Czym jest zapalenie zatok
Zatoki to niewielkie, puste przestrzenie za kośćmi policzkowymi i czołem, połączone z wnętrzem nosa. Zapalenie zatok powoduje obrzęk ich wyściółki, co uniemożliwia prawidłowe odpływanie śluzu do nosa i gardła – stąd uczucie zatkania.
Jest częste, zwykle wywołane infekcją i mija samo w ciągu 4 tygodni. Najczęściej pojawia się po przeziębieniu lub grypie.
Objawy
Główne:
- ból, obrzęk i tkliwość wokół policzków, oczu lub czoła,
- zatkany lub cieknący nos,
- osłabiony węch,
- zielona albo żółta wydzielina z nosa,
- gorączka.
Dodatkowo pojawiają się ból głowy, ból zębów, nieprzyjemny zapach z ust, kaszel oraz uczucie rozpierania w uszach. Chory może chrapać w nocy i mówić nosowo. Małe dzieci bywają rozdrażnione, mają trudności z jedzeniem i oddychają przez usta.
To właśnie ból i tkliwość okolicy policzków, oczu lub czoła odróżnia zapalenie zatok od zwykłego kataru.
Co pomaga
Łagodne zapalenie zatok zwykle da się leczyć samodzielnie:
- odpoczywaj,
- pij dużo płynów,
- przyjmuj leki przeciwbólowe, na przykład paracetamol lub ibuprofen – kwasu acetylosalicylowego nie podaje się dzieciom poniżej 16. roku życia,
- unikaj czynników wyzwalających twoje alergie,
- nie pal,
- płucz nos roztworem soli.
Przy gorączce albo gdy nie czujesz się na siłach wykonywać codziennych czynności, zostań w domu i ogranicz kontakt z innymi osobami.
Jak przygotować roztwór do płukania nosa
- Zagotuj około 570 ml wody i odstaw do ostygnięcia.
- Rozpuść w niej łyżeczkę soli i łyżeczkę sody oczyszczonej.
- Umyj ręce.
- Stań nad umywalką, ułóż dłoń w miseczkę i nalej na nią trochę roztworu.
- Wciągnij roztwór do jednego nozdrza naraz, oddychając ustami i pozwalając wodzie wypłynąć z powrotem do umywalki. Staraj się, żeby nie spływała po tylnej ścianie gardła.
- Powtarzaj do trzech razy dziennie, za każdym razem przygotowując świeży roztwór, aż nos poczuje się drożniejszy.
Preparaty udrożniające
Preparaty z ksylometazoliną mają ostre oraz przewlekłe zaostrzające się zapalenie zatok wśród zarejestrowanych wskazań, ale wyłącznie jako leczenie pomocnicze. Obowiązuje przy nich limit kilku dni – u dorosłych 5 do 7, u młodzieży powyżej 12 lat 3 do 5 – bo dłuższe stosowanie prowadzi do kataru z odbicia.
Kiedy do lekarza
Farmaceuta może pomóc przy podejrzeniu zapalenia zatok u osoby dorosłej oraz u dziecka w wieku 12 lat i starszego – ma do dyspozycji te same metody leczenia co lekarz.
Umów wizytę u lekarza, jeśli:
- nie ma poprawy po 7 dniach leczenia otrzymanego w aptece lub od lekarza,
- nie ma poprawy po 3 tygodniach samodzielnego leczenia objawów,
- zapalenie zatok nawraca,
- chorym jest dziecko poniżej 12 lat.
Pilnej porady wymaga sytuacja, gdy chory czuje się bardzo źle, gdy leki przeciwbólowe nie pomagają albo objawy się nasilają, a także gdy zapalenie zatok dotyczy osoby z osłabioną odpornością, na przykład w trakcie chemioterapii.
Leczenie i antybiotyk
Farmaceuta lub lekarz może zalecić:
- sterydowe aerozole albo krople do nosa, zmniejszające obrzęk zatok – bywa, że trzeba je stosować przez kilka miesięcy,
- leki przeciwhistaminowe, jeśli objawy wywołuje alergia; jedną z takich substancji jest cetyryzyna.
Antybiotyk potrzebny jest rzadko – zapalenie zatok wywołuje zwykle wirus, a nie bakteria.
Skierowanie do laryngologa lekarz rozważa, gdy zapalenie zatok utrzymuje się mimo 3 miesięcy leczenia, gdy nawraca albo gdy objawy występują wyłącznie po jednej stronie twarzy. Laryngolog może wtedy zaproponować zabieg poszerzający zatoki.