Na co działa Xylorin
Xylorin zawiera ksylometazolinę w postaci chlorowodorku. To lek sympatykomimetyczny działający na receptory alfa-adrenergiczne, stosowany miejscowo. Powoduje skurcz drobnych tętniczek nosa, co zmniejsza obrzęk i przekrwienie błony śluzowej. Efekt to udrożnienie nosa, łatwiejsze oddychanie przez nos i mniejsza ilość zalegającej wydzieliny.
Charakterystyka wymienia jako wskazanie leczenie objawowe zapalenia błony śluzowej nosa i zatok przynosowych. Lek stosuje się miejscowo, żeby zmniejszyć przekrwienie błony śluzowej nosa:
- w zapaleniu błony śluzowej nosa, także alergicznym, czyli np. w katarze siennym,
- w zapaleniu zatok przynosowych,
- wspomagająco w zapaleniu ucha środkowego, które jest następstwem przeziębienia.
Słowo „objawowe” jest tu istotne: lek zmniejsza przekrwienie i obrzęk, ale nie usuwa przyczyny, która wywołała katar.
Co oznacza moc 550 mcg/ml
Liczba na opakowaniu opisuje stężenie roztworu: 1 ml zawiera 550 mikrogramów chlorowodorku ksylometazoliny. Dla pacjenta praktyczniejsza jest druga liczba z charakterystyki – jedna dawka aerozolu zawiera 50 mikrogramów substancji. Butelka mieści 18 ml roztworu, co według charakterystyki odpowiada 200 dawkom.
Jak szybko i jak długo działa
Po rozpyleniu leku na błonę śluzową nosa miejscowe obkurczenie naczyń krwionośnych występuje po 2–10 minutach i utrzymuje się przez 10 do 12 godzin. Stosowany zgodnie z zaleceniami lek zwykle nie daje objawów ogólnoustrojowych. Charakterystyka zastrzega jednak, że gdy część leku zostanie połknięta, wchłonięta ilość może wystarczyć do działania na cały organizm.
Pod marką Xylorin rejestr wymienia też osobny preparat, Xylorin Protect – aerozol z inną substancją, oksymetazoliną (0,5 mg/ml). Ta strona go nie dotyczy.
Dawkowanie
Dawka jest taka sama w obu grupach wieku, różni się czas leczenia:
- dzieci w wieku 6–12 lat – 1 do 2 dawek aerozolu do każdego otworu nosowego co 10–12 godzin przez 3 do 5 dni,
- młodzież powyżej 12 lat i dorośli – 1 do 2 dawek do każdego otworu nosowego co 10–12 godzin przez 3 do 7 dni.
Leku nie należy stosować u dzieci w wieku poniżej 6 lat. Nie wolno przekraczać zalecanej dawki dobowej ani określonej liczby dawek. Pominiętej dawki nie uzupełnia się dawką podwójną.
Jak podać aerozol
Przed podaniem leku oczyszcza się nos i zdejmuje nasadkę ochronną. Butelkę trzyma się w pozycji pionowej, aplikatorem do góry. Końcówkę aplikatora wkłada się do otworu nosowego i naciska – w tym czasie oczy i usta powinny być zamknięte. Po użyciu zakłada się nasadkę ochronną. Pompki nie wolno zdejmować z butelki.
Trzeba uważać, żeby nie zanieczyścić leku drobnoustrojami. Aby ograniczyć ryzyko przenoszenia zakażenia, jedno opakowanie powinna stosować tylko jedna osoba. Oczy chroni się przed kontaktem z lekiem.
Najwyżej 5 lub 7 dni
To najważniejsze ograniczenie przy tym leku. Ulotka mówi wprost, że leku nie należy stosować przez okres dłuższy niż zalecany ani w dawkach większych niż zalecane. Dłuższe lub częstsze niż zalecane stosowanie może spowodować polekowy obrzęk błony śluzowej nosa.
Charakterystyka opisuje, jak to wygląda. Stosowanie dłuższe niż zalecane może doprowadzić do nawrotu przekrwienia błony śluzowej nosa, z przewlekłym zaczerwienieniem, obrzękiem i katarem. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do wtórnego, tzw. polekowego zapalenia błony śluzowej nosa, opornego na leczenie. Mechanizm tego zjawiska opisuje strona kataru, w części o katarze z odbicia.
Przeciwwskazania i ostrzeżenia
Xylorinu nie wolno stosować:
- przy nadwrażliwości na ksylometazolinę lub którąkolwiek substancję pomocniczą,
- przy jaskrze z wąskim kątem przesączania,
- przy nadwrażliwości na leki adrenergiczne,
- w czasie przyjmowania trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych,
- w czasie przyjmowania inhibitorów MAO,
- przy zanikowym lub suchym zapaleniu błony śluzowej nosa,
- po zabiegach usunięcia przysadki i po zabiegach chirurgicznych przebiegających z odsłonięciem opony twardej.
Choroby wymagające ostrożności
Charakterystyka zaleca ostrożność u pacjentów z chorobami układu krążenia (m.in. chorobą niedokrwienną serca), nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą, jaskrą, nadczynnością tarczycy, guzem chromochłonnym i przerostem gruczołu krokowego. Osoby z chorobą serca, np. zespołem długiego odstępu QT, powinny omówić leczenie z lekarzem lub farmaceutą – mogą być bardziej narażone na ciężkie arytmie komorowe.
Rzadkie powikłanie neurologiczne
Podczas stosowania leków sympatykomimetycznych, w tym ksylometazoliny, obserwowano rzadkie przypadki zespołu odwracalnej tylnej encefalopatii (PRES) i odwracalnego kurczu naczyń mózgowych (RCVS). Objawy to nagły, silny ból głowy, nudności, wymioty i zaburzenia widzenia. W takiej sytuacji trzeba niezwłocznie przerwać leczenie i zasięgnąć porady medycznej.
Interakcje
Ksylometazoliny nie stosuje się z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi (np. amitryptyliną, imipraminą), które mogą podwyższać ciśnienie tętnicze, ani z inhibitorami MAO. Należy unikać łączenia jej z innymi lekami sympatykomimetycznymi, takimi jak efedryna czy pseudoefedryna, ze względu na sumowanie się działania. Ksylometazolina może też zmieniać działanie niektórych beta-blokerów.
Ciąża, karmienie piersią i prowadzenie pojazdów
Leku nie należy stosować w czasie ciąży. Nie ma wystarczających danych o przenikaniu ksylometazoliny do mleka kobiecego i nie można wykluczyć zagrożenia dla niemowląt – kobiety karmiące piersią stosują lek wyłącznie po zasięgnięciu porady lekarza. Wpływ na płodność nie jest znany.
Xylorin może powodować przemijające zaburzenia widzenia. Jeśli wystąpią, nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn.
Chlorek benzalkoniowy
Każda dawka zawiera 0,018 mg chlorku benzalkoniowego (0,2 mg/ml). Ta substancja może powodować podrażnienie lub obrzęk wewnątrz nosa, zwłaszcza gdy jest stosowana przez długi czas – czyli działa w tę samą stronę co przekroczenie zalecanego czasu leczenia.
Możliwe działania niepożądane
Niezbyt często (u 1 do 10 pacjentów na 1000): krwawienie z nosa.
Rzadko (u 1 do 10 pacjentów na 10 000):
- podrażnienie i suchość błony śluzowej nosa, uczucie pieczenia w nosie, kichanie,
- ból głowy, zaburzenia widzenia, zaburzenia snu,
- przyspieszenie czynności serca i zaburzenia rytmu serca,
- uogólniona reakcja alergiczna.
Z nieznaną częstością mogą wystąpić nudności i zawroty głowy. Stosowanie dłuższe niż zalecane może doprowadzić do nawrotu przekrwienia błony śluzowej nosa, a długotrwałe – do polekowego zapalenia błony śluzowej nosa, opornego na leczenie.
Przedawkowanie
Nie zanotowano przypadków ostrego przedawkowania. Po przedawkowaniu lub przypadkowym połknięciu leku, zwłaszcza przez dziecko, mogą wystąpić nadmierne uspokojenie, zaburzenia widzenia, nerwowość, bezsenność, wzrost ciśnienia tętniczego, nudności, zawroty i bóle głowy, przyspieszenie i zaburzenia rytmu serca. U dzieci możliwe są naprzemienne okresy depresji i pobudzenia ośrodkowego układu nerwowego.
Po przyjęciu większej niż zalecana dawki ulotka każe niezwłocznie zwrócić się do lekarza lub farmaceuty. Postępowanie jest objawowe i podtrzymujące.
Kiedy do lekarza
Ulotka wyznacza konkretny moment: jeśli po 5 dniach u dzieci w wieku 6–12 lat albo po 7 dniach u młodzieży i dorosłych nie ma poprawy lub pacjent czuje się gorzej, trzeba skontaktować się z lekarzem. Jeśli objawy nasilają się lub utrzymują w trakcie stosowania leku, charakterystyka zaleca konsultację z lekarzem lub farmaceutą.
Natychmiastowej pomocy wymaga nagły, silny ból głowy z nudnościami, wymiotami lub zaburzeniami widzenia, a także objawy przedawkowania po przypadkowym połknięciu leku. Osoby z chorobą serca, np. zespołem długiego odstępu QT, powinny omówić stosowanie leku z lekarzem lub farmaceutą jeszcze przed pierwszym użyciem.