Na co działa Zatotabs
Zatotabs łączy w jednej tabletce powlekanej dwie substancje o różnych zadaniach:
- ibuprofen 400 mg – niesteroidowy lek przeciwzapalny, który działa przeciwbólowo, przeciwgorączkowo i przeciwzapalnie,
- pseudoefedryna w postaci chlorowodorku, 60 mg – lek sympatykomimetyczny, który zmniejsza przekrwienie błon śluzowych górnych dróg oddechowych, udrażnia nos i zatoki oboczne oraz zmniejsza ilość wydzieliny.
Lek jest przeznaczony do stosowania doraźnego w celu złagodzenia objawów niedrożności nosa i zatok obocznych z towarzyszącym bólem głowy, bólów związanych z niedrożnością zatok oraz gorączki w przebiegu grypy lub przeziębienia. Łagodzi objawy, takie jak zatkany nos przy katarze, ale nie leczy ich przyczyny. Podmiotem odpowiedzialnym jest wrocławski Hasco-Lek.
Podwójna dawka w jednej tabletce
Połączenie ibuprofenu z pseudoefedryną ma w rejestrze kilka produktów, ale Zatotabs różni się od nich mocą. Tabletki Ibuprom Zatoki, Acatar Zatoki i Infex Zatoki zawierają 200 mg ibuprofenu i 30 mg chlorowodorku pseudoefedryny, a Zatotabs – dwa razy więcej obu substancji.
Dlatego dawkowanie Zatotabs liczy się w innych jednostkach. Maksymalna dawka dobowa to 3 tabletki, co daje 1200 mg ibuprofenu i 180 mg chlorowodorku pseudoefedryny. Liczby tabletek z ulotek leków 200 mg + 30 mg nie przenosi się na Zatotabs, a wzięcie go razem z którymkolwiek z nich oznacza sumowanie dawek obu substancji.
Dawkowanie
Dorośli i młodzież powyżej 12 lat przyjmują 1 tabletkę co 4 godziny po posiłku. Nie wolno przekroczyć 3 tabletek na dobę, przyjmowanych w dawkach podzielonych. Jeśli do złagodzenia objawów wystarcza mniejsza dawka, jednorazową porcję zmniejsza się do pół tabletki – tabletka ma linię podziału i można ją podzielić na równe dawki.
Obowiązuje najmniejsza skuteczna dawka przez najkrótszy czas potrzebny do złagodzenia objawów, bo zmniejsza to ryzyko działań niepożądanych. Pominiętej dawki nie uzupełnia się dawką podwójną. Tabletki przechowuje się poniżej 25°C w oryginalnym opakowaniu.
Kto dawkuje inaczej
- Dzieci poniżej 12 lat – leku się nie stosuje.
- Osoby w podeszłym wieku – dawka jest taka sama, o ile nerki i wątroba działają prawidłowo, ale ryzyko działań niepożądanych jest u nich większe.
- Zaburzenia czynności nerek lub wątroby – dawkowanie ustala lekarz indywidualnie.
Jak długo
Jeśli lek trzeba stosować dłużej niż 3 dni albo objawy się nasilają, potrzebna jest konsultacja z lekarzem. Ulotka dodaje, że kontaktu z lekarzem wymaga też sytuacja, w której po 3 dniach nie ma poprawy albo pacjent czuje się gorzej.
Przeciwwskazania
Zatotabs dziedziczy ograniczenia obu substancji. Charakterystyka i ulotka wykluczają lek:
- przy uczuleniu na ibuprofen, pseudoefedrynę lub inny składnik tabletki,
- u osób, u których kwas acetylosalicylowy lub inne NLPZ wywołały kiedyś nieżyt nosa, pokrzywkę albo astmę oskrzelową,
- przy czynnej lub przebytej chorobie wrzodowej żołądka lub dwunastnicy, perforacji albo krwawieniu, także po NLPZ,
- przy skazie krwotocznej,
- przy ciężkiej niewydolności wątroby, nerek albo serca,
- w ciąży i w okresie karmienia piersią.
Przeciwwskazania ze strony serca, naczyń i oczu
Pseudoefedryna połknięta w tabletce działa na cały organizm. Leku nie stosuje się przy:
- ciężkich zaburzeniach układu sercowo-naczyniowego, tachykardii i dławicy piersiowej,
- nadciśnieniu tętniczym,
- przebytym krwotocznym udarze mózgu albo czynnikach ryzyka takiego udaru, np. przy przyjmowaniu innych leków zmniejszających przekrwienie, doustnych lub do nosa,
- zatrzymaniu moczu,
- nadczynności tarczycy,
- jaskrze z wąskim kątem.
Dokumenty nie są tu w pełni spójne. Na liście przeciwwskazań obu dokumentów jest nadciśnienie tętnicze bez dodatkowych zastrzeżeń, a w ostrzeżeniach te same dokumenty wymieniają nadciśnienie wśród stanów, przy których lek stosuje się ostrożnie. Przy nadciśnieniu decyzję o leczeniu podejmuje lekarz.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Szczególnej ostrożności i rozmowy z lekarzem lub farmaceutą przed leczeniem wymagają m.in.:
- toczeń rumieniowaty układowy i mieszana choroba tkanki łącznej – ryzyko jałowego zapalenia opon mózgowych,
- wrzodziejące zapalenie jelita grubego i choroba Leśniowskiego-Crohna – możliwe zaostrzenie,
- zaburzenia czynności nerek lub wątroby,
- zaburzenia rytmu serca, przebyty zawał serca lub niewydolność serca,
- astma oskrzelowa i choroby alergiczne – możliwy skurcz oskrzeli,
- cukrzyca, łagodny rozrost gruczołu krokowego, jaskra, zwężenie odźwiernika i niedrożność szyi pęcherza moczowego,
- podeszły wiek.
Przewód pokarmowy i serce
Krwotok z przewodu pokarmowego, owrzodzenie lub perforacja mogą wystąpić bez wcześniejszych objawów ostrzegawczych i bywają śmiertelne. Przy krwawieniu lub owrzodzeniu lek trzeba natychmiast odstawić i skontaktować się z lekarzem. Osoby z chorobami przewodu pokarmowego w wywiadzie, zwłaszcza starsze, stosują najmniejszą dawkę i zgłaszają lekarzowi każdy nietypowy objaw.
Ibuprofen może wiązać się z niewielkim wzrostem ryzyka zawału serca lub udaru, zwłaszcza w dużych dawkach. Charakterystyka zaznacza, że dotyczy to głównie dawki 2400 mg na dobę, a przy dawkach do 1200 mg na dobę badania epidemiologiczne takiego wzrostu nie wskazują. Zalecanej dawki i czasu leczenia nie wolno przekraczać.
Skóra
Przy ibuprofenie i lekach z pseudoefedryną zgłaszano ciężkie reakcje skórne. Lek trzeba odstawić i niezwłocznie szukać pomocy przy:
- jakiejkolwiek wysypce, pęcherzach, zmianach na błonach śluzowych lub innych objawach uczulenia,
- ostrej uogólnionej osutce krostkowej (AGEP) – gorączce z licznymi drobnymi krostkami na zaczerwienionej skórze, głównie w zgięciach skóry, na tułowiu i kończynach górnych, która może pojawić się w ciągu pierwszych 2 dni leczenia.
Nadużywanie i doping
Jak inne leki pobudzające ośrodkowy układ nerwowy, pseudoefedryna niesie ryzyko nadużywania. Zwiększone dawki mogą działać toksycznie, długie przyjmowanie może prowadzić do osłabienia działania leku (tachyfilaksji) i większego ryzyka przedawkowania, a po nagłym odstawieniu może wystąpić depresja. Sportowcy powinni wiedzieć, że pseudoefedryna może dawać dodatni wynik testu antydopingowego.
Tabletki zawierają laktozę. Charakterystyka odradza je przy dziedzicznej nietolerancji galaktozy, niedoborze laktazy typu Lapp i zespole złego wchłaniania glukozy-galaktozy, a ulotka zaleca, by osoby z nietolerancją cukrów skontaktowały się z lekarzem przed przyjęciem leku.
Czego nie łączyć z Zatotabs
Leku nie wolno stosować z inhibitorami MAO ani w ciągu 14 dni po ich odstawieniu – razem z lekami sympatykomimetycznymi mogą wywołać przełomy nadciśnieniowe. Ze względu na ryzyko zwężenia naczyń i wzrostu ciśnienia nie zaleca się łączenia z:
- bromokryptyną, kabergoliną, lizurydem i pergolidem,
- dihydroergotaminą, ergotaminą i metylergometryną,
- linezolidem,
- innymi lekami zmniejszającymi przekrwienie nosa, doustnymi lub donosowymi – fenylefryną, efedryną, fenylopropanolaminą,
- lekami hamującymi apetyt, lekami psychostymulującymi typu amfetaminy i trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi,
- innymi NLPZ, w tym inhibitorami COX-2, oraz kwasem acetylosalicylowym.
Leki wymagające ostrożności
Ostrożności wymaga jednoczesne przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych i przeciwpłytkowych, kortykosteroidów, leków obniżających ciśnienie i moczopędnych, litu, metotreksatu i zydowudyny. Leki zobojętniające sok żołądkowy przyspieszają wchłanianie pseudoefedryny, a kaolin je spowalnia.
Na 24 godziny przed planowanym znieczuleniem ogólnym lek się odstawia, bo w połączeniu z wziewnymi środkami znieczulającymi może dojść do ostrej reakcji nadciśnieniowej. Przed zabiegiem warto więc powiedzieć lekarzowi o przyjmowaniu leku.
Ciąża, karmienie piersią i prowadzenie pojazdów
Zatotabs jest przeciwwskazany w ciąży i w okresie karmienia piersią. Ibuprofen w ostatnim trymestrze może hamować skurcze macicy, powodować przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego i nadciśnienie płucne u noworodka oraz zwiększać skłonność do krwawień. Pseudoefedryna zmniejsza przepływ krwi w macicy, a obie substancje przenikają do mleka.
Ibuprofen może przemijająco zaburzać płodność kobiet przez wpływ na owulację. Podczas stosowania leku trzeba zachować ostrożność przy prowadzeniu pojazdów i obsługiwaniu maszyn.
Możliwe działania niepożądane
Charakterystyka i ulotka podają częstość działań niepożądanych tak:
- niezbyt często (do 1 na 100 osób) – ból głowy, niestrawność, ból brzucha, nudności, pokrzywka i świąd,
- rzadko (do 1 na 1000 osób) – biegunka, wzdęcia, zaparcia, wymioty, zapalenie błony śluzowej żołądka, zawroty głowy, bezsenność, pobudzenie, drażliwość, zmęczenie i obrzęki,
- bardzo rzadko (rzadziej niż u 1 na 10 000 osób) – krwawienie z przewodu pokarmowego, choroba wrzodowa, zaburzenia nerek, wątroby i morfologii krwi, ciężkie reakcje skórne i ciężkie reakcje nadwrażliwości,
- częstość nieznana – zespół DRESS i ostra uogólniona osutka krostkowa.
Osobno dokumenty wymieniają działania wynikające z pseudoefedryny, bez podania częstości: m.in. przyspieszone bicie serca, zaburzenia rytmu, nadmierne pocenie się, wzmożone pragnienie, niepokój, lęk, drżenie, bezsenność, a rzadko niekontrolowane oddawanie moczu i osłabienie mięśni.
Przedawkowanie
Po przyjęciu większej niż zalecana dawki, także gdy lek połknęło dziecko, ulotka nakazuje zawsze zwrócić się do lekarza albo zgłosić do najbliższego szpitala. Pierwsze objawy to zwykle nasilone nudności, wymioty, ból i zawroty głowy, ból w nadbrzuszu, wzrost ciśnienia i przyspieszone bicie serca.
Po dużych dawkach występowały senność, ból w klatce piersiowej, kołatanie serca, utrata przytomności, drgawki (głównie u dzieci), krew w moczu i problemy z oddychaniem. Charakterystyka zaleca obserwację w szpitalu przez co najmniej 4 godziny, jeśli przekroczono maksymalną dobową dawkę pseudoefedryny.
Kiedy do lekarza
Lek trzeba natychmiast odstawić i szukać pomocy przy smolistych stolcach, krwawych wymiotach, objawach ciężkiej reakcji alergicznej – obrzęku twarzy, języka lub krtani, duszności – oraz przy wysypce, pęcherzach, zmianach na błonach śluzowych albo gorączce z licznymi drobnymi krostkami.
Kontaktu z lekarzem wymaga też brak poprawy albo pogorszenie po 3 dniach, konieczność stosowania leku dłużej niż 3 dni oraz planowany zabieg w znieczuleniu ogólnym. Przed pierwszym użyciem z lekarzem powinny porozmawiać osoby z chorobami serca, nadciśnieniem, cukrzycą, chorobami nerek, wątroby lub przewodu pokarmowego.