Na co działa Voltaren
Ta strona opisuje dwa żele marki Voltaren dostępne bez recepty: Voltaren Sport i Voltaren MAX. Oba zawierają diklofenak w postaci soli dietyloamoniowej. To niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), który hamuje cyklooksygenazę – obie jej postaci, COX-1 i COX-2 – i przez to ogranicza syntezę prostaglandyn.
Na skórze żel działa przeciwbólowo, przeciwzapalnie i przeciwobrzękowo. Wodno-alkoholowe podłoże daje dodatkowo działanie kojące i chłodzące, odczuwalne podczas wcierania. Oba żele mają w charakterystykach te same wskazania.
U dorosłych i młodzieży powyżej 14 lat żel stosuje się miejscowo w:
- pourazowych stanach zapalnych ścięgien, więzadeł, mięśni i stawów, np. po skręceniach, nadwerężeniach lub stłuczeniach,
- bólu pleców,
- ograniczonych stanach zapalnych tkanek miękkich, takich jak zapalenie ścięgien, łokieć tenisisty, zapalenie torebki stawowej i zapalenie okołostawowe.
U dorosłych powyżej 18 lat dochodzi leczenie ograniczonych i łagodnych postaci choroby zwyrodnieniowej stawów. Jeśli dokucza ból mięśni bez urazu, warto najpierw ustalić jego przyczynę.
Dlaczego ta strona opisuje żele
Pod nazwą Voltaren rejestr prowadzi kilkanaście produktów. Voltaren Sport figuruje w nim jako lek, który wcześniej nazywał się Voltaren Emulgel, a jego pierwsze pozwolenie pochodzi z 1989 roku. Bez recepty są też tabletki Voltaren Acti i Acti Forte, kapsułki Voltaren Express i Express Forte oraz plaster Voltaren Forte. Tabletki dojelitowe 50 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu Voltaren SR i zastrzyki wymagają recepty.
Postaci doustne mają własne charakterystyki, inne przeciwwskazania i dawkowanie, więc ta strona ich nie opisuje. Zestawienie wszystkich postaci diklofenaku bez recepty jest na stronie diklofenaku.
Voltaren Sport a Voltaren MAX
Oba żele pochodzą od tego samego podmiotu odpowiedzialnego, mają osobne pozwolenia i różnią się przede wszystkim stężeniem:
- Voltaren Sport – 11,6 mg diklofenaku dietyloamoniowego w gramie, co odpowiada 10 mg diklofenaku sodowego; stosowany 3 lub 4 razy na dobę,
- Voltaren MAX – 23,2 mg w gramie, co odpowiada 20 mg diklofenaku sodowego; działa przeciwbólowo do 12 godzin i stosuje się go 2 razy na dobę, rano i wieczorem.
Charakterystyka Voltarenu MAX podaje, że stosowany 2 razy na dobę na powierzchnię około 400 cm² daje we krwi stężenie równoważne żelowi 1,16% nakładanemu 4 razy na dobę. Żel zawiera alkohol oleinowy, który ułatwia przenikanie przez skórę – w badaniu in vitro diklofenak przenikał z niego około trzykrotnie lepiej niż z Voltarenu Emulgel 1%.
Co pokazały badania
Obie charakterystyki opisują badania z placebo. W badaniu u pacjentów ze skręceniem kostki ból przy ruchu po 4 dniach zmniejszył się przy Voltarenie MAX o niemal 49 mm na 100-milimetrowej skali, a przy placebo o 25 mm. Obrzęk po 7 dniach różnił się od zdrowej kostki średnio o 0,3 cm wobec 0,9 cm przy placebo.
Voltaren Sport badano u pacjentów z ostrym bólem karku. Po dwóch dniach ból przy ruchu zmniejszył się o 58 mm, czyli o 75%, a przy placebo o 17 mm, czyli o 23%. Mediana czasu odpowiedzi na leczenie wyniosła 2 dni, wobec 5 dni przy placebo.
Voltaren czy inny żel przeciwbólowy
Pytania w rodzaju „Dolgit czy Voltaren” zakładają, że to wymienne produkty. Rejestr Produktów Leczniczych pokazuje, że najczęściej chodzi o inną substancję czynną, a czasem o lek na receptę. Charakterystyki Voltarenu nie porównują go z żadnym z tych preparatów, więc poniższe zestawienie mówi tylko, co zawierają i jak są wydawane – nie który działa lepiej.
| Preparat | Substancja według rejestru | Dostępność |
|---|---|---|
| Dicloziaja, żel 11,6 mg/g | diklofenak dietyloamoniowy | bez recepty |
| Olfen żel 10 mg/g, Olfen MAX 20 mg/g | diklofenak sodowy | bez recepty |
| Dolgit, krem 50 mg/g | ibuprofen | bez recepty |
| Ibuprom Sport, aerozol na skórę 50 mg/g | ibuprofen | bez recepty |
| Naproxen Emo, żel 100 mg/g | naproksen | bez recepty |
| Opokan Actigel, żel 100 mg/g | naproksen sodowy | bez recepty |
| Difortan, żel 100 mg/g; Traumon, żel i aerozol | etofenamat | bez recepty |
| Ketonal żel, Fastum żel, Opokan-keto żel – 25 mg/g | ketoprofen | na receptę |
| Reparil Gel N | escyna i salicylan dietyloaminy | bez recepty |
| Altacet, żel 10 mg/g | octanowinian glinu | bez recepty |
Diklofenak zawierają tylko Dicloziaja i żele Olfen. Dicloziaja ma ten sam zapis składu czynnego i tę samą moc co Voltaren Sport, a Olfen – diklofenak w postaci soli sodowej. Pozostałe preparaty to inne substancje – ibuprofen, naproksen, ketoprofen, etofenamat – albo, jak w Reparilu i Altacecie, zupełnie inne składniki z własnymi wskazaniami.
Nazwy bywają mylące: Difortan i Opokan to w rejestrze także tabletki z meloksykamem, a Ibuprom Sport figuruje jako aerozol, nie żel. Każdy z tych leków ma osobną ulotkę i własny limit stosowania bez lekarza.
Jak stosować
Ilość żelu dopasowuje się do wielkości bolącego miejsca: 2–4 g, czyli porcja od wielkości wiśni do orzecha włoskiego, wystarcza na powierzchnię około 400–800 cm². Żel delikatnie wciera się w skórę, a nadmiar wyciera chusteczką. Dorośli i młodzież powyżej 14 lat stosują go z częstotliwością właściwą dla danego żelu, a osoby w podeszłym wieku – tak samo jak dorośli.
Po nałożeniu żelu:
- dłonie wyciera się chusteczką i myje, chyba że to one są leczonym miejscem,
- zużytą chusteczkę wyrzuca się do domowego pojemnika na odpady, a nie do toalety, żeby lek nie trafił do kanalizacji,
- przed założeniem opatrunku lub przepuszczającego powietrze bandaża odczekuje się kilka minut, aż żel wyschnie,
- prysznic lub kąpiel bierze się wcześniej, a żel nakłada później.
Pominiętą dawkę stosuje się, gdy tylko pacjent sobie o niej przypomni, a potem wraca do zwykłego schematu – bez podwójnej porcji.
Jak długo
Czas leczenia zależy od wskazania. Bez konsultacji z lekarzem nie stosuje się żelu dłużej niż 14 dni przy urazach mięśni i stawów, zapaleniu ścięgien i reumatyzmie tkanek miękkich. Przy bólu w chorobie zwyrodnieniowej stawów u dorosłych limit wynosi 21 dni, o ile lekarz nie zaleci inaczej.
Jeśli po 7 dniach ból i obrzęk nie ustępują albo nastąpi pogorszenie, trzeba skontaktować się z lekarzem. U młodzieży powyżej 14 lat kontakt z lekarzem jest potrzebny także wtedy, gdy leczenie bólu miałoby trwać dłużej niż 7 dni.
Opakowania z aplikatorem
Voltaren Sport występuje również w pojemniku z pompką (50 i 75 ml) oraz w tubie z aplikatorem, którym wciera się żel zamiast palcami. Ulotka zaleca czyścić aplikator po użyciu bawełnianym ręcznikiem lub bibułą – bez płukania i zanurzania w wodzie – i nie używać go z inną tubą.
Przeciwwskazania i ostrzeżenia
Żeli Voltaren nie stosuje się:
- przy nadwrażliwości na diklofenak lub którąkolwiek substancję pomocniczą,
- jeśli kwas acetylosalicylowy lub inne NLPZ wywołują astmę, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywkę lub ostry nieżyt błony śluzowej nosa,
- w III trymestrze ciąży,
- u dzieci i młodzieży poniżej 14 lat.
Na co uważać przy stosowaniu
Charakterystyki obu żeli dopuszczają je wyłącznie na nieuszkodzoną skórę. Ulotka Voltarenu Sport mówi wprost, żeby nie nakładać go na uszkodzoną skórę, otwarte rany i wypryski, a ulotka Voltarenu MAX formułuje to łagodniej – jako szczególną ostrożność w takich sytuacjach. Przy pojawieniu się wysypki żel trzeba odstawić.
Żel nie może trafić do oczu ani do ust i nie wolno go połykać. Jeśli dostanie się do oczu, przemywa się je czystą wodą i kontaktuje z lekarzem lub farmaceutą. Można go stosować z bandażem przepuszczającym powietrze, ale nie pod szczelnym opatrunkiem – u Voltarenu Sport 10 godzin okluzji zwiększało ilość wchłoniętego diklofenaku trzykrotnie.
Do krwi przenika niewielka część substancji: maksymalne stężenie w osoczu jest około 100 razy mniejsze niż po tabletkach Voltaren. Charakterystyki zastrzegają jednak, że przy stosowaniu na duże powierzchnie skóry i dłużej niż zalecono nie można wykluczyć działań ogólnoustrojowych takich jak po diklofenaku doustnym.
Substancje pomocnicze
Oba żele zawierają 50 mg glikolu propylenowego w gramie, który może podrażniać skórę, oraz kompozycję zapachową ze składnikami mogącymi wywołać reakcje alergiczne, m.in. kumaryną, limonenem, eugenolem i linalolem. Voltaren MAX zawiera dodatkowo butylohydroksytoluen (E 321), który może wywołać miejscową reakcję skórną lub podrażnienie oczu i błon śluzowych.
Interakcje
Ilość diklofenaku wchłaniana ze skóry jest niewielka, dlatego charakterystyki oceniają prawdopodobieństwo interakcji z innymi lekami jako niewielkie. Ulotki i tak zalecają poinformować lekarza lub farmaceutę o wszystkich przyjmowanych lekach, także bez recepty.
Ciąża, karmienie piersią i prowadzenie pojazdów
W ostatnich 3 miesiącach ciąży żel jest przeciwwskazany. Inhibitory syntezy prostaglandyn mogą wtedy działać toksycznie na serce, płuca i nerki płodu, a u matki i noworodka wydłużać krwawienie i hamować skurcze macicy. Charakterystyki zaznaczają, że nie ma danych klinicznych o stosowaniu tych żeli w ciąży i nie wiadomo, czy narażenie po podaniu na skórę może zaszkodzić płodowi.
W pierwszym i drugim trymestrze charakterystyki nie zalecają żelu, chyba że jest to bezwzględnie konieczne; ulotki mówią o sytuacji, gdy jest to konieczne i zalecone przez lekarza. W obu przypadkach obowiązuje najmniejsza dawka przez najkrótszy czas.
Diklofenak przenika do mleka w niewielkich ilościach. W czasie karmienia piersią żel wolno stosować tylko na zalecenie lekarza, a wtedy nie nakłada się go na piersi, na duże powierzchnie skóry ani długotrwale. Stosowanie żelu nie wpływa na prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn.
Możliwe działania niepożądane
Działania niepożądane to przede wszystkim łagodne i przemijające objawy skórne w miejscu nałożenia. Charakterystyki podają ich częstość tak:
- często (do 1 na 10 osób) – wysypka, wyprysk, rumień, zapalenie skóry (także kontaktowe) i świąd; ulotki opisują to jako wysypkę, świąd, zaczerwienienie lub pieczenie skóry,
- rzadko (do 1 na 1000 osób) – pęcherzykowe zapalenie skóry,
- bardzo rzadko (rzadziej niż u 1 na 10 000 osób) – nadwrażliwość, w tym pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, astma, reakcje nadwrażliwości na światło i wysypka grudkowata.
Ulotki klasyfikują pokrzywkę inaczej niż charakterystyki – razem z wysypką z pęcherzykami jako działanie rzadkie, a nie bardzo rzadkie. Nadwrażliwość na światło objawia się oparzeniami słonecznymi ze świądem, obrzękiem i pęcherzami. W badaniach przedklinicznych oba żele nie wykazywały działania fotouczulającego.
Kiedy przerwać natychmiast
Ulotki nakazują natychmiast przerwać stosowanie, skontaktować się z lekarzem lub zgłosić do szpitala, jeśli pojawią się objawy uczulenia:
- wysypka skórna z pęcherzykami albo pokrzywka,
- sapanie, spłycony oddech lub uczucie ucisku w klatce piersiowej,
- obrzęk twarzy, ust, języka lub krtani.
Przedawkowanie i połknięcie
Przedawkowanie żelu na skórze jest mało prawdopodobne, bo wchłania się niewiele diklofenaku. Nadmiar żelu wyciera się chusteczką. Inaczej jest po przypadkowym połknięciu – mogą wtedy wystąpić działania niepożądane jak po przedawkowaniu tabletek z diklofenakiem.
Charakterystyki podają skalę: 50-gramowa tuba Voltarenu MAX zawiera odpowiednik 1 g diklofenaku sodowego, a 100 g Voltarenu Sport – odpowiednik 1000 mg. Po połknięciu żelu trzeba natychmiast skontaktować się z lekarzem.
Kiedy do lekarza
Ulotki wyznaczają prosty próg: jeśli po 7 dniach ból i obrzęk nie ustępują albo pacjent czuje się gorzej, trzeba skontaktować się z lekarzem. Konsultacji wymaga też stosowanie żelu dłużej niż 14 dni przy urazach albo 21 dni przy chorobie zwyrodnieniowej stawów, a u młodzieży – leczenie bólu trwające dłużej niż 7 dni.
Natychmiastowej pomocy wymagają objawy ciężkiej reakcji alergicznej – duszność, ucisk w klatce piersiowej, obrzęk twarzy, języka lub krtani – oraz przypadkowe połknięcie żelu. Przed pierwszym użyciem z lekarzem lub farmaceutą powinny porozmawiać kobiety w ciąży i karmiące piersią.