Na co działa Xylogel
Xylogel 0,1% zawiera ksylometazolinę w postaci chlorowodorku, 1 mg w każdym gramie żelu. To pochodna imidazoliny o działaniu sympatykomimetycznym, która bezpośrednio pobudza receptory alfa-adrenergiczne. Podana na błonę śluzową nosa zwęża naczynia krwionośne, hamuje nadmierne wydzielanie i zmniejsza obrzęk oraz przekrwienie. Efekt to łatwiejsze oddychanie przy uczuciu zatkanego nosa, a także udrożnienie przewodów prowadzących z jamy nosowej do zatok przynosowych i łatwiejszy odpływ zablokowanej wydzieliny.
Charakterystyka wymienia lek jako leczenie pomocnicze:
- ostrego zapalenia błony śluzowej nosa pochodzenia wirusowego lub bakteryjnego,
- ostrego lub przewlekłego zaostrzającego się zapalenia zatok przynosowych,
- alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa,
- ostrego zapalenia ucha środkowego – w celu udrożnienia trąbki słuchowej.
Słowo „pomocnicze” jest tu istotne: lek zmniejsza przekrwienie i obrzęk, ale nie leczy infekcji ani alergii, która wywołała katar. Czym różni się nieżyt nosa w przeziębieniu od kataru siennego, opisują osobne strony.
Dlaczego żel
Charakterystyka wskazuje dwie cechy tej postaci: żel nawilża błonę śluzową nosa i nie ścieka na dno jamy nosa ani do gardła. Działanie zaczyna się po 5 do 10 minutach od podania i utrzymuje przez 10 godzin. Lek powoduje miejscowe obkurczenie naczyń i zwykle nie wchłania się w ilościach istotnych klinicznie, więc nie wywiera działań ogólnoustrojowych.
Dawkowanie
Dorośli i młodzież powyżej 12 lat – 1 dawka żelu do każdego otworu nosowego co 8 do 10 godzin. Jedna dawka zawiera 0,1 mg ksylometazoliny chlorowodorku. Nie należy stosować dawek większych niż zalecane, zwłaszcza u młodzieży i osób w podeszłym wieku, a pominiętej dawki nie uzupełnia się dawką podwójną.
Leku nie stosuje się u dzieci poniżej 12 lat. Rejestr zna osobny preparat, Xylogel dla dzieci, o mocy 0,5 mg/g. O tym, dla kogo jest opakowanie, decyduje moc zapisana na pudełku, a nie sama nazwa marki. Ze względów higienicznych jedno opakowanie powinno być stosowane tylko przez jednego pacjenta.
Jak podać żel
Przed każdym użyciem zdejmuje się nasadkę ochronną. Przed pierwszym użyciem nowej butelki dozownik naciska się 3–5 razy, aż do pojawienia się leku. Następnie końcówkę dozownika wprowadza się do otworu nosowego i, trzymając butelkę pionowo, naciska dozownik, co rozpyla dawkę do nosa. Po pierwszym otwarciu butelki lek zachowuje ważność przez 12 tygodni.
Najwyżej 5 do 7 dni
To najważniejsze ograniczenie przy tym leku. Xylogelu 0,1% nie należy stosować dłużej niż 5 do 7 dni u dorosłych i dłużej niż 3 do 5 dni u młodzieży w wieku powyżej 12 lat. Jeśli po tym czasie nie nastąpiła poprawa albo pacjent czuje się gorzej, ulotka każe skontaktować się z lekarzem.
Charakterystyka tłumaczy, skąd bierze się ten limit. Stosowanie dłuższe niż zalecane może doprowadzić do wtórnego rozszerzenia naczyń krwionośnych, a w konsekwencji do wtórnego polekowego zapalenia błony śluzowej nosa (rhinitis medicamentosa). Najprawdopodobniej odpowiada za to zahamowanie uwalniania noradrenaliny z zakończeń nerwowych przez pobudzenie presynaptycznych receptorów alfa2.
Z tego samego powodu leku nie należy stosować przy przewlekłym lub naczynioruchowym zapaleniu błony śluzowej nosa – charakterystyka zaznacza, że pacjenci z tymi schorzeniami mają tendencję do stosowania go dłużej niż zalecany czas. Polekowe zapalenie błony śluzowej może wywołać także stosowanie dawek większych niż zalecane.
Przeciwwskazania i ostrzeżenia
Xylogelu 0,1% nie wolno stosować:
- przy nadwrażliwości na ksylometazolinę lub którąkolwiek substancję pomocniczą,
- po usunięciu przysadki lub po innych zabiegach chirurgicznych przebiegających z odsłonięciem opony twardej,
- przy zanikowym zapaleniu błony śluzowej nosa.
Choroby wymagające ostrożności
Ze szczególną ostrożnością lek podaje się osobom, u których leki sympatykomimetyczne wywoływały bezsenność, zawroty głowy, drżenie, zaburzenia rytmu serca lub wzrost ciśnienia tętniczego. Ulotka zaleca, żeby przed zastosowaniem leku poradziły się lekarza osoby z następującymi chorobami:
- nadciśnienie tętnicze, dławica piersiowa i inne choroby układu krążenia,
- choroba serca, np. zespół długiego odstępu QT – charakterystyka zaznacza, że pacjenci z tym zespołem mogą być bardziej narażeni na ciężkie arytmie komorowe,
- cukrzyca,
- jaskra z zamkniętym kątem,
- rozrost gruczołu krokowego,
- nadczynność tarczycy.
Interakcje
Odnotowano interakcje ksylometazoliny z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi i inhibitorami MAO – w czasie leczenia tymi lekami Xylogelu nie stosuje się. Należy też unikać łączenia go z innymi lekami sympatykomimetycznymi, takimi jak efedryna czy pseudoefedryna, ze względu na sumowanie się działania.
Ciąża, karmienie piersią i skład
W ciąży leku nie należy stosować. Nie ma danych o przenikaniu ksylometazoliny do mleka kobiecego, dlatego charakterystyka zaleca ostrożność u kobiet karmiących piersią, a ulotka – konsultację z lekarzem przed zastosowaniem. Stosowany w zalecanych dawkach i krótko lek nie wpływa na prowadzenie pojazdów; przy długim stosowaniu lub dużych dawkach mogą wystąpić działania niepożądane ze strony układu krążenia i ośrodkowego układu nerwowego.
Żel zawiera 0,1 mg chlorku benzalkoniowego w każdym gramie. Ta substancja może powodować podrażnienie lub obrzęk błony śluzowej nosa, zwłaszcza gdy jest stosowana przez długi czas – czyli działa w tę samą stronę co przekroczenie zalecanego czasu leczenia.
Możliwe działania niepożądane
Niezbyt często (rzadziej niż u 1 na 100 osób): krwawienie z nosa.
Bardzo rzadko (rzadziej niż u 1 na 10 000 osób):
- ból głowy, senność, zaburzenia widzenia,
- kołatanie serca, przyspieszenie czynności serca i wzrost ciśnienia tętniczego, zwłaszcza u osób z chorobami układu krążenia,
- kichanie,
- nudności, osłabienie, zmęczenie,
- reakcje alergiczne, w tym duszność i obrzęk naczynioruchowy.
Mogą też wystąpić suchość i podrażnienie błony śluzowej nosa oraz uczucie pieczenia w nosie i gardle. Stosowanie leku dłużej niż zalecano lub w większych dawkach może doprowadzić do wtórnego polekowego zapalenia błony śluzowej nosa.
Przedawkowanie
U dorosłych nie odnotowano przypadków przedawkowania, u dzieci stwierdzano je rzadko. Po przedawkowaniu lub przypadkowym połknięciu leku, zwłaszcza przez dziecko, mogą wystąpić przyspieszone i nieregularne bicie serca, wzrost ciśnienia, senność, nieregularny oddech lub zahamowanie oddychania oraz zaburzenia świadomości. U dzieci możliwe jest nadmierne uspokojenie – takie objawy wymagają niezwłocznego kontaktu z lekarzem.
Kiedy do lekarza
Ulotka wyznacza konkretny moment: jeśli po 5 do 7 dniach u dorosłych albo 3 do 5 dniach u młodzieży nie ma poprawy lub pacjent czuje się gorzej, trzeba skontaktować się z lekarzem. Stosowanie leku dłużej niż zalecano może doprowadzić do polekowego zapalenia błony śluzowej nosa, więc przedłużanie kuracji na własną rękę nie jest rozwiązaniem.
Natychmiastowej pomocy wymagają objawy ciężkiej reakcji alergicznej – duszność oraz obrzęk twarzy i gardła – a także objawy przedawkowania po przypadkowym połknięciu leku. Osoby z chorobami serca, nadciśnieniem, cukrzycą, jaskrą, rozrostem prostaty lub nadczynnością tarczycy powinny poradzić się lekarza jeszcze przed pierwszym użyciem.