Po czym poznać, że niemowlak ma kolkę
Wszystkie niemowlęta płaczą, a płacz jest ich sposobem na zgłoszenie potrzeby – głodu, mokrej pieluchy, zmęczenia albo chęci bliskości. Kolka niemowlęca to coś innego: według NHS dziecko płacze bardzo dużo, choć nie widać wyraźnej przyczyny, a poza napadami płaczu jest zdrowe.
Kryterium NHS łatwo zapamiętać jako regułę trzech. Na kolkę wskazuje płacz trwający:
- ponad 3 godziny dziennie,
- 3 dni w tygodniu,
- przez co najmniej tydzień.
Objawy kolki u niemowlaka
Napady płaczu częściej przychodzą po południu i wieczorem. Według NHS o kolce może świadczyć też to, co dzieje się w trakcie płaczu:
- dziecko bardzo trudno uspokoić i ukołysać,
- zaciska piąstki,
- czerwienieje na twarzy,
- podciąga kolana do brzuszka albo wygina plecy w łuk,
- brzuszek burczy, a dziecku odchodzi dużo gazów.
NHS zwraca uwagę, że płacz przy kolce brzmi na rozpaczliwy, na moment ustaje i zaczyna się od nowa. Część lekarzy uważa, że to rodzaj skurczu brzucha, a rytm płaczu sugeruje falowe bóle.
Od kiedy do kiedy trwa kolka u niemowląt
Kolka u noworodka i niemowlaka może się zacząć, gdy dziecko ma kilka tygodni. Według NHS zwykle mija do 3.–4. miesiąca życia i dotyczy niemowląt poniżej 5 miesięcy. To dolegliwość, która ustępuje samoistnie – nie trzeba jej „wyleczyć”, żeby minęła.
W jakim wieku dziecko ma najgorsze kolki
NHS podaje, że ilość płaczu u niemowląt zwykle rośnie od około 2. tygodnia życia, a potem stopniowo maleje około 3. miesiąca. Najtrudniejszy bywa więc okres między tymi granicami, zwłaszcza popołudnia i wieczory – czyli pora, gdy rodzice są najbardziej zmęczeni.
Ile trwa atak kolki
Pojedynczy atak kolki potrafi trwać kilka godzin. NHS przyznaje, że czasem niewiele da się zrobić poza uspokajaniem dziecka i przeczekaniem płaczu. Jeśli objawy kolki utrzymują się po ukończeniu 4. miesiąca życia, NHS radzi skontaktować się z lekarzem.
Co robić, gdy niemowlę ma kolki
Według NHS dziecko z kolką zwykle nie musi iść do lekarza. Sprawdzone sposoby na kolkę u niemowlaka, które wymienia NHS, są proste:
- przytulaj i trzymaj dziecko na rękach, gdy dużo płacze,
- karm je w pozycji pionowej, żeby nie połykało powietrza,
- odbijaj dziecko po karmieniu,
- kołysz je delikatnie na ramieniu, w łóżeczku albo w wózku,
- wykąp je w ciepłej wodzie – jedne dzieci to uspokaja, inne denerwuje jeszcze bardziej,
- włącz w tle cichy, jednostajny dźwięk, np. radio,
- noś dziecko w chuście, blisko siebie, i spokojnie się z nim poruszaj,
- głaszcz je po plecach, gdy leży przy tobie albo na brzuszku na twoich kolanach.
Karmienie zostaje bez zmian. Matka karmiąca piersią według NHS nie musi zmieniać diety. Gdy dziecko płacze przy samym karmieniu, pomóc może poprawa pozycji i przystawienia do piersi – z tym warto zwrócić się do położnej środowiskowej albo grupy wsparcia karmienia piersią.
NHS odradza natomiast terapie manualne: uciskanie kręgosłupa ani osteopatię czaszkową. Dowodów na ich działanie jest niewiele, a mogą zrobić dziecku krzywdę.
Co podać na kolkę – krople i inne preparaty
Krople z symetykonem
Lekami stosowanymi przy kolce są krople z symetykonem. Substancja rozbija pęcherzyki gazu w jelitach i nie wchłania się z przewodu pokarmowego. Charakterystyka Espumisanu 40 mg/ml wymienia wprost wskazanie: **niemowlęca kolka jelitowa u niemowląt powyżej
- miesiąca życia**.
Preparaty różnią się stężeniem, więc liczba kropli nie przenosi się między opakowaniami. Według charakterystyk:
- Espumisan 40 mg/ml – 13–25 kropli do butelki z mlekiem, przed karmieniem piersią albo po nim; nie stosuje się go w 1. miesiącu życia,
- Espumisan 100 mg/ml – 5–10 kropli do każdej butelki albo na małej łyżeczce przed każdym karmieniem piersią,
- Bobotic – od 28. dnia życia do 3 lat 8 kropli 4 razy na dobę, po posiłkach i przed snem,
- Esputicon – od 1. miesiąca życia 1–2 krople 2 razy na dobę.
Gdy po 14 dniach stosowania dolegliwości brzuszne się utrzymują albo pojawiają się nowe, charakterystyka Espumisanu 100 mg/ml wymaga konsultacji lekarza. Mechanizm działania i bezpieczeństwo symetykonu opisujemy na stronie substancji.
Herbatki z koprem włoskim i probiotyki
Koper włoski bywa kojarzony z kolką, ale zarejestrowane w Polsce zioła do zaparzania z owocem kopru mają w charakterystyce zapis, że nie zaleca się ich u dzieci poniżej 4 lat z powodu braku wystarczających danych.
Probiotyczne krople dla niemowląt nie są lekami. W Rejestrze Produktów Leczniczych nie ma żadnego produktu z bakterią Lactobacillus reuteri, a produkt spoza rejestru nie jest lekiem – to, czy jest suplementem diety, czy należy do innej kategorii, podaje opakowanie. NHS nie zaleca probiotyków na kolkę. Działanie probiotyków w innej sytuacji opisuje artykuł o probiotyku przy antybiotyku.
Jakie są przyczyny kolki niemowlęcej
Nie wiadomo jednoznacznie, co wywołuje kolki. NHS zaznacza, że wszyscy zgadzają się co do istnienia kolki, ale nikt nie zna jej przyczyny. Wskazuje dwa możliwe wyjaśnienia:
- niedojrzałość przewodu pokarmowego – małe dziecko trudniej trawi pokarm,
- alergia pokarmowa, np. alergia na białka mleka krowiego.
Kolka nie jest chorobą w ścisłym sensie, tylko opisem objawu: napadowego płaczu u zdrowego dziecka bez uchwytnej przyczyny.
Kiedy z kolką iść do lekarza
Bez pośpiechu, ale do lekarza
NHS radzi skontaktować się z lekarzem, gdy:
- płacz dziecka cię niepokoi,
- nic nie pomaga,
- trudno ci sobie poradzić,
- dziecko nie rośnie albo nie przybiera na wadze tak, jak powinno,
- objawy kolki utrzymują się po ukończeniu 4. miesiąca życia.
Przed wizytą warto przez kilka dni notować, kiedy i jak długo dziecko płacze – np. po każdym karmieniu albo wieczorami. Według NHS taki zapis pomaga lekarzowi znaleźć przyczynę płaczu.
Natychmiast – pogotowie
Pomocy trzeba wezwać od razu, jeśli dziecko płacze słabo albo piskliwie lub jego płacz brzmi inaczej niż zwykle. NHS wymienia też objawy, przy których płacz na pewno nie jest zwykłą kolką i trzeba dzwonić po karetkę:
- drgawki,
- sina, szara, blada albo marmurkowa skóra, usta lub język,
- dziecko jest wiotkie, nie reaguje albo trudno je dobudzić,
- trudności z oddychaniem, stękanie, bardzo szybki oddech,
- gwałtowne wymioty chlustające,
- wysypka, która nie blednie pod uciskiem,
- brak mokrej pieluchy od 8 godzin.
U niemowlęcia poniżej 3 miesięcy już gorączka 38°C lub wyższa wymaga według NHS pilnego kontaktu z lekarzem.
Z czym można pomylić kolkę
Długi płacz nie zawsze oznacza kolkę. NHS przypomina, że dziecko może płakać, bo:
- jest głodne,
- ma brudną pieluchę,
- ma gazy,
- ma refluks,
- ma zaparcie,
- jest zmęczone, za ciepło albo za zimno ubrane, znudzone lub przebodźcowane.
Szczególnie łatwo pomylić kolkę z refluksem. Refluks u niemowląt to według NHS ulewanie albo wymioty w trakcie karmienia lub krótko po nim, kaszel i czkawka przy jedzeniu, niepokój przy karmieniu i płacz. Zwykle zaczyna się przed 8. tygodniem życia i mija do 1. roku. Lekarz może przy takich objawach sprawdzić, czy dziecko nie ma alergii na białka mleka krowiego, bo jej objawy bywają bardzo podobne.
Jeśli nie wiesz, co dolega dziecku, NHS radzi zapytać położną środowiskową albo lekarza.
