Czym jest ambroksol i jak działa
Ambroksol to lek mukolityczny (kod ATC R05CB06), czyli upłynniający wydzielinę w drogach oddechowych.
Mechanizm składa się z trzech elementów działających w tę samą stronę:
- zwiększa wydzielanie śluzu w drogach oddechowych,
- zwiększa wytwarzanie surfaktantu płucnego,
- poprawia czynność rzęsek nabłonka układu oddechowego.
Razem poprawia to transport śluzu, czyli klirens śluzowo-rzęskowy – a to właśnie ułatwia odkrztuszanie i łagodzi kaszel.
Badania wykazały też, że ambroksol blokuje kanały sodowe w neuronach, co tłumaczy jego miejscowe działanie znieczulające. Znajduje to odbicie w działaniach niepożądanych: niedoczulica gardła i jamy ustnej należą do częstych.
Na jaki kaszel
Zarejestrowanym wskazaniem są ostre i przewlekłe choroby płuc i oskrzeli przebiegające z zaburzeniem wydzielania śluzu oraz utrudnieniem jego transportu.
W praktyce oznacza to kaszel z wydzieliną. Przy kaszlu suchym upłynnianie śluzu nie przynosi korzyści – nie ma czego odkrztusić – a lek zadziała wtedy wyłącznie swoimi działaniami niepożądanymi.
Dawkowanie
Dla syropu o stężeniu 30 mg/5 ml:
| Wiek | Dawka |
|---|---|
| dorośli i dzieci powyżej 12 lat | 10 ml dwa razy na dobę |
| dzieci od 6 do 12 lat | 5 ml dwa do trzech razy na dobę |
| dzieci od 2 do 6 lat | 2,5 ml trzy razy na dobę |
| dzieci od 1 do 2 lat | 2,5 ml dwa razy na dobę |
Podane dawki dotyczą początkowego okresu leczenia – ostrych stanów zapalnych dróg oddechowych oraz pierwszych 14 dni leczenia stanów przewlekłych. Po 14 dniach dawkę można zmniejszyć o połowę.
Syrop można przyjmować z posiłkiem lub bez, ale nie należy podawać go przed snem.
Preparaty ambroksolu różnią się postacią i stężeniem – dostępne są syropy, tabletki i krople – dlatego decyduje ulotka dołączona do opakowania.
Czego nie łączyć
Nie należy stosować ambroksolu jednocześnie z lekami przeciwkaszlowymi, takimi jak kodeina, butamirat czy dekstrometorfan. Leki te hamują odruch kaszlowy i utrudniają odkrztuszenie upłynnionego śluzu z drzewa oskrzelowego.
To zastrzeżenie działa w obie strony: charakterystyki leków przeciwkaszlowych również odradzają łączenie ich z lekami wykrztuśnymi. Poza tym nie wykazano istotnych klinicznie niekorzystnych interakcji ambroksolu z innymi lekami.
Ciężkie reakcje skórne
To najważniejsze ostrzeżenie dotyczące tej substancji. Zgłaszano przypadki ciężkich reakcji skórnych związanych ze stosowaniem ambroksolu: rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczną martwicę naskórka oraz ostrą uogólnioną krostkowicę.
Jeśli pojawią się objawy postępującej wysypki skórnej – czasem z pęcherzami albo zmianami na błonach śluzowych – należy natychmiast przerwać leczenie i zgłosić się do lekarza.
Osobno warto znać pułapkę wczesnej fazy: zespół Stevensa-Johnsona i toksyczna martwica naskórka mogą zaczynać się od niespecyficznych objawów grypopodobnych – gorączki i uogólnionego bólu ciała. Łatwo wtedy uznać je za objaw infekcji, na którą lek został przyjęty.
Pozostałe działania niepożądane
Często, czyli u 1 do 10 osób na 100, występują zaburzenia smaku, niedoczulica gardła, niedoczulica jamy ustnej i nudności.
Niezbyt często, czyli u 1 do 10 osób na 1000, pojawiają się biegunka, niestrawność, ból brzucha, suchość błony śluzowej jamy ustnej i wymioty.
Rzadko – u 1 do 10 osób na 10 000 – notowano reakcje nadwrażliwości, wysypkę i pokrzywkę. Z częstością nieznaną zgłaszano reakcje anafilaktyczne, w tym wstrząs anafilaktyczny, obrzęk naczynioruchowy i świąd.
Nie obserwowano dotychczas swoistych objawów przedawkowania u ludzi.
Ciąża i karmienie piersią
Ambroksol przenika przez barierę łożyskową. Badania przedkliniczne nie wykazały bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na przebieg ciąży, rozwój zarodka i płodu, przebieg porodu ani rozwój pourodzeniowy. Duże doświadczenie kliniczne u kobiet ciężarnych po 28. tygodniu ciąży nie wykazało szkodliwego działania na stan zdrowia płodu.
Mimo to obowiązują zwykłe środki ostrożności, a w pierwszym trymestrze stosowanie ambroksolu nie jest zalecane. Substancja przenika także do mleka kobiecego.