Czym jest inozyna pranobeks
Inozyna pranobeks to kompleks inozyny z 4-acetamidobenzoesanem 2-hydroksypropylodimetyloamoniowym w stosunku molarnym 1:3. Charakterystyka opisuje ją jako syntetyczną pochodną puryny o działaniu immunostymulującym i przeciwwirusowym i zalicza do leków przeciwwirusowych do stosowania ogólnego (kod ATC J05AX05).
W Rejestrze Produktów Leczniczych substancja ma 34 pozycje pod dziesięcioma markami – m.in. Neosine, Groprinosin, Isoprinosine, Akvir, Eloprine, Inuprin, Pranosin, Viruzine i Virumed. Większość, 28 pozycji, ma kategorię dostępności bez recepty. Sześć jest wydawanych na receptę, w tym Isoprinosine, Groprinosin Baby i Neosine duo.
Jak działa
Według charakterystyki działanie przeciwwirusowe wynika z pobudzenia odpowiedzi odpornościowej organizmu. Opisane mechanizmy dotyczą m.in. dojrzewania i różnicowania limfocytów T, cytotoksyczności limfocytów T i komórek NK, stężenia przeciwciał IgG oraz chemotaksji i fagocytozy neutrofili, monocytów i makrofagów.
W badaniach in vitro inozyna pranobeks hamuje replikację wirusa opryszczki typu I (HSV-1). Charakterystyka zastrzega przy tym, że udział części mechanizmów, m.in. hamowania syntezy wirusowego RNA, wymaga dalszych badań. Nie podaje natomiast wyników badań klinicznych pokazujących, o ile lek skraca infekcje albo zmniejsza ich liczbę.
Wskazania
Charakterystyki preparatów bez recepty – Neosine, Groprinosinu i innych – wymieniają dwa wskazania:
- wspomagająco u osób o obniżonej odporności, w przypadku nawracających infekcji górnych dróg oddechowych,
- leczenie opryszczki warg i skóry twarzy wywołanej przez wirus opryszczki pospolitej (Herpes simplex).
Pierwsze wskazanie ma trzy warunki naraz: działanie wspomagające, obniżoną odporność i infekcje nawracające. Wskazanie nie obejmuje więc pojedynczej infekcji u osoby bez obniżonej odporności. Przy opryszczce ulotka Neosine zastrzega, że lek stosuje się tylko u pacjentów, u których zakażenie wirusem opryszczki rozpoznano już wcześniej.
Na receptę – szersze wskazania
Isoprinosine i Groprinosin Baby są wydawane na receptę, czyli po decyzji lekarza, i mają w charakterystyce szerszą listę:
- zakażenia skóry i błon śluzowych wywołane wirusem Herpes simplex typu I lub II oraz wirusem varicella-zoster (ospa wietrzna, półpasiec),
- inne zakażenia wirusowe, np. podostre stwardniające zapalenie mózgu,
- wspomagająco u osób o obniżonej odporności.
Dawkowanie
Dawkę ustala się według masy ciała i nasilenia choroby. Dawkę dobową dzieli się na równe dawki podawane kilka razy na dobę.
Dorośli, także po 65. roku życia
Zalecana dawka to 50 mg na kilogram masy ciała na dobę, maksymalnie 4 g na dobę. W tabletkach 500 mg oznacza to zwykle 1000 mg, czyli 2 tabletki, 3 do 4 razy na dobę. Tabletkę można pokruszyć i rozpuścić w niewielkiej ilości wody, jeśli trudno ją połknąć.
Dzieci od 1. roku życia
Również 50 mg na kilogram masy ciała na dobę, w 3 lub 4 równych dawkach. U dzieci w 1. roku życia leku nie stosuje się. Charakterystyka syropu Neosine 250 mg/5 ml podaje tabelę:
| Masa ciała | Syrop 250 mg/5 ml |
|---|---|
| 10–14 kg | 3 × 5 ml |
| 15–20 kg | 3 × 5 do 7,5 ml |
| 21–30 kg | 3 × 7,5 do 10 ml |
| 31–40 kg | 3 × 10 do 15 ml |
| 41–50 kg | 3 × 15 do 17,5 ml |
Syrop zwykły i syrop forte
Syrop forte ma dwukrotnie większe stężenie – 500 mg w 5 ml zamiast 250 mg. W Neosine forte dawka to 0,5 ml na kilogram masy ciała na dobę, a dla dziecka o masie 10–14 kg – 3 × 2,5 ml. Do odmierzania służy miarka z opakowania, a objętości z tabeli syropu zwykłego nie odpowiadają dawkom syropu forte.
Jak długo stosować
Leczenie trwa zwykle od 5 do 14 dni. Po ustąpieniu objawów lek przyjmuje się jeszcze przez 1 do 2 dni.
W nawracającej opryszczce charakterystyka Neosine forte podkreśla, że ważne jest rozpoczęcie leczenia w okresie objawów zwiastunowych albo zaraz po pojawieniu się pierwszych zmian. Jeśli po 5–14 dniach nie ma poprawy albo samopoczucie się pogarsza, ulotka każe skontaktować się z lekarzem.
Kiedy nie wolno stosować
Przeciwwskazania w charakterystykach są dwa:
- nadwrażliwość na inozynę pranobeks lub którąkolwiek substancję pomocniczą,
- aktualny napad dny moczanowej albo zwiększone stężenie kwasu moczowego we krwi.
Ulotka opisuje napad dny jako silny ból stawu z obrzękiem i zaczerwienieniem skóry. Przy ciężkiej reakcji nadwrażliwości – pokrzywce, obrzęku naczynioruchowym, anafilaksji – lek trzeba odstawić.
Kwas moczowy i nerki
Inozyna jest w organizmie przekształcana do kwasu moczowego. Lek może dlatego wywoływać przemijające zwiększenie jego stężenia we krwi i w moczu, zwykle w granicach normy, zwłaszcza u mężczyzn i osób starszych. Kilka dni po odstawieniu stężenie zwykle wraca do normy.
Z ostrożnością i przy ścisłej kontroli kwasu moczowego stosuje się lek u osób, które mają za sobą:
- dnę moczanową,
- hiperurykemię, czyli podwyższony kwas moczowy,
- kamicę moczową,
- zaburzenia czynności nerek.
Przy długotrwałym leczeniu mogą tworzyć się kamienie nerkowe. Gdy leczenie trwa 3 miesiące lub dłużej, u każdego pacjenta trzeba regularnie badać kwas moczowy we krwi i w moczu, czynność wątroby, morfologię i czynność nerek.
Interakcje
Ostrożność zaleca się przy jednoczesnym stosowaniu:
- inhibitorów oksydazy ksantynowej, np. allopurynolu,
- leków zwiększających wydalanie kwasu moczowego, w tym diuretyków tiazydowych (np. hydrochlorotiazydu, indapamidu) i pętlowych (np. furosemidu, torasemidu).
Inozyny pranobeks nie przyjmuje się w trakcie leczenia immunosupresyjnego, tylko po jego zakończeniu, bo leki immunosupresyjne mogą zmieniać jej działanie. Nasila ona też działanie zydowudyny (AZT), leku stosowanego w leczeniu AIDS.
Ciąża i karmienie piersią
Wpływu inozyny na rozwój płodu nie badano u ludzi i nie wiadomo, czy przenika do mleka. Dlatego nie podaje się jej w ciąży ani w okresie karmienia piersią, chyba że lekarz uzna, że korzyści przewyższają ryzyko.
Działania niepożądane
Jedynym stale obserwowanym działaniem niepożądanym zależnym od leku, u dorosłych i dzieci, jest przemijające zwiększenie stężenia kwasu moczowego we krwi i w moczu. Poza tym charakterystyka Neosine wymienia:
- często – ból głowy, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, nudności, wymioty, dyskomfort w nadbrzuszu, świąd, wysypkę, ból stawów, zmęczenie i złe samopoczucie, a w badaniach m.in. wzrost aktywności aminotransferaz,
- niezbyt często – nerwowość, bezsenność, senność, biegunkę, zaparcia i wielomocz,
- częstość nieznana – m.in. reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaktyczne, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywkę i ból w nadbrzuszu.
Jeśli wystąpi ból głowy, zawroty głowy lub senność, według ulotki Neosine nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn.
