Czym jest Saccharomyces boulardii
Saccharomyces boulardii to liofilizowane żywe drożdżaki. W Enterolu substancja czynna ma pełne oznaczenie szczepu – Saccharomyces boulardii CNCM I-745. Charakterystyka zalicza ją do leków przeciwbiegunkowych przywracających prawidłową florę bakteryjną (kod ATC A07FA02).
W Rejestrze Produktów Leczniczych substancja występuje pod dwiema nazwami handlowymi, a wszystkie pozycje mają kategorię dostępności bez recepty:
- Enterol – kapsułki 250 mg i saszetki 250 mg z proszkiem do sporządzania zawiesiny – poza firmą Biocodex także pod numerami pozwoleń kilku innych podmiotów odpowiedzialnych,
- Enterol Forte – saszetki 500 mg, wyłącznie dla dorosłych,
- Lakcid ENTERO – kapsułki 250 mg z drożdżakami Saccharomyces cerevisiae var. boulardii, co charakterystyka podaje jako synonim Saccharomyces boulardii.
Uwaga na podobieństwo nazw: Lakcid bez dopisku ENTERO to inny lek, z bakteriami Lactobacillus rhamnosus. Drożdżaki S. boulardii występują też w suplementach diety – wszystko, co piszemy niżej, dotyczy produktów leczniczych i ich charakterystyk.
Jak działa
Według charakterystyki drożdżaki są substytutem flory jelitowej i działają w przewodzie pokarmowym jako mikroorganizmy zapobiegające biegunce. Nie wchłaniają się – z tego powodu charakterystyka nie spodziewa się przedawkowania.
W badaniach farmakodynamicznych in vitro i in vivo, na zwierzętach i u ludzi, opisano działanie:
- przeciwdrobnoustrojowe, m.in. wobec enterokrwotocznych E. coli i C. difficile,
- neutralizujące toksyny bakteryjne, m.in. toksynę A C. difficile i toksynę cholery,
- przeciwzapalne, enzymatyczne, metaboliczne i immunostymulujące.
Po odstawieniu drożdżaki są szybko eliminowane z kału: 2 do 5 dni po przerwaniu podawania nie stwierdza się już żywych komórek w kale.
Wskazania
Charakterystyka Enterolu 250 mg wymienia sześć wskazań:
- leczenie ostrych biegunek infekcyjnych,
- zapobieganie biegunkom związanym ze stosowaniem antybiotyków,
- nawracającą biegunkę spowodowaną zakażeniem Clostridium difficile, jako dodatek do leczenia wankomycyną lub metronidazolem,
- zapobieganie biegunkom związanym z żywieniem dojelitowym,
- zapobieganie biegunkom podróżnych,
- wspomagająco w leczeniu biegunek w zespole jelita drażliwego (IBS).
Pozostałe produkty mają listy nieco inne. Enterol Forte obejmuje dodatkowo choroby zapalne jelit i działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego podczas leczenia eradykacyjnego Helicobacter pylori, a Lakcid ENTERO – wspomagające leczenie zakażenia H. pylori. O tym, jak te wskazania mają się do probiotyków przy antybiotyku, piszemy w artykule Probiotyk przy antybiotyku – lek czy suplement.
Dawkowanie
Dawkowanie zależy od wskazania i od produktu. Leczenie biegunki kontynuuje się przez kilka dni po ustąpieniu objawów.
Enterol 250 mg – kapsułki i saszetki
Charakterystyka podaje jeden schemat „u dorosłych i dzieci”, bez dolnej granicy wieku:
| Wskazanie | Dawka | Jak długo |
|---|---|---|
| ostra biegunka infekcyjna | 1–2 kapsułki lub saszetki na dobę | do 1 tygodnia |
| biegunka poantybiotykowa | 1–2 na dobę | w trakcie i po antybiotykoterapii |
| biegunka wywołana przez C. difficile | 4 na dobę | do 4 tygodni |
| biegunka przy żywieniu dojelitowym | 1–2 na dobę | – |
| biegunka podróżnych | 1–4 na dobę | do 1 tygodnia |
| biegunka w IBS | 1 kapsułka 1–2 razy na dobę | – |
U dzieci poniżej 2 lat konieczna jest konsultacja lekarska, bo biegunka może być w tym wieku niespecyficznym objawem innej choroby. Saszetki charakterystyka wskazuje jako postać szczególnie zalecaną u dzieci i przy żywieniu dojelitowym.
Enterol Forte 500 mg
Wyłącznie dla dorosłych – dzieci i młodzież stosują Enterol 250 mg. W ostrej biegunce infekcyjnej, w biegunce poantybiotykowej i przy eradykacji H. pylori dawka to 1–2 saszetki na dobę, a w biegunce wywołanej przez C. difficile – 2 saszetki na dobę przez okres do 4 tygodni.
Lakcid ENTERO 250 mg
Dla dzieci od 6 miesięcy, młodzieży i dorosłych – zwykle 1 kapsułka 1–2 razy na dobę, przed posiłkiem. W biegunce podróżnych przyjmowanie zaczyna się 5 dni przed wyjazdem. Leku nie stosuje się u niemowląt poniżej 6 miesięcy, a u dzieci od 6 miesięcy do 2 lat – tylko pod nadzorem lekarza.
Jak przyjmować
Drożdżaki są żywe i to wyznacza kilka zasad, które charakterystyka podaje wprost:
- nie miesza się ich z płynami ani potrawami gorącymi (powyżej 50°C), mrożonymi ani zawierającymi alkohol,
- kapsułkę można otworzyć, a zawartość wsypać do niewielkiej ilości osłodzonego napoju, pokarmu albo butelki z pokarmem dla dziecka,
- dzieciom poniżej 6 lat nie podaje się kapsułek w całości ze względu na ryzyko zadławienia – zaleca się otwieranie kapsułek,
- kapsułek i saszetek nie otwiera się w salach chorych, bo drożdżaki mogą przenosić się drogą powietrzną.
Kiedy nie wolno stosować
Przeciwwskazania według charakterystyk Enterolu:
- nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą,
- cewnik założony do żyły centralnej,
- stan krytyczny albo znacznie zmniejszona odporność – ze względu na ryzyko fungemii,
- w charakterystyce Enterolu Forte dodatkowo: alergia na drożdżaki, w szczególności na Saccharomyces boulardii.
Fungemia to obecność grzybów we krwi. Charakterystyka opisuje bardzo rzadkie jej przypadki oraz przypadki posocznicy, głównie u pacjentów z cewnikiem w żyle centralnej, w stanie krytycznym lub ze znacznie osłabioną odpornością, przeważnie z gorączką. W większości przypadków kończyły się dobrze po odstawieniu drożdżaków, leczeniu przeciwgrzybiczym i w razie potrzeby usunięciu kaniuli, ale u niektórych pacjentów w stanie krytycznym nastąpił zgon.
Ryzyko dotyczy nie tylko osoby przyjmującej lek. Przy chorych z wkłuciem centralnym, a także obwodowym, trzeba uważać na przeniesienie drożdżaków przez ręce lub powietrze – również wtedy, gdy sam pacjent Saccharomyces boulardii nie przyjmuje.
Interakcje
Najważniejsza interakcja wynika z tego, czym jest substancja czynna: Enterolu nie należy podawać jednocześnie z lekami przeciwgrzybiczymi stosowanymi doustnie lub dożylnie, bo S. boulardii to gatunek drożdżaków. Innych interakcji charakterystyka Enterolu nie przewiduje.
Charakterystyka Lakcidu ENTERO dodaje dwie informacje:
- jednoczesne stosowanie z inhibitorami monoaminooksydazy (MAO) może zwiększyć ciśnienie tętnicze,
- przy mikrobiologicznym badaniu stolca w trakcie leczenia albo wkrótce po nim trzeba poinformować laboratorium, bo wynik może być fałszywie dodatni.
Biegunka to więcej niż lek
Charakterystyka przypomina, że biegunka może być objawem innej, poważniejszej choroby. Jeśli trwa dłużej niż 2 dni, w kale pojawi się krew albo wystąpi gorączka, trzeba zweryfikować dotychczasowe leczenie i rozważyć nawodnienie doustne lub dożylne.
Podawanie leku nie zastępuje nawodnienia, gdy jest ono niezbędne. U dzieci od 2 do 6 lat odpowiednie nawodnienie może być główną metodą leczenia biegunki. Ulotka Enterolu każe niezwłocznie zwrócić się do lekarza przy gorączce, wymiotach, krwi lub śluzie w stolcu oraz przy objawach odwodnienia: wzmożonym pragnieniu i suchości języka.
Ciąża i karmienie piersią
Badania na zwierzętach dotyczące rozrodczości są niewystarczające, dlatego nie zaleca się stosowania Enterolu w czasie ciąży. Drożdżaki nie przenikają do mleka matki, ale z braku danych przed zastosowaniem w okresie karmienia piersią należy rozważyć stosunek korzyści do ryzyka.
Charakterystyka Lakcidu ENTERO jest bardziej stanowcza: z powodu braku badań eksperymentalnych produktu nie należy stosować podczas ciąży ani karmienia piersią.
Działania niepożądane
Charakterystyka Enterolu wymienia je według częstości:
- rzadko – wzdęcia,
- bardzo rzadko – fungemia u pacjentów z wkłuciem centralnym, w stanie krytycznym lub ze znacznie zmniejszoną odpornością, a także reakcje alergiczne: wysypka, pokrzywka, świąd, obrzęk twarzy, obrzęk naczynioruchowy i reakcje anafilaktyczne,
- częstość nieznana – zaparcia oraz posocznica u pacjentów w stanie krytycznym lub ze znacznie osłabioną odpornością.
Produkt nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów. Kapsułki i saszetki zawierają laktozę, a saszetki także fruktozę – ma to znaczenie przy dziedzicznej nietolerancji tych cukrów.