Na co działa Diclac Lipogel
Diclac Lipogel zawiera diklofenak sodowy, 10 mg w każdym gramie żelu. To niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), którego działanie polega na hamowaniu syntezy prostaglandyn. Żel działa przeciwbólowo, przeciwzapalnie i przeciwobrzękowo, a wodno-alkoholowe podłoże zapewnia mu dodatkowo działanie kojące i chłodzące.
Charakterystyka wymienia miejscowe leczenie u dorosłych i młodzieży powyżej 14 lat:
- pourazowych stanów zapalnych ścięgien, więzadeł, mięśni i stawów, np. po skręceniu, nadwerężeniu lub stłuczeniu,
- bólu pleców,
- ograniczonych stanów zapalnych tkanek miękkich, takich jak zapalenie ścięgien, łokieć tenisisty, zapalenie torebki stawowej i zapalenie okołostawowe.
U dorosłych powyżej 18 lat dochodzi leczenie ograniczonych i łagodnych postaci choroby zwyrodnieniowej stawów. Jak postępować przy naciągnięciu i innych przyczynach bólu mięśni, opisuje osobna strona.
Co daje struktura liposomalna
Nazwa żelu nawiązuje do jego budowy. Badania z użyciem transmisyjnej kriomikroskopii elektronowej potwierdziły strukturę liposomalną, która ułatwia wchłanianie diklofenaku przez skórę. Zawarte w żelu liposomy wielolamelarne mają wielkość od 100 do 500 nm.
Do krwi trafia jednak niewiele leku. Po nałożeniu 2,5 g żelu na 500 cm² skóry wchłania się około 6% dawki, a maksymalne stężenie w osoczu jest około 100 razy mniejsze niż po tabletce. Diklofenak gromadzi się w skórze i przenika z niej do tkanek w stanie zapalnym, np. stawów, gdzie osiąga stężenie do 20 razy większe niż w osoczu.
Diclac Lipogel a inne leki marki Diclac
To jedyny lek marki Diclac dostępny bez recepty. Pozostałe – tabletki Diclac 50, Diclac 75 Duo i Diclac 150 Duo, czopki Diclac 50 i Diclac 100 oraz roztwór do wstrzykiwań – mają w rejestrze kategorię „na receptę”, a o ich stosowaniu decyduje lekarz. Rejestr notuje też żel Diclac LipoGel z osobnym pozwoleniem podmiotu InPharm; ta strona opisuje lek podmiotu Sandoz.
Inne żele z diklofenakiem mają własne charakterystyki i ulotki, więc ich dawkowanie i czas stosowania sprawdza się w ich dokumentach.
Dawkowanie
Dorośli i młodzież powyżej 14 lat stosują żel 3–4 razy na dobę, delikatnie wcierając go w skórę. Ilość dopasowuje się do wielkości leczonego miejsca: 2–4 g żelu, czyli porcja od wielkości owocu wiśni do orzecha włoskiego, wystarcza na powierzchnię około 400–800 cm². Osoby w podeszłym wieku stosują takie samo dawkowanie jak dorośli.
U dzieci i młodzieży poniżej 14 lat lek jest przeciwwskazany, bo dane o skuteczności i bezpieczeństwie w tej grupie są niewystarczające. Pominiętej dawki nie uzupełnia się dawką podwójną.
Jak nakładać żel
Żel nakłada się cienką warstwą na bolące miejsce i delikatnie wmasowuje. Po nałożeniu ręce wyciera się ręcznikiem papierowym, a potem myje, chyba że to one są leczone. Ulotka precyzuje, że ma to być papier chłonny, a nie mokre chusteczki. Zużyty ręcznik trafia do domowego pojemnika na odpadki.
Nadmiar żelu też wyciera się ręcznikiem papierowym. Przed prysznicem lub kąpielą trzeba poczekać, aż żel wyschnie. Miejsce można przykryć bandażem, ale dopiero po kilku minutach, gdy żel wyschnie na skórze. Nie stosuje się bandaży nieprzepuszczających powietrza – taki opatrunek przez 10 godzin zwiększa wchłanianie diklofenaku trzykrotnie.
Jak długo
Czas leczenia zależy od wskazania i reakcji na leczenie. Bez konsultacji z lekarzem żelu nie stosuje się dłużej niż:
- 14 dni – u dorosłych i młodzieży powyżej 14 lat; charakterystyka mówi o nadwyrężeniach i reumatyzmie tkanki miękkiej, a ulotka o urazach mięśni i stawów (skręceniach, nadwerężeniach, stłuczeniach) i zapaleniu ścięgien,
- 21 dni – u dorosłych powyżej 18 lat przy bólu związanym z chorobą zwyrodnieniową stawów, chyba że lekarz zaleci inaczej.
Jeśli po 7 dniach ból i obrzęk nie ustępują albo objawy się nasilają, trzeba skontaktować się z lekarzem. U młodzieży kontakt z lekarzem jest potrzebny także wtedy, gdy leczenie bólu miałoby trwać dłużej niż 7 dni.
Przeciwwskazania i ostrzeżenia
Diclac Lipogelu nie wolno stosować:
- przy nadwrażliwości na diklofenak lub którykolwiek składnik żelu,
- u osób, u których kwas acetylosalicylowy lub inny NLPZ wywołuje napady astmy, pokrzywkę lub ostre zapalenie błony śluzowej nosa,
- w ostatnim trymestrze ciąży,
- u dzieci i młodzieży poniżej 14 lat.
Ulotka opisuje przeciwwskazanie związane z innymi lekami szerzej: dotyczy ono każdego, u kogo po lekach z kwasem acetylosalicylowym, ibuprofenem lub innymi lekami na ból stawów i mięśni wystąpiła kiedykolwiek reakcja uczuleniowa, np. wysypka, trudności w oddychaniu albo napad kaszlu.
Skóra, oczy i słońce
Żel stosuje się tylko na zdrową, nieuszkodzoną skórę, bez otwartych ran, wyprysków i zmian chorobowych. Nie może mieć kontaktu z oczami ani błonami śluzowymi, np. jamy ustnej, i nie wolno go przyjmować doustnie. Jeśli dostanie się do oczu, trzeba przemyć je czystą wodą i skontaktować się z lekarzem lub farmaceutą.
Gdy po nałożeniu pojawi się wysypka, stosowanie trzeba przerwać. W czasie leczenia skóra może być bardziej wrażliwa na światło słoneczne, dlatego przy opalaniu na słońcu i w solarium obowiązuje ostrożność.
Po miejscowym stosowaniu działania ogólnoustrojowe są mało prawdopodobne, ale przy długotrwałym stosowaniu albo na duże powierzchnie skóry nie da się ich wykluczyć. Ulotka zaleca unikać takiego stosowania, jeśli nie zalecił go lekarz.
Ogień i tkaniny
Charakterystyka i ulotka nakazują ostrożność przy paleniu tytoniu i w pobliżu płomienia ze względu na ryzyko ciężkich oparzeń. Uzasadniają to parafiną, która osadza się na tkaninach – ubraniach, pościeli, opatrunkach – i jest potencjalnie łatwopalna. Pranie zmniejsza osadzanie się leku, ale nie usuwa go całkowicie.
W wykazach składników w obu dokumentach parafina nie figuruje, ale ostrzeżenie w nich jest – przytaczamy je w brzmieniu z dokumentów.
Substancje zapachowe
Żel zawiera substancję zapachową z alergenami, m.in. alkoholem benzylowym, benzoesanem benzylu, salicylanem benzylu, cytralem, eugenolem, geraniolem, kumaryną, d-limonenem i linalolem. Mogą one powodować reakcje alergiczne, a alkohol benzylowy i benzoesan benzylu – miejscowe podrażnienie skóry.
Wchłanianie diklofenaku do krwi po nałożeniu na skórę jest bardzo małe, dlatego prawdopodobieństwo interakcji z innymi lekami jest niewielkie. Żel stosowany na skórę nie wpływa na prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn.
Ciąża i karmienie piersią
W ostatnim trymestrze ciąży lek jest przeciwwskazany. Diklofenak może wtedy działać toksycznie na serce, płuca i nerki płodu, wydłużać krwawienie u matki i dziecka oraz opóźniać poród. Charakterystyka wymienia też ryzyko zahamowania skurczów macicy, małowodzia i przedwczesnego zamknięcia przewodu tętniczego.
Poza tym okresem charakterystyka nie zaleca stosowania żelu w ciąży z powodu niewystarczających danych. W pierwszym i drugim trymestrze oraz u kobiet planujących ciążę dopuszcza go tylko wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne – w najmniejszej dawce i najkrócej. Ulotka ujmuje to tak: w ciągu sześciu pierwszych miesięcy tylko wtedy, gdy jest to konieczne i zalecone przez lekarza.
Nie wiadomo, czy diklofenak nakładany na skórę przenika do mleka, dlatego w okresie karmienia piersią żel nie jest zalecany. Jeśli lekarz uzna go za konieczny, nie nakłada się go na okolice piersi ani na duże powierzchnie skóry i nie stosuje długotrwale.
Możliwe działania niepożądane
Najczęściej dotyczą skóry. Często (rzadziej niż u 1 na 10 osób) występują zapalenie skóry, w tym kontaktowe, wysypka, rumień, wyprysk i świąd. Pozostałe działania niepożądane są rzadsze:
- rzadko – pęcherzowe zapalenie skóry,
- bardzo rzadko – wysypka grudkowata, nadwrażliwość (w tym pokrzywka), obrzęk naczynioruchowy, astma i reakcja nadwrażliwości na światło,
- z nieznaną częstością – uczucie pieczenia w miejscu nałożenia i suchość skóry.
Nadwrażliwość na światło ulotka opisuje jako oparzenia słoneczne ze świądem, obrzękiem i pęcherzami.
Kiedy przerwać od razu
Ulotka nakazuje natychmiast przerwać stosowanie i skontaktować się z lekarzem albo zgłosić się do najbliższego szpitala, jeśli pojawią się objawy uczulenia:
- wysypka skórna z pęcherzykami albo pokrzywka,
- obrzęk twarzy, warg, języka lub gardła,
- nagłe trudności w oddychaniu i ucisk w klatce piersiowej ze świszczącym oddechem lub kaszlem.
Przedawkowanie
Przedawkowanie diklofenaku stosowanego miejscowo jest mało prawdopodobne. Po przypadkowym połknięciu żelu mogą jednak wystąpić objawy jak po przedawkowaniu tabletek z diklofenakiem – 100 g żelu zawiera 1000 mg diklofenaku sodowego. Po użyciu zbyt dużej ilości leku lub połknięciu żelu trzeba natychmiast skontaktować się z lekarzem.
Kiedy do lekarza
Ulotka wyznacza próg: jeśli po 7 dniach nie ma poprawy albo pacjent czuje się gorzej, trzeba skontaktować się z lekarzem. Bez konsultacji żel stosuje się najwyżej 14 dni przy urazach, a u dorosłych najwyżej 21 dni przy chorobie zwyrodnieniowej stawów. Młodzież zgłasza się do lekarza, gdy leczenie bólu miałoby trwać dłużej niż 7 dni.
Natychmiastowej pomocy wymagają objawy ciężkiej reakcji alergicznej – obrzęk twarzy, warg, języka lub gardła albo nagła duszność ze świszczącym oddechem. Kontaktu z lekarzem wymaga też przypadkowe połknięcie żelu i dostanie się go do oczu.