Na co działa Olfen żel
Olfen żel zawiera diklofenak – niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), który hamuje syntezę prostaglandyn. Każdy gram żelu zawiera 11,6 mg diklofenaku dietyloamoniowego, co odpowiada 10 mg diklofenaku sodowego. Lek łagodzi ból, hamuje stan zapalny i zmniejsza obrzęk w bolesnych stanach mięśni i stawów.
U dorosłych charakterystyka wymienia miejscowe, objawowe leczenie bólu i stanu zapalnego w przypadku:
- urazów tkanek miękkich – pourazowego zapalenia ścięgien, więzadeł, mięśni i stawów po skręceniu, zwichnięciu lub stłuczeniu (kontuzje sportowe),
- ostrego bólu mięśni, np. w okolicy pleców,
- miejscowych postaci reumatyzmu tkanek miękkich, np. łokcia tenisisty, zapalenia kaletki maziowej i zapalenia okołostawowego,
- miejscowych postaci reumatyzmu zwyrodnieniowego, np. choroby zwyrodnieniowej stawów obwodowych i kolan.
Ulotka dla pacjenta zaznacza, że dwa ostatnie wskazania – reumatyzm tkanek miękkich i chorobę zwyrodnieniową stawów – wchodzą w grę dopiero po konsultacji z lekarzem, który określa też długość leczenia. U młodzieży od 14 lat żel służy wyłącznie do krótkotrwałego łagodzenia ostrego bólu, stanu zapalnego i obrzęku po urazach tkanek miękkich.
Ile leku dociera do krwi
Po nałożeniu 2,5 g żelu na 500 cm² skóry wchłania się około 6% dawki, a maksymalne stężenie w osoczu jest około 100 razy niższe niż po podaniu doustnym tej samej dawki. Diklofenak gromadzi się w skórze i stamtąd przenika do głębiej położonych tkanek objętych stanem zapalnym, gdzie osiąga stężenie do 20 razy wyższe niż w osoczu.
W badaniu u pacjentów z ostrym bólem szyi, przytoczonym w charakterystyce, diklofenak dietyloaminy łagodził ból w ciągu godziny od pierwszego nałożenia. Po dwóch dniach na leczenie odpowiedziało 94% pacjentów, wobec 8% w grupie placebo.
Olfen żel a inne leki marki Olfen
Pod marką Olfen rejestr notuje kilka odrębnych produktów, każdy z własnym pozwoleniem i własną ulotką. Bez recepty są, poza opisywanym tu żelem, także Olfen hydrożel (żel z diklofenakiem sodowym 10 mg/g), Olfen MAX (żel 20 mg/g) i plaster leczniczy Olfen Patch. Ich dawkowanie i czas stosowania opisują ich własne dokumenty, a ta strona ich nie obejmuje.
Uwaga na nazwy: w rejestrze Olfen hydrożel ma zapisaną poprzednią nazwę „Olfen żel”. O tym, który produkt jest w tubie, rozstrzyga numer pozwolenia i skład na opakowaniu – żel opisany na tej stronie ma pozwolenie nr 26077 i zawiera diklofenak dietyloamoniowy. Doustne i wstrzykiwane leki marki Olfen są wydawane na receptę.
Dawkowanie
Dorośli i młodzież od 14 lat stosują żel 3–4 razy na dobę. Zależnie od wielkości leczonego miejsca wystarcza 2–4 g żelu – porcja od wielkości owocu wiśni do orzecha włoskiego – co pokrywa powierzchnię około 400–800 cm². Maksymalna dawka dobowa to 16 g żelu.
Szczególne grupy pacjentów:
- osoby w podeszłym wieku – dostosowanie dawki nie jest wymagane, ale powinny zwracać szczególną uwagę na działania niepożądane i w razie potrzeby skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą,
- zaburzenia czynności nerek lub wątroby – zmniejszenie dawki nie jest wymagane,
- dzieci i młodzież poniżej 14 lat – lek jest przeciwwskazany.
Jeśli pominięto dawkę, żel nakłada się, gdy tylko pacjent sobie przypomni, i dalej stosuje według schematu. Nie nakłada się podwójnej ilości w celu uzupełnienia pominiętej dawki.
Jak nakładać żel
Przed pierwszym użyciem odkręca się nakrętkę i przekłuwa membranę tuby odwrotną stroną nakrętki – bez nożyczek i ostrych przedmiotów. Potem zdejmuje się plastikowy pierścień uszczelniający. Jeśli pierścień jest pęknięty, żelu nie należy używać.
Cienką warstwę żelu nakłada się na leczone miejsce i delikatnie wmasowuje w skórę. Następnie dłonie wyciera się ręcznikiem papierowym i myje, chyba że to one są leczone. Nadmiar żelu też wyciera się ręcznikiem papierowym, który trafia do odpadów domowych, żeby lek nie przedostał się do środowiska wodnego.
Żelu nie nakłada się na krótko przed prysznicem lub kąpielą. Miejsce można przykryć opatrunkiem przepuszczającym powietrze, ale dopiero po kilku minutach, gdy żel wyschnie. Szczelnych opatrunków okluzyjnych nie należy stosować – okluzja przez 10 godzin zwiększała ilość wchłoniętego diklofenaku trzykrotnie.
Jak długo
Lek stosuje się w ilości nie większej niż to konieczne i przez jak najkrótszy czas. Limity zależą od wieku i wskazania:
- dorośli, urazy mięśni i stawów lub ostry ból mięśni – nie dłużej niż 2 tygodnie bez konsultacji z lekarzem; jeśli ból lub obrzęk nie ustąpią w ciągu 7 dni albo objawy się nasilą, trzeba skontaktować się z lekarzem,
- dorośli, choroba zwyrodnieniowa stawów i reumatyzm tkanek miękkich – czas leczenia ustala lekarz,
- młodzież od 14 lat – nie dłużej niż 7 dni bez konsultacji z lekarzem.
Przeciwwskazania i ostrzeżenia
Olfenu żelu nie wolno stosować:
- przy uczuleniu na diklofenak lub którykolwiek składnik żelu,
- jeśli po kwasie acetylosalicylowym lub innym NLPZ (np. ibuprofenie) wystąpiły kiedykolwiek astma, skurcz oskrzeli, pokrzywka, ostre zapalenie błony śluzowej nosa lub obrzęk twarzy albo języka,
- w ostatnich trzech miesiącach ciąży,
- u dzieci i młodzieży poniżej 14 lat.
Skóra, oczy i słońce
Żel nakłada się wyłącznie na nienaruszoną, nieuszkodzoną i niezmienioną chorobowo skórę. Ulotka dodaje, że nie stosuje się go na otwarte rany, stany zapalne ani infekcje skóry, a także na egzemę. Nie może mieć kontaktu z oczami i błonami śluzowymi – jeśli dostanie się do oczu, trzeba je dokładnie przepłukać wodą. Żelu nie wolno połykać.
Gdy pojawi się wysypka, leczenie trzeba przerwać. Charakterystyka ostrzega, że w trakcie leczenia może wystąpić nadwrażliwość na światło, czyli reakcje skórne po ekspozycji na słońce, a ulotka zaleca w tym czasie unikać słońca, w tym solarium. Dzieci nie powinny dotykać skóry, na którą nałożono żel.
Na dużych powierzchniach skóry albo przy długotrwałym stosowaniu nie można wykluczyć działań ogólnoustrojowych, takich jak po diklofenaku przyjmowanym doustnie – ze strony przewodu pokarmowego, wątroby czy nerek. Dlatego limity czasu i dawki dobowej mają znaczenie także przy leku stosowanym na skórę.
Kiedy najpierw porozmawiać z lekarzem
Z lekarzem trzeba się skonsultować, jeśli żel miałby być stosowany przy stawach silnie zaczerwienionych, obrzękniętych lub przegrzanych, przy przedłużającym się bólu stawów albo przy silnym bólu pleców promieniującym do nóg lub związanym z drętwieniem czy mrowieniem.
Większe ryzyko napadu astmy, obrzęku Quinckego lub pokrzywki mają osoby chorujące na:
- astmę, katar sienny albo polipy nosa,
- przewlekłą obturacyjną chorobę płuc,
- przewlekłe zakażenia dróg oddechowych,
- nadwrażliwość na leki przeciwbólowe i przeciwreumatyczne.
U tych osób, a także przy uczuleniach na inne substancje, objawiających się np. wysypką, świądem czy pokrzywką, żel może być stosowany tylko pod bezpośrednim nadzorem medycznym i z przygotowaniem na nagłą reakcję.
Składniki, interakcje i prowadzenie pojazdów
Żel zawiera 50 mg glikolu propylenowego w 1 g oraz kompozycję zapachową z alkoholem benzylowym (0,15 mg/g), cytralem, cytronelolem, kumaryną, eugenolem, farnezolem, geraniolem, d-limonenem i linalolem. Te substancje mogą wywoływać reakcje alergiczne, a alkohol benzylowy – łagodne miejscowe podrażnienie.
Do krwi dociera bardzo niewiele diklofenaku, więc prawdopodobieństwo interakcji z innymi lekami jest małe – ulotka podaje, że przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami nie stwierdzono ich dotychczas. Miejscowe stosowanie diklofenaku nie wpływa lub wpływa w znikomym stopniu na prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn.
Ciąża i karmienie piersią
W ostatnich trzech miesiącach ciąży lek jest przeciwwskazany, bo może szkodzić płodowi lub powodować trudności podczas porodu. Charakterystyka wyjaśnia, że inhibitory syntezy prostaglandyn mogą wtedy działać toksycznie na serce, płuca i nerki płodu, wydłużać krwawienie u matki i dziecka oraz opóźniać lub przedłużać poród.
W pierwszych 6 miesiącach ciąży żelu nie należy stosować, chyba że jest to bezwzględnie konieczne i zaleci to lekarz – wtedy w najmniejszej dawce i przez możliwie najkrótszy czas. Brak danych klinicznych o stosowaniu tego żelu w ciąży. Nie wiadomo, czy ryzyko znane z tabletek dotyczy także diklofenaku nakładanego na skórę.
Diklofenak przenika do mleka w niewielkich ilościach, dlatego w okresie karmienia piersią żel stosuje się tylko na zalecenie lekarza. Nie nakłada się go wtedy na okolice piersi ani na duże powierzchnie skóry i nie stosuje długotrwale.
Możliwe działania niepożądane
Najczęściej dotyczą skóry w miejscu nałożenia. Często (rzadziej niż u 1 na 10 osób) występują zapalenie skóry, w tym kontaktowe, wysypka, rumień, egzema i świąd. Niezbyt często pojawiają się łuszczenie się skóry, jej odwodnienie i obrzęk.
Rzadziej obserwowano:
- rzadko – pęcherzykowe zapalenie skóry,
- bardzo rzadko – wysypkę grudkowatą, nadwrażliwość (w tym pokrzywkę), obrzęk naczynioruchowy, astmę, dolegliwości żołądkowo-jelitowe i reakcje nadwrażliwości na światło,
- z nieznaną częstością – pieczenie w miejscu zastosowania i suchość skóry.
Kiedy przerwać od razu
Ulotka nakazuje natychmiast przerwać stosowanie i niezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub farmaceutą, jeśli pojawi się wysypka z pęcherzykami lub pokrzywka, świszczący, spłycony oddech albo ucisk w klatce piersiowej, a także obrzęk twarzy, ust, języka lub gardła. Mogą to być objawy uczulenia.
Przedawkowanie
Przedawkowanie jest mało prawdopodobne, bo diklofenak stosowany miejscowo wchłania się w niewielkim stopniu. Jeśli zalecana dawka zostanie znacząco przekroczona, żel usuwa się ze skóry i przemywa ją wodą. Po przypadkowym połknięciu trzeba skontaktować się z lekarzem – tuba 100 g zawiera diklofenak odpowiadający 1000 mg diklofenaku sodowego.
Kiedy do lekarza
Ulotka wyznacza próg: jeśli po 7 dniach nie ma poprawy albo pacjent czuje się gorzej, trzeba skontaktować się z lekarzem. Dorośli nie stosują żelu bez konsultacji dłużej niż 2 tygodnie, a młodzież – dłużej niż 7 dni. Choroba zwyrodnieniowa stawów i reumatyzm tkanek miękkich wymagają lekarza już przed rozpoczęciem leczenia.
Konsultacji wymagają też silnie zaczerwienione, obrzęknięte lub przegrzane stawy oraz ból pleców promieniujący do nóg z drętwieniem lub mrowieniem. Natychmiastowej pomocy potrzebują objawy ciężkiej reakcji alergicznej: obrzęk twarzy, ust, języka lub gardła albo duszność ze świszczącym oddechem.
