Skąd się bierze ból zęba
Ból zęba prawie zawsze sygnalizuje problem, który wymaga leczenia stomatologicznego. Najczęstsze przyczyny to:
- próchnica,
- ropień zęba,
- pęknięty lub uszkodzony ząb,
- obluzowane albo wyłamane wypełnienie,
- infekcja towarzysząca wyrzynaniu się zęba – zdarza się to zwłaszcza wtedy, gdy ząb mądrości przebił dziąsło, ale nie ma dość miejsca, by wyrosnąć w całości,
- problemy z aparatem ortodontycznym,
- choroba dziąseł,
- zgrzytanie zębami.
Ból bywa też skutkiem nadwrażliwości zębów, która nie jest chorobą, ale potrafi być równie dokuczliwa.
Wspólny mianownik jest jeden: lek przeciwbólowy uśmierza objaw, a przyczynę usuwa dopiero stomatolog. Dlatego domowe sposoby opisane niżej są rozwiązaniem na czas oczekiwania na wizytę, a nie zamiast niej.
Co pomaga do czasu wizyty
Leki przeciwbólowe
Doraźnie pomagają preparaty dostępne bez recepty – paracetamol lub ibuprofen. Ból zębów jest wymieniony wprost jako wskazanie w ulotkach preparatów paracetamolu, na przykład Apapu i Apapu Extra.
Obowiązują przy tym zwykłe zasady bezpieczeństwa: dawkowanie zgodne z ulotką konkretnego opakowania, nieprzekraczanie maksymalnej dawki dobowej i niełączenie kilku preparatów zawierających tę samą substancję czynną.
Kwasu acetylosalicylowego (aspiryny) nie podaje się dzieciom i młodzieży ze względu na ryzyko zespołu Reye’a – więcej o tym przy okazji grypy.
W aptekach i drogeriach dostępne są także żele znieczulające przeznaczone do jamy ustnej. Przed użyciem warto poradzić się farmaceuty.
Domowe sposoby
- Płukanie ciepłą wodą z solą. Rozpuść pół łyżeczki soli w szklance ciepłej wody – ciepła woda ułatwia rozpuszczanie. Wypłucz usta i wypluj roztwór, nie połykaj go. Możesz powtarzać dowolnie często. Nie stosuj tego u dzieci, które mogłyby roztwór połknąć.
- Miękkie jedzenie – na przykład jogurt czy jajecznica – i unikanie gryzienia po stronie bolącego zęba.
- Miękka szczoteczka i rezygnacja z nitkowania wokół bolącego miejsca.
Jak przetrwać noc
Ból zęba bywa najbardziej dokuczliwy wieczorem i w nocy. Przed snem warto przyjąć lek przeciwbólowy zgodnie z ulotką, wypłukać usta ciepłą wodą z solą i unikać tego, co ból nasila. Pomaga też ułożenie głowy wyżej niż zwykle.
Jeśli mimo leków ból nie pozwala zasnąć, nie jest to powód, by przeczekać do kolejnej nocy – to sygnał do pilnej wizyty u stomatologa.
Czego lepiej nie robić
- Nie jedz potraw słodkich oraz bardzo gorących i bardzo zimnych – nasilają ból, zwłaszcza przy nadwrażliwości i próchnicy.
- Nie pal – palenie pogarsza przebieg części problemów stomatologicznych.
- Nie odkładaj wizyty, licząc, że ból minie sam. Przyczyny bólu zęba nie cofają się samoistnie, a nieleczone zwykle się pogłębiają.
Kiedy do stomatologa
Umów wizytę, gdy
- ból trwa dłużej niż dwa dni,
- ból nie ustępuje po lekach przeciwbólowych,
- bólowi towarzyszy gorączka, ból przy gryzieniu, zaczerwienienie dziąseł albo nieprzyjemny smak w ustach,
- opuchł policzek lub szczęka.
Warto wiedzieć, że lekarz rodzinny nie przeprowadzi leczenia stomatologicznego – nie rozwiąże więc przyczyny bólu. Właściwym adresem jest gabinet stomatologiczny, a poza godzinami jego pracy – dyżur stomatologiczny.
Natychmiast, gdy
Objawy poniżej oznaczają stan nagły i wymagają zgłoszenia się na szpitalny oddział ratunkowy:
- obrzęk okolicy oka lub szyi,
- obrzęk w jamie ustnej albo na szyi, który utrudnia oddychanie, przełykanie lub mówienie.
W takiej sytuacji nie prowadź samochodu samodzielnie – poproś kogoś o transport albo wezwij pogotowie.
Jak zapobiegać
Najlepszą profilaktyką bólu zęba jest utrzymanie zębów i dziąseł w dobrym stanie:
- regularne kontrole stomatologiczne,
- ograniczenie słodkich potraw i napojów – najlepiej do okazjonalnych, przy posiłkach,
- mycie zębów dwa razy dziennie przez około dwie minuty pastą z fluorem,
- codzienne czyszczenie przestrzeni między zębami nicią lub szczoteczką międzyzębową, żeby usunąć resztki pokarmu i płytkę nazębną.
