Przejdź do treści
cozalek.pl
Substancja czynna Lek przeciwwirusowy

Acyklowir

Lek przeciwwirusowy stosowany w opryszczce wywołanej wirusem Herpes simplex. Bez recepty dostępny nie tylko jako krem – także w tabletkach 200 mg, przy czym wskazanie jest wtedy ograniczone do nawrotów u dorosłych.

W skrócie

Acyklowir działa na wirus opryszczki pospolitej i jest w Polsce dostępny bez recepty w dwóch postaciach: jako krem 50 mg/g do smarowania zmian oraz jako tabletki 200 mg. W obu wypadkach decyduje moment rozpoczęcia – leczenie ma ruszyć przy pierwszych objawach zwiastunowych, czyli swędzeniu, pieczeniu lub kłuciu, zanim pojawią się pęcherzyki. Krem stosuje się 5 razy na dobę przez 5 dni, tabletki 200 mg pięć razy na dobę co 4 godziny z przerwą nocną, również przez 5 dni. Postać doustna bez recepty jest przeznaczona wyłącznie dla dorosłych, u których wcześniej rozpoznano zakażenie wirusem opryszczki, i nie jest przeznaczona do samodzielnego stosowania przy obniżonej odporności ani w ciąży.

Działa na
Wirus opryszczki pospolitej
Kiedy zacząć
Przy pierwszych objawach
Czas leczenia
5 dni
Leki z tą substancją
2 leki
Autor: Redakcja CoZaLek Aktualizacja: 18 września 2026 2 źródła 3 minuty czytania Treść przygotowana z udziałem AI
Najważniejsze zasady
Liczy się moment rozpoczęciaCharakterystyka wskazuje okres objawów zwiastunowych – swędzenia, pieczenia, kłucia – albo moment tuż po pojawieniu się pierwszych zmian. Natychmiastowe zastosowanie kremu może zapobiec rozwojowi nawrotu.
Przy tabletkach pilnuj nawodnieniaCharakterystyka wiąże ryzyko uszkodzenia nerek z odwodnieniem i nakazuje zapewnić odpowiednią podaż płynów w trakcie leczenia.
Umyj ręce przed i po posmarowaniuTak zaleca charakterystyka kremu – chodzi o to, żeby nie przenieść zakażenia na inne miejsca na skórze.
Nie dla każdego bez konsultacjiOsoby z obniżoną odpornością, z zaburzeniami czynności nerek, w podeszłym wieku oraz kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny najpierw porozmawiać z lekarzem.

Skontaktuj się z lekarzem, gdy…

Objawy, których nie wolno przeczekać

  • zmiany opryszczkowe utrzymujące się po 10 dniach leczenia kremem
  • opryszczka u osoby z obniżoną odpornością
  • bardzo częste nawroty albo zmiany o nietypowym wyglądzie
  • zmiany opryszczkowe w okolicy oka

Nocna i świąteczna opieka zdrowotna

Nagłe zachorowanie bez objawów zagrożenia życia. Od poniedziałku do piątku 18:00–8:00, całodobowo w dni ustawowo wolne od pracy.

Kiedy zamiast tego dzwonić pod 112

  • Numer alarmowy 112

    Bezpośrednie zagrożenie życia – utrata przytomności, drgawki, zaburzenia rytmu serca, rozległe oparzenia, uporczywe wymioty.

  • SOR lub izba przyjęć

    Stany ciężkie – wypadek, uraz, zatrucie, krwawienie. Całą dobę, bez skierowania.

  • Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej

    Objawy, których nie należy przeczekiwać, ale które nie zagrażają życiu. W godzinach pracy przychodni.

Co powiedzieć dyspozytorowi 112

  1. Podaj miejsce zdarzenia – dokładny adres albo sposób dotarcia, zaczynając od gminy lub powiatu.
  2. Bardzo krótko opisz, co się stało.
  3. Odpowiadaj na pytania operatora – ich kolejność nie jest przypadkowa.
  4. Podaj swoje dane kontaktowe, żeby służby mogły oddzwonić.
  5. Nie rozłączaj się do wyraźnego potwierdzenia przyjęcia zgłoszenia.
  6. Po rozmowie nie zajmuj telefonu – służby mogą oddzwonić po dodatkowe informacje.

Nie wiesz, gdzie jest najbliższa placówka? Telefoniczna Informacja Pacjenta 800 190 590 – całą dobę, bezpłatnie.

Czym jest acyklowir i jak działa

Acyklowir to lek przeciwwirusowy stosowany w zakażeniach wywołanych przez wirus opryszczki pospolitej (Herpes simplex) – w praktyce najczęściej w opryszczce wargowej. W przeciwieństwie do antybiotyków, które działają na bakterie, acyklowir nie ma żadnego wpływu na przeziębienie ani na inne infekcje niewirusowe.

W polskim rejestrze figuruje w kilkudziesięciu preparatach, od kremów i żeli, przez sztyfty i tabletki, po postacie do wstrzykiwań zarezerwowane dla lecznictwa szpitalnego.

Bez recepty jest więcej, niż się wydaje

Powszechne wyobrażenie mówi, że bez recepty można kupić wyłącznie krem. Rejestr pokazuje co innego: kategorię dostępności bez recepty mają także tabletki 200 mg i 400 mg, sprzedawane pod nazwami takimi jak Hascovir control, Heviran Comfort czy inVirum.

Nie znaczy to, że postać doustna jest lekiem do swobodnego stosowania. Wskazanie jest wąskie i wymienia trzy warunki naraz:

  • nawrotowa opryszczka warg i twarzy albo zewnętrznych narządów płciowych,
  • wyłącznie u dorosłych,
  • wyłącznie u osób, u których wcześniej rozpoznano zakażenie wirusem opryszczki pospolitej.

Pierwszy w życiu epizod opryszczki nie mieści się więc w tym wskazaniu.

Dawkowanie

Krem 50 mg/g

Zmiany i ich bezpośrednie okolice smaruje się niewielką ilością kremu 5 razy na dobę, co 4 godziny, przez 5 dni. Jeśli objawy się utrzymują, leczenie można przedłużyć o kolejne 5 dni.

Brak ustąpienia zmian po 10 dniach jest w charakterystyce wskazaniem do kontaktu z lekarzem. Ręce myje się przed nałożeniem kremu i po nim, żeby nie przenieść zakażenia na inne miejsca na skórze.

Tabletki 200 mg

Dawkowanie to 200 mg pięć razy na dobę, co 4 godziny z przerwą nocną, przez 5 dni. Postać doustna bez recepty nie jest przeznaczona dla osób poniżej 18 lat.

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek dawkowanie wymaga modyfikacji, a charakterystyka zaleca ostrożność i odpowiednie nawodnienie.

Moment rozpoczęcia decyduje

To jest rzecz, która przy tej substancji waży najwięcej, a najłatwiej ją przegapić. Charakterystyka w obu postaciach wskazuje na okres objawów zwiastunowych – swędzenie, pieczenie, zaczerwienienie albo kłucie – czyli moment, zanim pojawią się pęcherzyki.

Przy kremie sformułowanie jest jeszcze mocniejsze: natychmiastowe zastosowanie produktu w okresie nawrotu może całkowicie zapobiec rozwojowi choroby. Zastosowany po kilku dniach, na gotową zmianę, takiej możliwości już nie daje.

Kiedy nie wolno stosować

Poza nadwrażliwością na acyklowir charakterystyka wskazuje grupy, które nie powinny sięgać po ten lek bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem:

  • osoby z obniżoną odpornością, na przykład po przeszczepie szpiku kostnego albo zakażone HIV,
  • osoby z zaburzeniami czynności nerek,
  • pacjenci w podeszłym wieku,
  • kobiety w ciąży i karmiące piersią.

Ostrożności wymagają też pacjenci odwodnieni oraz przyjmujący jednocześnie inne leki mogące uszkodzić nerki. W trakcie leczenia trzeba zapewnić odpowiednią podaż płynów.

Ciąża i karmienie piersią

Dane dotyczące stosowania w ciąży są ograniczone. Charakterystyka dopuszcza podanie jedynie wtedy, gdy w opinii lekarza spodziewana korzyść dla matki przewyższa potencjalne zagrożenie dla płodu.

W badaniach standardowych ogólnoustrojowe podanie acyklowiru szczurom i królikom nie powodowało zmian embriotoksycznych ani teratogennych; wady obserwowano w badaniach niestandardowych u samic szczura. Decyzja o leczeniu w ciąży nie jest więc decyzją podejmowaną samodzielnie przy półce z lekami bez recepty.

Częste pytania o acyklowirze

Odpowiadamy na to, o co ludzie naprawdę pytają

Czy acyklowir w tabletkach jest na receptę?

Nie zawsze. W Rejestrze Produktów Leczniczych część tabletek 200 mg i 400 mg ma kategorię dostępności bez recepty – wskazanie obejmuje wtedy leczenie nawrotowej opryszczki warg, twarzy i zewnętrznych narządów płciowych u dorosłych, u których wcześniej rozpoznano zakażenie wirusem opryszczki pospolitej. Preparaty w wyższych dawkach i postacie do wstrzykiwań pozostają lekami wydawanymi na receptę.

Kiedy zacząć stosować acyklowir przy opryszczce?

Jak najwcześniej. Charakterystyka podkreśla, że przy zakażeniach nawracających szczególnie ważne jest rozpoczęcie leczenia w okresie objawów zwiastunowych albo tuż po pojawieniu się pierwszych zmian. Przy kremie natychmiastowe zastosowanie w momencie nawrotu może całkowicie zapobiec rozwojowi choroby.

Jak stosować krem z acyklowirem?

Niewielką ilością smaruje się zmiany i ich bezpośrednie okolice **5 razy na dobę, co 4 godziny**, przez 5 dni. Jeśli objawy nie ustąpią, leczenie można przedłużyć o kolejne 5 dni. Brak ustąpienia po 10 dniach jest wskazaniem do kontaktu z lekarzem. Ręce myje się przed posmarowaniem i po nim.

Jak dawkuje się acyklowir w tabletkach bez recepty?

Charakterystyka preparatu 200 mg przewiduje 200 mg pięć razy na dobę, co 4 godziny z przerwą nocną, przez 5 dni. Postać ta nie jest przeznaczona dla osób poniżej 18 lat.

Czy acyklowir można stosować w ciąży?

Dane dotyczące stosowania w ciąży są ograniczone. Charakterystyka dopuszcza zastosowanie jedynie wtedy, gdy w opinii lekarza spodziewana korzyść dla matki przewyższa potencjalne zagrożenie dla płodu – czyli nie jest to decyzja podejmowana samodzielnie przy zakupie bez recepty.

Leki z tą substancją

2 leki · kolejność alfabetyczna – nie polecamy konkretnego preparatu

Hascovir Control Acyklowir · Tabletki 200 mg dostępny bez recepty Zovirax Intensive Acyklowir · Krem 50 mg/g dostępny bez recepty