Czym jest loperamid i jak działa
Loperamid to lek hamujący perystaltykę przewodu pokarmowego (kod ATC A07DA03), zaliczany do leków przeciwbiegunkowych.
Wiąże się z receptorem opioidowym w komórkach ściany jelita i hamuje perystaltykę propulsywną. W efekcie:
- wydłuża czas pasażu jelitowego,
- zwiększa wchłanianie wody i elektrolitów,
- podnosi spoczynkowe napięcie zwieracza odbytu, zmniejszając nagłą potrzebę wypróżnienia.
W badaniu klinicznym z udziałem 56 pacjentów z ostrą biegunką początek działania obserwowano w ciągu godziny od podania pojedynczej dawki 4 mg – porównania z innymi lekami przeciwbiegunkowymi potwierdziły wyjątkowo szybki początek działania.
Warto zauważyć, co z tego opisu wynika: loperamid zmniejsza liczbę wypróżnień, ale nie usuwa przyczyny biegunki i nie uzupełnia utraconych płynów.
Dawkowanie
Zarejestrowanym wskazaniem jest objawowe leczenie ostrej i przewlekłej biegunki.
Ostra biegunka:
| Dawka początkowa | Dalej | Maksymalnie na dobę | |
|---|---|---|---|
| dorośli | 4 mg (2 tabletki) | 2 mg po każdym luźnym stolcu | 16 mg (8 tabletek) |
| dzieci od 6 lat | 2 mg (1 tabletka) | 2 mg po każdym luźnym stolcu | 3 tabletki na 20 kg masy ciała |
Jeśli w leczeniu ostrej biegunki w ciągu 48 godzin nie widać poprawy, podawanie leku należy przerwać i skonsultować się z lekarzem.
Przy biegunce przewlekłej dawkę początkową modyfikuje się aż do uzyskania jednego lub dwóch prawidłowych stolców na dobę, co zwykle osiąga się dawką podtrzymującą od 2 do 12 mg na dobę.
Kiedy nie wolno stosowac
To najważniejsza część tej strony. Loperamid jest przeciwwskazany:
- przy nadwrażliwości na substancję czynną lub pomocniczą,
- u dzieci poniżej 6 lat,
- przy ostrej czerwonce, którą charakteryzuje obecność krwi w kale wraz z wysoką gorączką,
- przy ostrym rzucie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego,
- przy bakteryjnym zapaleniu jelita cienkiego i okrężnicy wywołanym przez bakterie z rodzaju Salmonella, Shigella i Campylobacter,
- przy rzekomobłoniastym zapaleniu jelit związanym z podawaniem antybiotyków o szerokim spektrum działania.
Leku nie należy też stosować wtedy, gdy powinno się unikać zwolnienia perystaltyki jelit – ze względu na ryzyko ciężkich powikłań, w tym niedrożności jelit oraz okrężnicy olbrzymiej i toksycznego rozszerzenia okrężnicy.
Wspólny mianownik tych przeciwwskazań jest prosty: gdy przyczyną biegunki jest zakażenie bakteryjne albo zapalenie jelita, zatrzymanie perystaltyki utrudnia usunięcie patogenu i może zaszkodzić.
Rozbieżność wobec zaleceń zagranicznych
Polska charakterystyka dopuszcza stosowanie od 6. roku życia. NHS jest ostrożniejszy i odradza podawanie jakichkolwiek leków hamujących biegunkę dzieciom poniżej 12 lat. Przy dziecku warto więc najpierw poradzić się lekarza lub farmaceuty.
Prowadzenie pojazdów
W przebiegu biegunki leczonej loperamidem mogą wystąpić utrata świadomości, obniżony poziom świadomości, zmęczenie, zawroty głowy lub senność. Z tego powodu zaleca się ostrożność podczas prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Ciąża i karmienie piersią
Bezpieczeństwo stosowania u kobiet w ciąży nie zostało ustalone, choć badania na zwierzętach nie wskazują na działanie teratogenne ani embriotoksyczne. Mimo to nie zaleca się podawania loperamidu kobietom w ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze.
Niewielkie ilości loperamidu mogą przenikać do mleka kobiecego, dlatego nie zaleca się stosowania go w okresie karmienia piersią. Kobiety w ciąży i karmiące powinny ustalić leczenie z lekarzem.
