Czym jest cetyryzyna i jak działa
Cetyryzyna to lek przeciwhistaminowy do stosowania ogólnego, pochodna piperazyny (kod ATC R06AE07). Jest metabolitem hydroksyzyny.
Działa jako silny i wybiórczy antagonista obwodowych receptorów histaminowych H1 – badania wiązania z receptorami nie wykazały istotnego powinowactwa do receptorów innych niż H1.
Poza blokowaniem receptorów H1 wykazuje też szersze działanie przeciwalergiczne: u osób z atopią poddawanych prowokacji alergenem dawka 10 mg podawana raz lub dwa razy na dobę hamuje napływ komórek późnej fazy reakcji alergicznej.
Na co i jak dawkować
Zarejestrowane wskazania u dorosłych i dzieci od 6. roku życia:
- łagodzenie objawów dotyczących nosa i oczu, związanych z sezonowym i przewlekłym alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa,
- łagodzenie objawów przewlekłej pokrzywki idiopatycznej.
Dawkowanie dla tabletek powlekanych 10 mg:
| Wiek | Dawka |
|---|---|
| dorośli | 10 mg raz na dobę |
| młodzież powyżej 12 lat | 10 mg raz na dobę |
| dzieci od 6 do 12 lat | 5 mg (pół tabletki) dwa razy na dobę |
Tabletek nie zaleca się u dzieci poniżej 6 lat, ponieważ ta postać nie pozwala odpowiednio dostosować dawki – dla młodszych dzieci przeznaczone są syropy i krople.
U osób w podeszłym wieku z prawidłową czynnością nerek nie ma danych wskazujących na konieczność zmniejszenia dawki.
Kiedy zachować ostrożność
Przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na cetyryzynę, hydroksyzynę lub pochodne piperazyny, a także ciężkie zaburzenia czynności nerek z klirensem kreatyniny poniżej 10 ml/min. Cetyryzyna jest wydalana głównie przez nerki, więc ich niewydolność zmienia sposób dawkowania.
Ostrożności wymagają:
- osoby z czynnikami ryzyka zatrzymania moczu – na przykład z uszkodzeniem rdzenia kręgowego albo rozrostem gruczołu krokowego – ponieważ cetyryzyna może to ryzyko zwiększać,
- osoby z padaczką oraz z ryzykiem wystąpienia drgawek,
- osoby spożywające alkohol – nie stwierdzono istotnych klinicznie interakcji w dawkach terapeutycznych, ale zaleca się ostrożność.
Osobno warto wiedzieć, że po przerwaniu stosowania cetyryzyny może wystąpić świąd lub pokrzywka, nawet jeśli objawy te nie występowały przed rozpoczęciem leczenia.
Przed testami alergicznymi
Leki przeciwhistaminowe hamują reakcję alergiczną w testach skórnych. Z tego powodu zaleca się odstawienie ich na 3 dni przed wykonaniem testów – badanie przeprowadzone w trakcie przyjmowania cetyryzyny dałoby wynik fałszywie ujemny.
To praktyczna pułapka: osoba, która od dawna łagodzi objawy alergii preparatem bez recepty, może przyjść na diagnostykę i otrzymać wynik niewykazujący uczulenia, którego szuka.
Senność i prowadzenie pojazdów
Obiektywne badania z zastosowaniem zalecanej dawki 10 mg nie wykazały istotnego klinicznie wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów, odczuwanie senności ani sprawność psychofizyczną.
Nie znaczy to jednak, że senność nie występuje u nikogo – osoby, u których się pojawi, powinny unikać prowadzenia pojazdów i wykonywania potencjalnie niebezpiecznych czynności.
Ciąża i karmienie piersią
Prospektywnie zebrane dane dotyczące stosowania cetyryzyny w ciąży nie wskazują na zwiększone działanie toksyczne wobec matki, płodu ani zarodka. Badania na zwierzętach również nie wykazały bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na przebieg ciąży, rozwój zarodka i płodu, przebieg porodu ani rozwój pourodzeniowy. Mimo to zaleca się ostrożność przy przepisywaniu cetyryzyny kobietom w ciąży.
Cetyryzyna przenika do mleka matki w stężeniach stanowiących od 25 do 90% stężenia leku w osoczu.
