeciwbólowym. Przy zestawieniach tego typu decyduje dawka i postać, a nie sama nazwa substancji.
Kiedy do lekarza
Natychmiastowej pomocy wymagają objawy krwawienia z przewodu pokarmowego – fusowate wymioty albo czarne, smoliste stolce – oraz reakcje uczuleniowe z dusznością i obrzękiem. Szumy uszne i zawroty głowy zwykle oznaczają przedawkowanie.
Do lekarza trzeba też pójść, gdy ból lub gorączka utrzymują się mimo 3 do 5 dni stosowania, albo gdy ból głowy nasila się wraz z kolejnymi dawkami leku.
