Czym są hemoroidy
Hemoroidy to guzki wewnątrz odbytu i wokół niego. Często ustępują samoistnie po kilku dniach, a wiele można zrobić, żeby je złagodzić i im zapobiegać.
Objawy
- jasnoczerwona krew po wypróżnieniu,
- świąd odbytu,
- uczucie, że wypróżnienie nie było pełne,
- śluz w bieliźnie albo na papierze toaletowym,
- guzki wokół odbytu,
- ból w okolicy odbytu.
Jak wyglądają
To najczęściej zadawane pytanie o hemoroidy i warto na nie odpowiedzieć wprost.
Rozmiar i kolor. Bywają niewielkie, wielkości ziarnka grochu, ale mogą urosnąć do rozmiaru winogrona. Są różowe albo fioletowe.
Umiejscowienie. Nazwa obejmuje guzki w dwóch miejscach:
- zewnętrzne – wokół odbytu, widoczne i wyczuwalne palcem, częściej bolesne, bo okolica ta jest dobrze unerwiona,
- wewnętrzne – w kanale odbytu, więc ich nie widać. Dają o sobie znać jasnoczerwoną krwią po wypróżnieniu, śluzem na papierze i uczuciem, że wypróżnienie nie było pełne.
Guzek wypadający. Hemoroid wewnętrzny może wysunąć się na zewnątrz. NHS zaleca wtedy delikatnie wsunąć go z powrotem, jeśli to możliwe – i to samo zalecenie mówi, czego się spodziewać: miękkiego, przesuwalnego guzka, a nie twardego zgrubienia.
Dlaczego nie pokazujemy zdjęć
Bo nie mamy do nich praw, a przede wszystkim dlatego, że zdjęcie i tak nie rozstrzyga. Ta sama okolica daje bardzo podobny obraz przy kilku różnych przyczynach, a część z nich wymaga lekarza. Zdjęcia poglądowe publikuje NHS na swojej stronie o hemoroidach.
Co to może być, jeśli nie hemoroidy
Warto znać sąsiednie rozpoznania, bo objawy bywają mylące:
| Co zwraca uwagę | Możliwa przyczyna |
|---|---|
| jasnoczerwona krew, ból przy wypróżnianiu, świąd, guzki | hemoroidy |
| ostry, silny ból podczas wypróżniania i piekący ból utrzymujący się potem godzinami, często po zaparciu | szczelina odbytu |
| krwawienie bez bólu | między innymi działanie niepożądane leków przeciwzakrzepowych |
| krew ze śluzem, zmiana rytmu wypróżnień | polipy jelita grubego, wczesne objawy raka jelita grubego |
| krew z żółtym śluzem, podrażniony odbyt, nieustający ból | przetoka odbytu |
To nie jest tabela do samodzielnego rozpoznawania. Ma pokazać jedno: krwawienia z odbytu nigdy nie przypisuje się hemoroidom z góry, a każda zmiana w tej okolicy, która nie jest dla ciebie typowa, jest powodem do wizyty.
Skąd się biorą
Hemoroidy to poszerzone naczynia krwionośne i nie jest jasne, co dokładnie je wywołuje. Bardziej prawdopodobne stają się przy:
- zaparciach,
- mocnym parciu podczas wypróżniania,
- dźwiganiu ciężarów,
- ciąży,
- z wiekiem,
- przy nadwadze.
Pierwsze dwie pozycje są kluczowe praktycznie: bez usunięcia zaparć hemoroidy będą wracać, niezależnie od tego, czym się je smaruje.
Co pomaga
Warto:
- delikatnie wsunąć guzek z powrotem, jeśli to możliwe,
- przyjąć paracetamol, jeśli hemoroidy bolą,
- przyłożyć zimny okład owinięty ręcznikiem,
- pić dużo płynów i jeść dużo błonnika, żeby stolec pozostał miękki,
- wziąć ciepłą kąpiel, która łagodzi świąd i ból,
- utrzymywać okolicę odbytu w czystości i suchości – osuszać przez przykładanie, a nie pocieranie,
- ograniczyć alkohol i kofeinę, w tym herbatę, kawę i colę, żeby uniknąć zaparć.
Czego nie robić:
- nie ignoruj potrzeby wypróżnienia,
- nie przyj zbyt mocno podczas wypróżniania,
- nie przyjmuj leków przeciwbólowych zawierających kodeinę – powodują zaparcia,
- nie przyjmuj ibuprofenu, jeśli hemoroidy krwawią,
- nie spędzaj na toalecie więcej czasu, niż potrzebujesz.
Te dwa zastrzeżenia dotyczące leków przeciwbólowych są tu ważniejsze niż zwykle: kodeina nasila przyczynę problemu, a ibuprofen przy krwawiących hemoroidach jest odradzany wprost.
Preparaty z apteki
Farmaceuta może polecić:
- kremy łagodzące ból, świąd i obrzęk,
- środki przeczyszczające, które pomagają przy zaparciach i zmiękczają stolec,
- tabletki z diosminą – zaostrzenie dolegliwości ma w ich charakterystyce osobny, tygodniowy schemat: 3 tabletki na dobę przez 4 dni, potem 2 tabletki przez kolejne 3 dni,
- zimne okłady.
Przy diosminie charakterystyka dodaje zastrzeżenie, które warto znać przed zakupem: to leczenie objawowe i krótkotrwałe. Jeżeli dolegliwości nie ustępują, potrzebne jest badanie proktologiczne, a nie powtórzenie kuracji.
Wiele aptek ma wydzielone miejsce do rozmowy, jeśli nie chcesz, żeby ktoś cię usłyszał.
Kiedy do lekarza
Umów wizytę, jeśli:
- objawy się nasilają albo nie ma poprawy po leczeniu domowym,
- hemoroidy nawracają,
- zauważysz w okolicy odbytu zmianę, która nie jest dla ciebie typowa.
Lekarz może przepisać silniejsze leki na hemoroidy albo na zaparcia, a także sprawdzić, czy objawów nie wywołuje coś innego.
Pilnej porady wymaga sytuacja, gdy przy hemoroidach:
- masz wysoką gorączkę albo czujesz gorąco, zimno i dreszcze oraz ogólnie źle się czujesz,
- występuje bezbolesne krwawienie z odbytu,
- z hemoroidów wycieka ropa.
Natychmiast, gdy
- krwawienie nie ustaje,
- krwi jest dużo albo widzisz duże skrzepy,
- ból jest bardzo silny.
Nie prowadź wtedy samochodu samodzielnie.
Leczenie zabiegowe
Jeśli leczenie domowe nie przynosi poprawy, potrzebne bywa leczenie szpitalne. Warto omówić z lekarzem, która metoda jest odpowiednia – leczenie nie zawsze zapobiega nawrotom.
Zabiegi bez operacji:
- podwiązanie gumką – opaska zakładana na guzek powoduje jego odpadnięcie,
- skleroterapia – wstrzyknięcie płynu, po którym guzek się obkurcza,
- elektroterapia – delikatny prąd elektryczny obkurczający guzek,
- koagulacja podczerwienią – światło podczerwone odcina dopływ krwi do guzka.
Pacjent jest przy nich przytomny, choć okolica bywa znieczulona, i zwykle wraca do domu tego samego dnia.
Jeśli te metody nie działają albo guzki są duże, potrzebna bywa operacja – wycięcie hemoroidów, przyszycie ich z powrotem do wnętrza odbytu albo podwiązanie tętnicy odcinające dopływ krwi. Te zabiegi wykonuje się zwykle w znieczuleniu ogólnym.