Na co działa Sudafed
Każda tabletka zawiera 60 mg chlorowodorku pseudoefedryny. To lek sympatykomimetyczny: wypiera noradrenalinę z zakończeń nerwowych, a ta pobudza receptory w naczyniach błony śluzowej nosa. Naczynia się kurczą, obrzęk maleje, wytwarza się mniej wydzieliny i nos się udrażnia.
Wskazaniem jest objawowe leczenie zapalenia błony śluzowej nosa i zatok przynosowych – kataru i zatkanego nosa – w przebiegu:
- przeziębienia,
- grypy,
- alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa, czyli kataru siennego.
Lek łagodzi objawy, ale nie leczy ich przyczyny. Wskazanie obejmuje także błonę śluzową zatok przynosowych – o samej chorobie więcej na stronie o zapaleniu zatok.
Tabletki, nie aerozol
Pod marką Sudafed rejestr notuje także aerozole do nosa z inną substancją – ksylometazoliną. Ta strona dotyczy wyłącznie tabletek z pseudoefedryną, które działają po połknięciu na cały organizm. Stąd biorą się ich przeciwwskazania ze strony serca, ciśnienia i nerek.
Dawkowanie
Dorośli i dzieci powyżej 12 lat – jedna tabletka 3 do 4 razy na dobę, doustnie. U dzieci leczenie trwa najwyżej 4 dni. Nie należy stosować dawki podwójnej w celu uzupełnienia pominiętej. Tabletki nie są przeznaczone dla dzieci w wieku 12 lat i młodszych.
U osób w podeszłym wieku nie przeprowadzono szczegółowych badań. Zaleca się dawkowanie jak u dorosłych i zwrócenie szczególnej uwagi na czynność nerek i wątroby. Ostrożność obowiązuje przy ciężkich zaburzeniach czynności wątroby i umiarkowanych zaburzeniach czynności nerek, a przy poważnych zaburzeniach czynności nerek leku nie należy stosować.
Jeśli po 3 dniach objawy nie ustępują, nasilają się albo pojawiają się nowe, ulotka nakazuje przerwać stosowanie leku i skonsultować się z lekarzem.
Przeciwwskazania
Sudafedu nie wolno stosować, jeśli pacjent:
- ma uczulenie na pseudoefedrynę lub którykolwiek składnik tabletki,
- ma ciężkie nadciśnienie tętnicze albo nadciśnienie niekontrolowane lekami,
- ma ciężką chorobę wieńcową,
- ma ciężką ostrą lub przewlekłą chorobę nerek albo niewydolność nerek,
- przyjmuje lub przez ostatnie dwa tygodnie przyjmował inhibitory monoaminooksydazy (MAO), stosowane m.in. w depresji,
- przyjmuje przeciwbakteryjny furazolidon.
Tylko pod nadzorem albo z zalecenia lekarza
Przy chorobie układu sercowo-naczyniowego, szczególnie chorobie wieńcowej oraz łagodnym i umiarkowanym nadciśnieniu, Sudafed należy przyjmować pod nadzorem lekarza. Bez zalecenia lekarza nie należy go stosować przy cukrzycy, chorobie tarczycy (ulotka wymienia nadczynność), podwyższonym ciśnieniu śródgałkowym i trudnościach w oddawaniu moczu z powodu powiększenia gruczołu krokowego.
Tabletki zawierają laktozę. Nie powinny ich stosować osoby z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.
Czego nie łączyć z Sudafedem
Z inhibitorami MAO i furazolidonem połączenie jest wykluczone – grozi wzrostem ciśnienia albo przełomem nadciśnieniowym. Przed zastosowaniem leku trzeba natomiast skonsultować się z lekarzem, jeśli pacjent przyjmuje:
- trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne,
- inne leki zmniejszające przekrwienie błon śluzowych,
- leki hamujące łaknienie,
- leki psychotropowe o działaniu podobnym do amfetaminy,
- leki obniżające ciśnienie, takie jak metylodopa, guanetydyna czy leki blokujące receptory α- i β-adrenergiczne – Sudafed może osłabiać ich działanie.
Pseudoefedryna bywa też składnikiem preparatów złożonych, takich jak Gripex, Acatar Zatoki czy Ibuprom Zatoki. Skład sprawdza się na opakowaniu, zanim sięgnie się po drugi lek na katar albo zatoki.
Należy unikać jednoczesnego przyjmowania leku z alkoholem. Charakterystyka rozszerza to zalecenie na leki uspokajające działające ośrodkowo, choć zaznacza, że brak obiektywnych danych o takiej interakcji.
Objawy, przy których trzeba przerwać leczenie
Charakterystyka i ulotka opisują kilka rzadkich, ale poważnych powikłań. Przy każdym z nich należy przerwać przyjmowanie leku i zwrócić się o pomoc lekarską.
PRES i RCVS – ryzyko ze strony naczyń mózgu
Po lekach z pseudoefedryną zgłaszano zespół tylnej odwracalnej encefalopatii (PRES) i zespół odwracalnego zwężenia naczyń mózgowych (RCVS). Ryzyko jest większe przy ciężkim lub niekontrolowanym nadciśnieniu i ciężkiej chorobie nerek. Objawy wymagające natychmiastowej pomocy lekarskiej to:
- nagły, silny lub piorunujący ból głowy,
- nudności i wymioty,
- splątanie,
- drgawki,
- zaburzenia widzenia.
Większość zgłoszonych przypadków ustąpiła po przerwaniu leczenia i zastosowaniu odpowiedniego leczenia.
Pozostałe powikłania
- Niedokrwienne zapalenie jelita grubego – sygnałem jest nagły ból brzucha, krwawienie z odbytu lub inne objawy zapalenia jelita.
- Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP) – może pojawić się w ciągu pierwszych 2 dni leczenia jako gorączka z zaczerwienieniem skóry i licznymi drobnymi krostkami, głównie w zgięciach skóry, na tułowiu i kończynach górnych.
- Niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego – objawia się nagłą utratą wzroku lub pogorszeniem ostrości widzenia, np. w postaci mroczków.
Ciąża, karmienie piersią i prowadzenie pojazdów
Nie przeprowadzono odpowiednio kontrolowanych badań u kobiet w ciąży. Pseudoefedryna przenika do mleka, a jej stężenie w mleku jest 2–3 razy większe niż w osoczu. U kobiet w ciąży i karmiących piersią lek może być stosowany wyłącznie po konsultacji z lekarzem, gdy korzyść dla matki przeważa nad zagrożeniem dla płodu lub dziecka.
Nie wiadomo, czy pseudoefedryna wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – charakterystyka nie rozstrzyga tego w żadną stronę.
Możliwe działania niepożądane
Często, czyli u nie więcej niż 1 na 10 osób, występują:
- suchość w jamie ustnej i nudności,
- zawroty głowy,
- bezsenność i nerwowość.
Bardzo rzadko (u nie więcej niż 1 na 10 000 osób) zgłaszano m.in. zaburzenia rytmu serca, kołatanie serca, przyspieszenie akcji serca, zawał mięśnia sercowego, zwiększenie ciśnienia krwi, udar mózgu, ból głowy, drżenie, senność, omamy, niepokój, reakcje uczuleniowe z obrzękiem naczynioruchowym, wysypkę, świąd, wymioty, bolesne oddawanie moczu i zatrzymanie moczu.
Z nieznaną częstością występują powikłania opisane wyżej: PRES, RCVS, niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego i ciężkie reakcje skórne, w tym AGEP.
Przedawkowanie
W razie przedawkowania należy natychmiast zwrócić się o pomoc medyczną. Objawy obejmują nudności, wymioty, bezsenność, drżenie, rozszerzenie źrenic, niepokój, omamy, drgawki, kołatanie serca, nadciśnienie, zaburzenia rytmu serca, a także przełom nadciśnieniowy, krwawienie wewnątrzczaszkowe, zawał serca i zawał niedokrwienny jelit. U dzieci po przedawkowaniu zgłaszano senność.
Leczenie prowadzi lekarz: może obejmować wspomaganie oddychania, leki przeciwdrgawkowe, płukanie żołądka i cewnikowanie pęcherza. Eliminację pseudoefedryny można przyspieszyć lekami zakwaszającymi mocz albo dializą.
Kiedy do lekarza
Ulotka wyznacza granicę wprost: jeśli po 3 dniach nie ma poprawy, objawy się nasilają albo pojawiają się nowe, trzeba przerwać lek i skonsultować się z lekarzem.
Natychmiastowej pomocy wymaga nagły, silny ból głowy, splątanie, drgawki, zaburzenia albo nagła utrata widzenia, nagły ból brzucha z krwawieniem z odbytu oraz gorączka z krostkową wysypką. W każdej z tych sytuacji lek odstawia się od razu, bez czekania na trzeci dzień.