Ile trwa biegunka
Biegunka i wymioty są częste u dorosłych, dzieci i niemowląt. Najczęściej wywołuje je infekcja przewodu pokarmowego i ustępują samoistnie:
- biegunka zwykle w ciągu 5 do 7 dni,
- wymioty zwykle w ciągu 1 do 2 dni.
Postępowanie jest takie samo niezależnie od tego, czy występują razem, czy osobno.
Nawodnienie jest ważniejsze niż zatrzymanie biegunki
To główny komunikat tej strony i zarazem odwrotność tego, po co zwykle idzie się do apteki. Biegunkę i wymioty da się zwykle leczyć w domu, a najważniejsze jest picie dużej ilości płynów, żeby uniknąć odwodnienia.
Warto:
- zostać w domu i odpoczywać,
- pić dużo płynów – wodę albo inny napój niegazowany, a przy nudnościach małymi łykami,
- karmić niemowlę piersią lub butelką jak dotychczas; przy wymiotach podawać mniejsze porcje częściej,
- niemowlętom karmionym mieszanką albo jedzącym pokarmy stałe podawać małe ilości wody między posiłkami,
- jeść, gdy poczujesz się na siłach – lepiej unikać potraw tłustych i ostrych,
- przyjąć paracetamol przy złym samopoczuciu; przed podaniem dziecku sprawdź ulotkę.
Czego nie robić:
- nie pij soków owocowych ani napojów gazowanych – mogą nasilić biegunkę,
- nie rozcieńczaj mieszanki dla niemowlęcia bardziej niż zwykle,
- nie podawaj dzieciom leków hamujących biegunkę,
- nie podawaj kwasu acetylosalicylowego dzieciom poniżej 16. roku życia.
Doustne płyny nawadniające
Farmaceuta może polecić proszek do sporządzenia doustnego płynu nawadniającego. To istotne uzupełnienie samego picia wody, bo przy biegunce traci się nie tylko płyny, ale i elektrolity.
Warto po niego sięgnąć zwłaszcza wtedy, gdy pojawiają się objawy odwodnienia – ciemny mocz o silnym zapachu albo rzadsze oddawanie moczu – a także u osób starszych, z osłabioną odpornością i z chorobami zwiększającymi ryzyko odwodnienia.
Leki hamujące biegunkę
Preparaty z loperamidem zatrzymują biegunkę na kilka godzin. Bywają pomocne, ale trzeba wiedzieć o dwóch rzeczach.
Po pierwsze, nie usuwają przyczyny – zmniejszają liczbę wypróżnień, nie lecząc infekcji ani nie uzupełniając płynów.
Po drugie, mają twarde przeciwwskazania. Loperamidu nie wolno stosować:
- przy krwi w kale wraz z wysoką gorączką – to obraz ostrej czerwonki,
- przy zakażeniach bakteriami Salmonella, Shigella i Campylobacter,
- przy zaostrzeniu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego,
- przy rzekomobłoniastym zapaleniu jelit po antybiotykach,
- u dzieci poniżej 6 lat, a według NHS w ogóle poniżej 12 lat.
Powód jest wspólny: gdy przyczyną jest zakażenie bakteryjne, zatrzymanie perystaltyki utrudnia usunięcie patogenu. Jeśli mimo leku w ciągu 48 godzin nie ma poprawy, należy go odstawić i skonsultować się z lekarzem.
Kiedy do lekarza
Pilnej porady wymaga sytuacja, gdy:
- niepokoi cię stan niemowlęcia poniżej 12 miesięcy,
- dziecko przestaje przyjmować pokarm z piersi lub butelki,
- dziecko poniżej 5 lat ma objawy odwodnienia, na przykład rzadziej moczy pieluchy,
- objawy odwodnienia utrzymują się mimo stosowania doustnych płynów nawadniających,
- wymioty uniemożliwiają utrzymanie płynów,
- pojawia się krwista biegunka albo krwawienie z odbytu,
- biegunka trwa dłużej niż 7 dni albo wymioty dłużej niż 2 dni.
Natychmiast, gdy
- wymioty zawierają krew albo wyglądają jak fusy z kawy,
- wymioty są zielone u osoby dorosłej albo żółtozielone lub zielone u dziecka,
- istnieje podejrzenie połknięcia substancji trującej,
- pojawia się sztywność karku i ból przy patrzeniu na jasne światło,
- wystąpił nagły, bardzo silny ból głowy albo brzucha,
- skóra, wargi lub język są sine, szare, blade albo plamiste,
- występują duże trudności z oddychaniem albo bardzo szybki, płytki oddech,
- pojawia się splątanie albo brak reakcji takich jak zwykle.
Jak nie zarażać innych
Biegunka i wymioty rozprzestrzeniają się łatwo. Do szkoły i pracy wraca się dopiero po 2 dobach bez wymiotów i biegunki.
- myj ręce wodą z mydłem często,
- ubrania i pościel zabrudzone kałem lub wymiocinami pierz osobno, w wysokiej temperaturze,
- codziennie czyść deskę sedesową, spłuczkę, krany, powierzchnie i klamki,
- w miarę możliwości nie przygotowuj jedzenia dla innych,
- nie dziel się ręcznikami, myjkami ani sztućcami,
- nie korzystaj z basenu przez co najmniej 48 godzin od ustąpienia objawów.
Skąd się bierze
Najczęstsze przyczyny to infekcja przewodu pokarmowego oraz zatrucie pokarmowe.
Biegunkę mogą też wywoływać leki – warto sprawdzić w ulotce, czy nie jest to działanie niepożądane – a także nietolerancja lub alergia pokarmowa, zespół jelita drażliwego, lęk, zapalenie wyrostka robaczkowego, nieswoiste zapalenia jelit, celiakia oraz choroba uchyłkowa.
