Na co działa Axoprofen
Axoprofen to tabletki powlekane z ibuprofenem, niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym (NLPZ), który według ulotki obniża gorączkę i zmniejsza ból. Podmiotem odpowiedzialnym jest Aristo Pharma. W Rejestrze Produktów Leczniczych obie tabletki figurują też pod poprzednią nazwą Ibuprofen Aristo.
Charakterystyka obu wersji wymienia to samo wskazanie: krótkotrwałe objawowe leczenie bólu o nasileniu łagodnym do umiarkowanego oraz gorączki. Dokumenty nie wyliczają konkretnych rodzajów bólu. Różnią się natomiast tym, komu lek wolno podać – o tym decyduje moc tabletki.
Axoprofen czy Axoprofen Forte
Pod marką Axoprofen bez recepty są dwie tabletki powlekane:
| Produkt | Ibuprofen w tabletce | Dla kogo | Opakowania |
|---|---|---|---|
| Axoprofen | 200 mg | od 7 lat i masy ciała powyżej 20 kg | 10 tabletek |
| Axoprofen Forte | 400 mg | od 12 lat i masy ciała co najmniej 40 kg | 20 lub 50 tabletek |
Tabletka Forte ma linię podziału i można ją podzielić na równe dawki, więc połowa odpowiada tabletce 200 mg. Tabletka 200 mg jest gładka po obu stronach. Forte zawiera też dwa razy więcej laktozy: 44 mg zamiast 22 mg.
Ta sama nazwa „Axoprofen Forte” należy w rejestrze także do zawiesiny doustnej 40 mg/ml, a pod marką Aristo ma jeszcze Axoprofen Max 600 mg wydawany na receptę. To osobne produkty z własnymi ulotkami – ta strona ich nie opisuje.
Dawkowanie
Stosuje się najmniejszą skuteczną dawkę przez najkrótszy okres potrzebny do złagodzenia objawów, a lek jest przeznaczony wyłącznie do krótkotrwałego stosowania. Odstęp między dawkami ustala się według objawów, ale nie powinien być krótszy niż 6 godzin.
Dorośli i młodzież od 12 lat (co najmniej 40 kg)
| Produkt | Dawka pojedyncza | Maksymalnie na dobę |
|---|---|---|
| Axoprofen 200 mg | 1–2 tabletki (200–400 mg) | 6 tabletek (1200 mg) |
| Axoprofen Forte 400 mg | pół tabletki lub 1 tabletka (200–400 mg) | 3 tabletki (1200 mg) |
Charakterystyka Forte opisuje to jako dawkę początkową 200 mg albo 400 mg, do której w razie potrzeby można przyjąć kolejne 200 mg albo 400 mg, nie przekraczając 1200 mg w ciągu 24 godzin.
Dzieci od 7 lat – tylko tabletka 200 mg
U dzieci dawkę ustala się według masy ciała i wieku – zwykle 7–10 mg na kilogram na dawkę, do 30 mg na kilogram na dobę:
| Masa ciała (wiek) | Dawka pojedyncza | Maksymalnie na dobę |
|---|---|---|
| 20–29 kg (7–9 lat) | 1 tabletka (200 mg) | 3 tabletki (600 mg) |
| 30–39 kg (10–11 lat) | 1 tabletka (200 mg) | 4 tabletki (800 mg) |
Axoprofenu 200 mg nie podaje się dzieciom poniżej 7 lat ani o masie ciała poniżej 20 kg, a Axoprofenu Forte – dzieciom poniżej 12 lat i młodzieży ważącej mniej niż 40 kg. Charakterystyki zaznaczają, że dla młodszych pacjentów bardziej odpowiednie mogą być inne postacie i moce.
Jak długo bez lekarza
Dorosły powinien skonsultować się z lekarzem, jeśli musi przyjmować lek dłużej niż 3 dni z powodu gorączki albo dłużej niż 4 dni z powodu bólu, a także gdy objawy się nasilają. U dzieci i młodzieży granicą są 3 dni.
Osobom w podeszłym wieku oraz z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lub nerek dawkę, możliwie najmniejszą, ustala lekarz.
Jak przyjmować
Tabletki połyka się, popijając szklanką wody. Żeby uniknąć podrażnienia żołądka lub gardła, nie kruszy się ich, nie żuje ani nie ssie. Osobom z wrażliwym żołądkiem ulotki zalecają przyjmowanie leku w trakcie posiłków.
Pominiętej dawki nie uzupełnia się dawką podwójną. Obu produktów nie przechowuje się w temperaturze powyżej 25°C.
Przeciwwskazania i ostrzeżenia
Axoprofenu nie stosuje się:
- przy uczuleniu na ibuprofen lub którykolwiek składnik leku,
- gdy po ibuprofenie, kwasie acetylosalicylowym lub innym NLPZ wystąpiły kiedyś skurcz oskrzeli, astma, katar, pokrzywka lub obrzęk naczynioruchowy,
- przy niewyjaśnionych zaburzeniach wytwarzania krwi,
- przy nawracającej chorobie wrzodowej żołądka lub dwunastnicy albo krwawieniu – co najmniej dwóch potwierdzonych epizodach – teraz lub w przeszłości,
- po krwawieniu lub perforacji przewodu pokarmowego związanych z wcześniejszym przyjmowaniem NLPZ,
- przy krwawieniu do mózgu lub innym czynnym krwawieniu,
- przy ciężkiej niewydolności wątroby, nerek lub serca,
- przy ciężkim odwodnieniu, np. z powodu wymiotów lub biegunki,
- w trzecim trymestrze ciąży.
Kiedy najpierw porozmawiać z lekarzem
Ulotki wymieniają m.in. toczeń rumieniowaty układowy i mieszaną chorobę tkanki łącznej, wrzodziejące zapalenie jelita grubego lub chorobę Leśniowskiego-Crohna, porfirię, zaburzenia czynności nerek lub wątroby, niedawny rozległy zabieg chirurgiczny, skłonność do alergii, katar sienny, polipy nosa, przewlekłe obturacyjne choroby układu oddechowego i odwodnienie.
Rozmowy z lekarzem lub farmaceutą wymagają też choroby serca, przebyty zawał lub udar, choroba tętnic obwodowych, a także nadciśnienie, cukrzyca, wysoki cholesterol, choroby serca w rodzinie i palenie tytoniu. Ibuprofen, zwłaszcza w dużych dawkach, może wiązać się z niewielkim wzrostem ryzyka zawału serca lub udaru.
Przewód pokarmowy, skóra i zakażenia
Ryzyko krwawienia, owrzodzenia i perforacji przewodu pokarmowego rośnie z dawką oraz u osób starszych i po przebytej chorobie wrzodowej. Przy krwawieniu lub chorobie wrzodowej w trakcie leczenia trzeba przerwać przyjmowanie leku i skontaktować się z lekarzem.
Przy wysypce, zmianach na błonach śluzowych, pęcherzach lub innych objawach uczulenia trzeba przerwać leczenie i niezwłocznie zwrócić się o pomoc medyczną – mogą to być pierwsze objawy ciężkiej reakcji skórnej. Ulotki zalecają unikać leku przy ospie wietrznej.
Axoprofen może ukryć objawy zakażenia, takie jak gorączka i ból, i opóźnić właściwe leczenie – obserwowano to w bakteryjnym zapaleniu płuc i bakteryjnych zakażeniach skóry w przebiegu ospy wietrznej. Jeśli w trakcie zakażenia objawy utrzymują się lub nasilają, trzeba natychmiast skonsultować się z lekarzem.
Nerki, wzrok i bóle głowy
U odwodnionych dzieci i młodzieży istnieje ryzyko zaburzenia czynności nerek, a ryzyko niewydolności nerek jest większe także u osób starszych oraz przyjmujących leki moczopędne i inhibitory ACE. Nawykowe przyjmowanie kilku leków przeciwbólowych może trwale uszkodzić nerki. Przy zaburzeniach widzenia trzeba skontaktować się z lekarzem.
Długotrwałe stosowanie leków przeciwbólowych z powodu bólów głowy może je nasilać – wtedy trzeba skonsultować się z lekarzem i odstawić lek. Oba produkty zawierają laktozę, a na tabletkę przypada mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu.
Czego nie łączyć z Axoprofenem
Należy unikać jednoczesnego stosowania z innymi NLPZ, w tym z inhibitorami COX-2, np. celekoksybem. Ulotki wymieniają też m.in.:
- leki przeciwzakrzepowe i przeciwpłytkowe, np. warfarynę, tyklopidynę i kwas acetylosalicylowy,
- kortykosteroidy i leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI – rośnie ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego,
- leki moczopędne i obniżające ciśnienie – ibuprofen może osłabiać ich działanie, a leki moczopędne oszczędzające potas mogą zwiększać stężenie potasu we krwi,
- digoksynę, fenytoinę i lit, których stężenie we krwi może wzrosnąć,
- metotreksat przyjmowany w ciągu 24 godzin przed ibuprofenem lub po nim,
- cyklosporynę i takrolimus – rośnie ryzyko uszkodzenia nerek,
- pochodne sulfonylomocznika – zaleca się kontrolę stężenia glukozy,
- worykonazol i flukonazol, chinolony, aminoglikozydy, zydowudynę, probenecyd, sulfinpirazon, cholestyraminę, mifepryston, rytonawir, baklofen, bisfosfoniany, pentoksyfilinę i miłorząb japoński.
Co do litu dokumenty mówią różnie. Charakterystyka podaje, że przy stosowaniu zgodnie z zaleceniami, maksymalnie przez 3 lub 4 dni, monitorowanie stężeń litu, digoksyny i fenytoiny zasadniczo nie jest wymagane. Ulotka mówi, że monitorowanie stężenia litu jest konieczne, a pomijać można tylko kontrolę digoksyny i fenytoiny.
Ciąża, karmienie piersią i prowadzenie pojazdów
W ostatnich trzech miesiącach ciąży Axoprofenu nie wolno stosować, bo może zaszkodzić dziecku i powikłać poród. W pierwszych 6 miesiącach ciąży przyjmuje się go tylko wtedy, gdy lekarz uzna to za bezwzględnie konieczne, w najmniejszej dawce przez możliwie najkrótszy czas. Od 20. tygodnia przyjmowanie dłużej niż kilka dni może prowadzić do małowodzia lub zwężenia przewodu tętniczego u dziecka.
Ibuprofen przenika do mleka w niewielkich ilościach i przy krótkotrwałym stosowaniu w zalecanej dawce zwykle nie trzeba przerywać karmienia piersią. Lek może przemijająco zaburzać płodność kobiet. Na prowadzenie pojazdów ibuprofen zwykle nie wpływa, ale po dużych dawkach zmęczenie i zawroty głowy mogą osłabić sprawność, zwłaszcza w połączeniu z alkoholem.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane dotyczą przewodu pokarmowego, a ryzyko krwawienia zależy przede wszystkim od dawki i czasu leczenia. Ulotki wymieniają:
- często – zgagę, ból brzucha, nudności, wymioty, wzdęcia, biegunkę, zaparcia, niestrawność i niewielkie krwawienia z przewodu pokarmowego,
- niezbyt często – ból i zawroty głowy, bezsenność, pobudzenie, drażliwość, zmęczenie, zaburzenia widzenia, chorobę wrzodową, zapalenie błony śluzowej żołądka i jamy ustnej oraz reakcje nadwrażliwości, np. wysypkę, świąd i napady astmy,
- rzadko – szumy uszne, utratę słuchu i uszkodzenie tkanki nerek,
- bardzo rzadko – m.in. zaburzenia tworzenia krwinek, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zaburzenia czynności wątroby, niewydolność serca, nadciśnienie i ciężkie reakcje skórne.
Kiedy przerwać natychmiast
Lek trzeba odstawić i od razu skontaktować się z lekarzem przy objawach ciężkiej reakcji alergicznej: obrzęku twarzy, języka lub gardła, trudnościach z oddychaniem, szybkim biciu serca lub spadku ciśnienia. To samo dotyczy silnego bólu w nadbrzuszu, wymiotów z krwią, krwi w stolcu lub smolistych stolców oraz wysypki, pęcherzy i zmian na błonach śluzowych.
Gorączka z poważnym pogorszeniem stanu zdrowia albo z bólem gardła, krtani lub jamy ustnej wymaga pilnego kontaktu z lekarzem – może oznaczać bardzo rzadkie zmniejszenie liczby białych krwinek.
Przedawkowanie
Po przyjęciu większej dawki niż zalecana albo gdy dziecko przypadkowo połknie tabletki, trzeba zawsze zwrócić się do lekarza lub najbliższego szpitala. Objawy mogą obejmować nudności, ból żołądka, wymioty, także z krwią, ból głowy, dzwonienie w uszach, dezorientację i oczopląs. Po dużych dawkach występowały m.in. senność, drgawki – głównie u dzieci – utrata przytomności i ostra niewydolność nerek.
Kiedy do lekarza
Z lekarzem trzeba się skontaktować, gdy:
- gorączka nie ustępuje po 3 dniach albo ból po 4 dniach u dorosłego,
- u dziecka lub nastolatka nie ma poprawy po 3 dniach,
- objawy się nasilają albo w trakcie zakażenia gorączka i ból utrzymują się,
- pojawią się zaburzenia widzenia albo częste bóle głowy mimo regularnego przyjmowania leków przeciwbólowych.