Jak wygląda i jak przebiega opryszczka
Opryszczka jest częsta i zwykle goi się samoistnie w ciągu 10 dni.
Przebieg jest charakterystyczny i to on pozwala zadziałać w porę:
- Zaczyna się od mrowienia, świądu albo pieczenia.
- W ciągu kolejnych 48 godzin pojawiają się bolesne pęcherzyki, zwykle niewielkie i wypełnione płynem.
- Pęcherzyki pękają i pokrywają się strupem.
- Zmiana zaczyna się goić w ciągu 10 dni, ale przez cały ten czas jest zakaźna i bywa bolesna.
Rozpoznawalna jest właśnie ta kolejność, a nie pojedynczy obraz zmiany: najpierw objaw, którego nie widać, potem pęcherzyki, na końcu strup. Pęcherzyki mogą pojawić się w dowolnym miejscu na twarzy, choć najczęściej wychodzą na granicy wargi i skóry.
Nawrót wyzwalają zwykle infekcja, słońce albo miesiączka.
Ta strona dotyczy opryszczki wargowej
Ten sam wirus może dawać zmiany w okolicy narządów płciowych, ale opryszczka narządów płciowych jest osobnym rozpoznaniem i nie opisujemy jej tutaj. Zmiany w tej okolicy wymagają kontaktu z lekarzem.
Kiedy to nie opryszczka
| Objaw | Możliwa przyczyna |
|---|---|
| bolesna czerwona krostka na twarzy wypełniona ropą | krostka albo czyrak |
| pęcherz po wewnętrznej stronie wargi lub w jamie ustnej | afta |
| czerwone rany lub pęcherze pokrywające się złocistobrązowymi strupami | liszajec |
Krem trzeba nałożyć przed pęcherzykami
To najważniejsza praktyczna wskazówka. Jeśli opryszczka nawraca, kremy przeciwwirusowe stosuje się już wtedy, gdy rozpoznasz wczesne mrowienie – po pojawieniu się pęcherzyków często nie działają.
Farmaceuta może polecić:
- kremy łagodzące ból i podrażnienie,
- kremy przeciwwirusowe przyspieszające gojenie,
- plastry chroniące skórę w trakcie gojenia.
Substancją czynną tych kremów jest zwykle acyklowir w stężeniu 50 mg/g. Charakterystyka przewiduje smarowanie zmian 5 razy na dobę przez 5 dni, a brak poprawy po 10 dniach jest wskazaniem do kontaktu z lekarzem.
Warto wiedzieć, że przy nawrotach bez recepty dostępne są także tabletki z acyklowirem – wskazanie obejmuje wtedy wyłącznie dorosłych, u których zakażenie wirusem opryszczki rozpoznano wcześniej.
W aptekach dostępne są też urządzenia elektroniczne leczące opryszczkę światłem lub laserem. Mogą okazać się pomocne, ale brakuje mocnych dowodów potwierdzających ich skuteczność.
Co jeszcze pomaga
Warto:
- unikać tego, co wyzwala u ciebie opryszczkę, na przykład solarium,
- używać pomadki ochronnej z filtrem SPF 15 lub wyższym, gdy przebywasz na słońcu,
- przyjąć paracetamol albo ibuprofen, żeby złagodzić ból i obrzęk – dla dzieci dostępny jest paracetamol w płynie, a kwasu acetylosalicylowego nie podaje się poniżej 16. roku życia,
- pić dużo płynów.
Czego nie robić:
- nie dotykaj zmiany poza nakładaniem kremu przeciwwirusowego, a jeśli dotkniesz, umyj ręce przed i po,
- nie wcieraj kremu – przykładaj go,
- nie jedz potraw kwaśnych ani słonych, jeśli nasilają dolegliwość.
Jak nie zarażać
Opryszczka jest zakaźna od chwili pierwszego mrowienia aż do całkowitego wygojenia. Łatwo przenosi się na inne osoby i na inne części własnego ciała.
- myj ręce wodą z mydłem za każdym razem, gdy dotkniesz zmiany,
- nie całuj nikogo, dopóki masz opryszczkę,
- powstrzymaj się od kontaktów oralnych do pełnego wygojenia – możesz zakazić partnera opryszczką narządów płciowych.
Całowanie niemowlęcia przy opryszczce może doprowadzić do opryszczki noworodkowej, która jest bardzo niebezpieczna dla noworodków. To najpoważniejsze zastrzeżenie dotyczące tej choroby.
Kiedy do lekarza
Umów wizytę, jeśli:
- opryszczka nie zaczęła się goić w ciągu 10 dni,
- niepokoi cię zmiana albo podejrzewasz, że to coś innego,
- zmiana jest bardzo duża albo bardzo bolesna,
- u ciebie lub u dziecka pojawiły się dodatkowo obrzęknięte, bolesne dziąsła i owrzodzenia w jamie ustnej,
- masz osłabioną odporność, na przykład z powodu chemioterapii albo cukrzycy.
Lekarz może przepisać tabletki przeciwwirusowe, jeśli zmiany są bardzo duże, bolesne albo stale nawracają. Noworodki, kobiety w ciąży i osoby z osłabioną odpornością bywają kierowane do szpitala.
Dlaczego wraca
Opryszczkę wywołuje wirus opryszczki pospolitej. Większość osób ma z nim kontakt jeszcze w dzieciństwie, przez bliski kontakt skóry ze skórą – na przykład przy całowaniu.
Po zakażeniu wirus pozostaje w skórze do końca życia. Czasem uaktywnia się i wtedy pojawia się opryszczka. To dlatego nie da się go usunąć, a leczenie polega na skracaniu i łagodzeniu nawrotów.