Czym jest naproksen
Naproksen należy do niesteroidowych leków przeciwzapalnych, czyli do tej samej grupy co ibuprofen i kwas acetylosalicylowy. Bez recepty występuje w dawce 220 mg; wyższe dawki są lekami wydawanymi z przepisu lekarza.
Zarejestrowane wskazania preparatu bez recepty obejmują dolegliwości bólowe o małym i umiarkowanym nasileniu:
- ból głowy i ból zęba,
- bóle mięśniowe i stawowe,
- ból pleców,
- bolesne miesiączkowanie,
- dolegliwości bólowe o niewielkim nasileniu związane z przeziębieniem.
Osobnym wskazaniem jest obniżenie gorączki.
Jak działa
Naproksen sodowy jest pochodną kwasu propionowego i działa przez odwracalne hamowanie syntezy prostaglandyn. Z tego jednego mechanizmu wynikają trzy efekty naraz: przeciwbólowy, przeciwgorączkowy i przeciwzapalny.
Ten sam mechanizm odpowiada jednak za ryzyka tej grupy. Prostaglandyny pełnią w organizmie także funkcje ochronne – w błonie śluzowej żołądka i w nerkach – więc ich zahamowanie jest jednocześnie źródłem działania leczniczego i działań niepożądanych.
Dlatego charakterystyka przewiduje, że u osób z ciężkim zaburzeniem czynności nerek, wątroby lub serca może być konieczne zmniejszenie dawki.
Bez recepty to tylko najniższa dawka
W rejestrze naproksen występuje w wielu mocach, ale kategorię dostępności bez recepty ma postać 220 mg. Preparaty o wyższych dawkach, stosowane w chorobach reumatycznych, są lekami wydawanymi z przepisu lekarza.
Nie jest to formalność: ta sama substancja w wyższej dawce i przyjmowana przewlekle wymaga nadzoru, bo ryzyka ze strony przewodu pokarmowego i nerek rosną razem z dawką i czasem stosowania.
Dawkowanie
Charakterystyka podaje schemat, który odróżnia naproksen od reszty półki:
- jednorazowo 220 mg co 8 do 12 godzin, do ustąpienia objawów,
- u niektórych osób dawka początkowa 440 mg, a po 12 godzinach 220 mg, może zwiększyć działanie przeciwbólowe,
- maksymalnie 660 mg na dobę, chyba że lekarz zdecyduje inaczej.
Tabletkę popija się szklanką wody. Można ją przyjąć z posiłkiem albo niezależnie od niego, przy czym pokarm spowalnia wchłanianie.
Dłuższy odstęp to nie zaproszenie do większej dawki
Osiem do dwunastu godzin między dawkami bywa odbierane jako sygnał, że lek jest „słabszy” i można go dołożyć. Jest odwrotnie: dłuższy odstęp wynika z dłuższego działania, a limit dobowy pozostaje ostry.
Granice czasowe
Bez wyraźnych wskazań lekarza naproksenu nie stosuje się dłużej niż 10 dni przy bólu ani dłużej niż 3 dni przy gorączce.
Charakterystyka dodaje zasadę ogólną dla całej grupy: działania niepożądane ogranicza się, stosując najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas potrzebny do ustąpienia objawów.
Kiedy nie wolno stosować
Przeciwwskazania są typowe dla NLPZ i dotyczą przede wszystkim przewodu pokarmowego oraz reakcji nadwrażliwości:
- nadwrażliwość na naproksen lub substancje pomocnicze,
- astma oskrzelowa, pokrzywka albo reakcja alergiczna po kwasie acetylosalicylowym lub innych NLPZ w wywiadzie,
- przebyte krwawienie z przewodu pokarmowego lub perforacja związana ze stosowaniem NLPZ,
- choroba wrzodowa żołądka lub dwunastnicy – czynna albo w wywiadzie.
Nie łączy się NLPZ ze sobą
To najczęstszy błąd przy tej grupie leków. Naproksen, ibuprofen i kwas acetylosalicylowy działają tym samym mechanizmem, więc przyjęte razem nie wzmacniają efektu proporcjonalnie – sumują za to ryzyko, przede wszystkim ze strony przewodu pokarmowego.
Ta sama uwaga dotyczy preparatów złożonych: lek na przeziębienie może zawierać NLPZ, o którym kupujący nie wie. Skład sprawdza się na opakowaniu, nie po nazwie.
