Na co działa Alka-Seltzer
Jedna tabletka musująca zawiera 324 mg kwasu acetylosalicylowego, który według ulotki działa przeciwbólowo, przeciwzapalnie i przeciwgorączkowo. Podmiotem odpowiedzialnym jest Bayer.
Charakterystyka wymienia dwa wskazania:
- dolegliwości bólowe o lekkim i średnim nasileniu, np. ból głowy, bóle mięśniowe (m.in. z uczuciem ogólnego rozbicia) i ból zębów,
- ból i gorączka w przebiegu przeziębienia i grypy.
Ulotka dodaje, że cytrynian sodu, który powstaje po rozpuszczeniu tabletki w wodzie, ma właściwości buforujące i zobojętnia nadmiar kwasu solnego w żołądku. To opis składu, a nie osobne wskazanie – lek jest zarejestrowany wyłącznie na ból i gorączkę.
Alka-Seltzer a Aspirin
Obie marki należą do tego samego podmiotu i zawierają tę samą substancję, ale różnią się postacią. Aspirin to zwykła tabletka 500 mg, a Alka-Seltzer – tabletka musująca 324 mg, którą przed przyjęciem rozpuszcza się w wodzie. Stąd inna liczba tabletek w dawce i inny limit dobowy liczony w sztukach, choć górna granica w miligramach jest ta sama: 4000 mg na dobę.
Dawkowanie
Dorośli – jednorazowo 1 do 3 tabletek (324–972 mg). W razie potrzeby dawkę powtarza się po upływie co najmniej 4–6 godzin. Nie przyjmuje się więcej niż 12 tabletek (4000 mg) na dobę.
Młodzież powyżej 12 lat – wyłącznie na zlecenie lekarza: jednorazowo 1 tabletka, w razie potrzeby do 3 razy na dobę, nie częściej niż co 4–6 godzin. Najwyżej 3 tabletki (972 mg) na dobę.
Dzieci poniżej 12 lat – leku nie stosuje się.
Bez konsultacji z lekarzem Alka-Seltzer przyjmuje się nie dłużej niż 3–5 dni. Ostrożności wymaga stosowanie u osób z nieprawidłową czynnością wątroby lub nerek.
Jak przyjmować
Tabletkę rozpuszcza się w szklance wody i wypija musujący płyn. Lek przyjmuje się po posiłkach. Po pominięciu dawki, jeśli dolegliwości się utrzymują, przyjmuje się następną dawkę – bez podwajania. Lek przechowuje się w temperaturze poniżej 25°C.
Zespół Reye’a i młodzież
Dokumenty leku są tu jednoznaczne co do dzieci: wiek poniżej 12 lat jest przeciwwskazaniem. Osobne ostrzeżenie dotyczy dzieci i młodzieży z zakażeniem wirusowym. Produktów z kwasem acetylosalicylowym nie należy im podawać w przebiegu zakażeń wirusowych, z gorączką lub bez gorączki, bez konsultacji z lekarzem.
Charakterystyka wyjaśnia, że w przebiegu niektórych chorób wirusowych – szczególnie grypy typu A, grypy typu B i ospy wietrznej – istnieje ryzyko zespołu Reye’a, rzadkiej, ale zagrażającej życiu choroby. Ryzyko to może wzrosnąć, jeśli jednocześnie podaje się kwas acetylosalicylowy, choć związek przyczynowy nie został udowodniony. Uporczywe wymioty w przebiegu zakażenia mogą wskazywać na zespół Reye’a i wymagają natychmiastowej pomocy.
Przeciwwskazania i ostrzeżenia
Alka-Seltzer nie wolno stosować:
- przy nadwrażliwości na kwas acetylosalicylowy, inne salicylany lub którykolwiek składnik leku,
- przy skazie krwotocznej,
- przy ostrej chorobie wrzodowej żołądka lub dwunastnicy,
- u osób, u których salicylany lub inne NLPZ wywołały w przeszłości napad astmy oskrzelowej,
- jednocześnie z metotreksatem w dawce 15 mg na tydzień lub większej,
- przy ciężkiej niewydolności serca, wątroby lub nerek,
- w ostatnim trymestrze ciąży,
- u dzieci poniżej 12 lat.
Kiedy najpierw porozmawiać z lekarzem
Ostrożności wymagają m.in. osoby z nadwrażliwością na inne leki przeciwzapalne, przyjmujące leki przeciwzakrzepowe, z zaburzoną czynnością wątroby albo nerek, z chorobą wrzodową lub krwawieniami z przewodu pokarmowego w przeszłości, z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej oraz karmiące piersią.
Kwas acetylosalicylowy może wywołać skurcz oskrzeli i napad astmy, zwłaszcza u osób z astmą, przewlekłymi chorobami układu oddechowego, katarem siennym lub polipami nosa. Ponieważ wydłuża czas krwawienia na kilka dni, przed zabiegiem, także ekstrakcją zęba, trzeba poinformować lekarza o jego przyjmowaniu. Nawet w małych dawkach zmniejsza wydalanie kwasu moczowego i u osób predysponowanych może wywołać napad dny moczanowej.
Sód i inne składniki
Jedna tabletka zawiera 477 mg sodu, co według ulotki odpowiada 24% maksymalnej zalecanej dobowej dawki sodu u dorosłych. Lek zawiera też śladową ilość alkoholu benzylowego, który może powodować reakcje alergiczne, oraz glukozę w składzie aromatów. Tu dokumenty mówią co innego: charakterystyka stwierdza, że osoby z zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinny przyjmować leku, a ulotka każe przy nietolerancji niektórych cukrów skontaktować się z lekarzem przed jego przyjęciem.
Interakcje
Szczególnej ostrożności i konsultacji z lekarzem wymaga łączenie Alka-Seltzer z:
- metotreksatem w dawkach poniżej 15 mg na tydzień (od 15 mg połączenie jest przeciwwskazane),
- lekami przeciwzakrzepowymi, trombolitycznymi i hamującymi agregację płytek,
- innymi NLPZ, w tym salicylanami, oraz kortykosteroidami – rośnie ryzyko choroby wrzodowej i krwawień z przewodu pokarmowego,
- lekami przeciwdepresyjnymi z grupy SSRI,
- digoksyną, lekami przeciwcukrzycowymi i kwasem walproinowym, których działanie kwas acetylosalicylowy nasila,
- lekami moczopędnymi, inhibitorami ACE oraz lekami przeciwdnawymi, takimi jak benzbromaron i probenecyd, których działanie osłabia.
Alkohol zwiększa ryzyko owrzodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego i krwawień.
Ciąża i karmienie piersią
W ostatnim trymestrze ciąży lek jest przeciwwskazany. W pierwszym i drugim trymestrze nie stosuje się go, chyba że jest to bezwzględnie konieczne i zalecone przez lekarza – wtedy w jak najmniejszej dawce przez możliwie najkrótszy czas. Od 20. tygodnia ciąży przyjmowanie leku dłużej niż kilka dni może zaburzać czynność nerek płodu i prowadzić do małowodzia albo zwężenia przewodu tętniczego.
Kwas acetylosalicylowy przenika w niewielkich ilościach do mleka. Przy krótkotrwałym stosowaniu przerywanie karmienia piersią z reguły nie jest konieczne, ale przy regularnym przyjmowaniu dużych dawek karmienie powinno być wcześniej przerwane.
Działania niepożądane
Często występują bóle żołądka i brzucha, zgaga i niestrawność, a także szumy uszne, będące zazwyczaj objawem przedawkowania. Rzadko zdarzają się zapalenie przewodu pokarmowego, choroba wrzodowa, perforacja oraz potencjalnie zagrażające życiu krwawienia z przewodu pokarmowego – tym częstsze, im większa dawka. Rzadki jest też wylew krwi do mózgu, szczególnie u osób z niekontrolowanym nadciśnieniem lub przyjmujących leki przeciwzakrzepowe.
Dokumenty wymieniają ponadto reakcje nadwrażliwości, od wysypki i pokrzywki po wstrząs anafilaktyczny, krwawienia z nosa i dziąseł, zaburzenia czynności nerek oraz zespół Kounisa – ostre niedokrwienie mięśnia sercowego jako część reakcji alergicznej. Długotrwałe przyjmowanie leku może być przyczyną bólu głowy, który nasila się przy kolejnych dawkach.
Kiedy do lekarza
Natychmiastowej pomocy wymagają:
- fusowate wymioty albo czarne, smoliste stolce – lek trzeba odstawić,
- obrzęk twarzy, powiek, języka lub krtani, duszność, napad astmy, przyspieszone bicie serca albo nagły spadek ciśnienia – także po pierwszej dawce,
- ból w klatce piersiowej razem z wysypką lub dusznością,
- uporczywe wymioty u dziecka lub nastolatka w przebiegu zakażenia,
- przyjęcie dawki większej niż zalecana – ulotka każe niezwłocznie zwrócić się do lekarza lub farmaceuty.
Z lekarzem trzeba się też skontaktować, gdy po 3–5 dniach nie ma poprawy albo pacjent czuje się gorzej.