Kalendarz szczepień obowiązkowych 2026 – tabela według wieku
Poniższa tabela pokazuje szczepienia obowiązkowe dzieci i młodzieży według Programu Szczepień Ochronnych na rok 2026 w wariancie podstawowym, czyli ze szczepionką błoniczo-tężcowo-krztuścową DTP. Warianty ze szczepionkami wysokoskojarzonymi 5w1 i 6w1 mają inny układ wizyt – opisuje je dalsza część artykułu.
| Wiek dziecka | Szczepienie przeciw | Uwagi |
|---|---|---|
| Do 24 godzin po urodzeniu | gruźlicy (BCG), WZW typu B – 1. dawka | w szpitalu, BCG najpóźniej do dnia wypisu |
| 2. miesiąc (od ukończenia 6. tygodnia) | rotawirusom – 1. dawka; WZW typu B – 2. dawka; błonicy, tężcowi, krztuścowi (DTP) – 1. dawka; Hib – 1. dawka; pneumokokom – 1. dawka | pierwsza wizyta w przychodni; szczepionkę przeciw rotawirusom podaje się doustnie |
| 4. miesiąc | rotawirusom – 2. dawka; poliomyelitis (IPV) – 1. dawka; DTP – 2. dawka; Hib – 2. dawka; pneumokokom – 2. dawka | IPV od ukończenia 12. tygodnia, DTP, Hib i pneumokoki od ukończenia 14. tygodnia |
| 5.–6. miesiąc | rotawirusom – 3. dawka | tylko w schemacie trzydawkowym |
| 6. miesiąc | DTP – 3. dawka; Hib – 3. dawka; IPV – 2. dawka | 8 tygodni po poprzedniej dawce |
| 7. miesiąc | WZW typu B – 3. dawka | |
| 13.–15. miesiąc | odrze, śwince, różyczce (MMR) – 1. dawka; pneumokokom – 3. dawka | o terminie MMR decyduje lekarz |
| 16.–18. miesiąc | DTP – 4. dawka; Hib – 4. dawka; IPV – 3. dawka | |
| 6. rok życia | DTaP i IPV – dawki przypominające; MMR – 2. dawka | do ukończenia 6 lat |
| 14. rok życia | Tdap – dawka przypominająca | do ukończenia 14 lat |
| 19. rok życia | Td (błonica, tężec) – dawka przypominająca | do ukończenia 19 lat |
- Gruźlica BCG
- Jedna dawka do 24 godzin po urodzeniu, w szpitalu – najpóźniej do dnia wypisu.
- WZW typu B
- Dawki do 24 godzin po urodzeniu, w 2. i w 7. miesiącu.
- Rotawirusy szczepionka doustna
- Dawki w 2. i 4. miesiącu; 3. dawka w 5.–6. miesiącu tylko w schemacie trzydawkowym.
- Błonica, tężec, krztusiec DTP
- Dawki w 2., 4. i 6. miesiącu oraz w 16.–18. miesiącu.
- Haemophilus influenzae typu b Hib
- Dawki w 2., 4. i 6. miesiącu oraz w 16.–18. miesiącu.
- Poliomyelitis IPV
- Dawki w 4. i 6. miesiącu oraz w 16.–18. miesiącu.
- Pneumokoki
- Dawki w 2. i 4. miesiącu oraz w 13.–15. miesiącu.
- Odra, świnka, różyczka MMR
- 1. dawka w 13.–15. miesiącu – o terminie decyduje lekarz.
Po 18. miesiącu zostają dawki przypominające: w 6. roku życia (DTaP, IPV i 2. dawka MMR), w 14. (Tdap) i w 19. (Td).
Szczepienia przewidziane na ten sam miesiąc można wykonać podczas jednej wizyty, w różne miejsca ciała, osobnymi strzykawkami. O liczbie szczepień na wizycie decyduje lekarz za zgodą rodziców. Dziecko, które w trakcie wizyty jest chore, nie jest szczepione – nowy termin ustala lekarz.
Szczepienia obowiązkowe i zalecane dla dzieci
Według NIZP-PZH kalendarz obejmuje 12 obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży – przeciw gruźlicy, WZW typu B, rotawirusom, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, Hib, pneumokokom, odrze, śwince i różyczce. Przeciw ospie wietrznej obowiązkowo szczepi się dzieci z grup ryzyka: z upośledzoną odpornością, przed leczeniem immunosupresyjnym, z ich otoczenia i przebywające m.in. w żłobkach lub domach dziecka.
Szczepienia zalecane uzupełniają kalendarz. Program na 2026 rok zaleca dzieciom i młodzieży szczepienia przeciw:
- grypie i COVID-19 – od ukończenia 6. miesiąca życia,
- meningokokom – od 6. lub 8. tygodnia życia, zależnie od szczepionki,
- ospie wietrznej – dzieciom, które nie chorowały i nie były szczepione,
- kleszczowemu zapaleniu mózgu i WZW typu A,
- HPV – od ukończenia 9 lat,
- zakażeniom RSV – u dzieci do 2 lat jako uodpornienie bierne przeciwciałami monoklonalnymi,
- chorobom związanym z podróżą, np. durowi brzusznemu, wściekliźnie, żółtej gorączce.
Zasady bezpłatnych szczepień zalecanych opisują artykuły o szczepieniu przeciw HPV, szczepionce na grypę i szczepieniu na COVID.
Czy szczepienia obowiązkowe są bezpłatne
Tak. Według ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi szczepionki do szczepień obowiązkowych kupuje minister zdrowia, a finansuje je NFZ. Szczepienie i badanie kwalifikacyjne wykonują bezpłatnie przychodnie, które mają umowę z NFZ. Za szczepienie trzeba zapłacić w dwóch sytuacjach:
- rodzic wybiera szczepionkę inną niż kupiona przez ministra zdrowia, np. wysokoskojarzoną – płaci wtedy za szczepionkę,
- dziecko szczepi się u świadczeniodawcy bez umowy z NFZ – rodzic płaci za szczepionkę, badanie kwalifikacyjne i szczepienie.
Szczepienia zalecane są co do zasady odpłatne: lekarz wystawia receptę, szczepionkę kupuje się w aptece i przynosi do przychodni. Wyjątkiem są szczepionki, których zakup minister zdrowia objął finansowaniem – jak szczepionka przeciw HPV dla dzieci od 9 do 14 lat. Kto poza dziećmi zaszczepi się bezpłatnie przeciw pneumokokom, opisuje artykuł o szczepionce na pneumokoki.
Co zmieniło się w kalendarzu szczepień na 2026 rok
W porównaniu z Programem Szczepień Ochronnych na 2025 rok wersja na 2026 rok wprowadza m.in.:
- dwa nowe warianty ze szczepionką 6w1 (DTaP-IPV-Hib-HBV) – w schemacie 3+1 i 2+1; kalendarz na 2025 rok rozpisywał tylko wariant ze szczepionką 5w1,
- możliwość przesunięcia pierwszej dawki przeciw WZW typu B z 1. doby życia na pierwszą wizytę szczepienną (około 7.–8. tygodnia) u noworodków matek, u których w obecnej ciąży stwierdzono przeciwciała anty-HBs powyżej 100 U/l,
- skrócone kalendarze szczepień obowiązkowych i zalecanych w formie przeglądowych tabel.
Kalendarz szczepień na 2027 rok poznamy najpóźniej 31 października 2026 roku – do tego dnia GIS musi ogłosić nowy program.
Co zrobić, gdy szczepienie trzeba opóźnić lub dziecko opuściło termin
Gdy dziecko nie zostało zaszczepione w terminie – z powodu choroby, odroczenia, braku zgody rodziców albo przeprowadzki z kraju o innym kalendarzu – lekarz POZ ustala indywidualny kalendarz szczepień (IKSz). Podstawą jest dokumentacja dotychczasowych szczepień: karta szczepień, książeczka zdrowia, także zagraniczna, albo zaświadczenie.
Zasady według Programu Szczepień Ochronnych:
- zaległe szczepienia obowiązkowe należy przeprowadzić jak najszybciej,
- szczepień nie zaczyna się od nowa – uzupełnia się tylko brakujące dawki, niezależnie od tego, ile czasu minęło od ostatniej,
- odstęp między dawkami może się wydłużyć, ale nie powinien być skracany,
- po przekroczeniu wieku, do którego szczepienie jest obowiązkowe, staje się ono zalecanym i płatnym; schemat rozpoczęty wcześniej kończy się jednak bezpłatnie.
NIZP-PZH wskazuje, że w pierwszej kolejności uzupełnia się szczepienia przeciw gruźlicy, WZW typu B i krztuścowi, a u dziecka, które zaczyna chodzić – także przeciw tężcowi. Gdy badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia, lekarz kieruje dziecko na konsultację specjalistyczną.
Szczepionki skojarzone 5w1 i 6w1
Szczepionka skojarzona chroni przed kilkoma chorobami naraz. DTP („3w1”) chroni przed błonicą, tężcem i krztuścem, a MMR – przed odrą, świnką i różyczką. Szczepionka 5w1 dodaje poliomyelitis i Hib, a 6w1 – także WZW typu B. Według NIZP-PZH szczepionki skojarzone ograniczają liczbę ukłuć, a podawanie kilku szczepionek na jednej wizycie jest bezpieczne także u wcześniaków.
Wariant podstawowy, ze szczepionką DTP, jest bezpłatny dla wszystkich dzieci. Szczepionki 5w1 i 6w1 rodzic może wybrać w ramach szczepień obowiązkowych, ale je kupuje. Bezpłatną szczepionkę 5w1 dostają dzieci urodzone przed 37. tygodniem ciąży, z masą urodzeniową poniżej 2500 g oraz z przeciwwskazaniami do szczepionki z pełnokomórkowym komponentem krztuśca. Pozostałe szczepionki z kalendarza zostają bezpłatne.
Kto ustala Program Szczepień Ochronnych i skąd obowiązek szczepień
Listę chorób objętych obowiązkiem i wiek, do którego obowiązek trwa, określa rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Program z terminami i szczegółami stosowania szczepionek ogłasza co roku Główny Inspektor Sanitarny w Dzienniku Urzędowym Ministra Zdrowia.
Obowiązek poddania się szczepieniom wynika z ustawy, a za jego wypełnienie u dziecka odpowiada rodzic lub opiekun prawny. Lekarz informuje rodziców o szczepieniach obowiązkowych i zalecanych. Dzieci, które mimo braku przeciwwskazań nie zostały zaszczepione, zgłasza z danymi rodziców do państwowego powiatowego inspektora sanitarnego. Według NIZP-PZH rodzicom grozi wtedy kara finansowa.
Wcześniaki i dzieci z grup ryzyka
Wcześniaki szczepi się według wieku chronologicznego, liczonego od dnia urodzenia. Program Szczepień Ochronnych przewiduje dla nich kilka odrębności:
- dzieci urodzone przed 32. tygodniem ciąży mogą dostać pierwsze szczepienia jeszcze w szpitalu, jeśli pozwala na to ich stan,
- szczepienie przeciw gruźlicy wykonuje się po osiągnięciu stabilnej masy ciała powyżej 2000 g,
- dzieci z masą urodzeniową poniżej 2000 g dostają cztery dawki szczepionki przeciw WZW typu B,
- przeciw pneumokokom wcześniaki szczepi się czterema dawkami zamiast trzech.
Dzieci przewlekle chore, np. z wadami serca, cukrzycą czy astmą, podlegają obowiązkowemu szczepieniu przeciw pneumokokom do 19. roku życia, jeśli wcześniej nie były szczepione.
Jak sprawdzić, jakie szczepienia dziecko już otrzymało
Kartę uodpornienia i książeczkę szczepień zakłada się dziecku po porodzie. Kartę przechowuje przychodnia, która prowadzi szczepienia, a rodzic może dostać jej wyciąg lub kopię. Od 1 października 2023 roku szczepienia dokumentuje się w elektronicznej Karcie Szczepień – wpis powinien trafić do niej zaraz po szczepieniu.
