Czym jest butamirat i jak działa
Butamirat to lek przeciwkaszlowy, w klasyfikacji anatomiczno-terapeutycznej zaliczany do grupy „inne leki przeciwkaszlowe” (kod ATC R05DB13).
Budową chemiczną i działaniem farmakologicznym różni się od alkaloidów opioidowych. Uważa się, że działa ośrodkowo, ale charakterystyka produktu zaznacza wprost, że dokładny mechanizm jego działania nie jest znany.
Wykazuje przy tym nieswoiste działanie przeciwcholinergiczne i rozszerzające oskrzela, co ułatwia oddychanie.
Dwie cechy odróżniają go od pozostałych leków przeciwkaszlowych:
- nie wywołuje przyzwyczajenia ani uzależnienia,
- ma szeroki indeks terapeutyczny, dzięki czemu jest dobrze tolerowany.
Na jaki kaszel
Zarejestrowanym wskazaniem jest objawowe leczenie kaszlu różnego pochodzenia.
W praktyce znaczenie ma jednak rodzaj kaszlu. Hamowanie odruchu kaszlu pomaga wtedy, gdy kaszel jest suchy i męczący, a odkrztuszanie nie przynosi ulgi, bo nie ma czego odkrztusić. Przy kaszlu z wydzieliną ten sam mechanizm działa przeciwko choremu – i właśnie dlatego butamiratu nie łączy się z lekami wykrztuśnymi.
Dawkowanie
Charakterystyka produktu zaznacza, że zalecenia dotyczące dawkowania oparte są na doświadczeniu, a nie na badaniach zaprojektowanych w celu ustalenia dawki.
Dla syropu o stężeniu 1,5 mg/ml:
| Wiek | Dawka |
|---|---|
| dzieci od 3 do 6 lat | 5 ml trzy razy na dobę |
| dzieci od 6 do 12 lat | 10 ml trzy razy na dobę |
| młodzież powyżej 12 lat | 15 ml trzy razy na dobę |
| dorośli | 15 ml cztery razy na dobę |
Syropu w tym stężeniu nie stosuje się u dzieci poniżej 3 lat. Preparaty butamiratu różnią się jednak postacią i stężeniem – dostępne są także krople doustne – dlatego decydujące jest brzmienie ulotki dołączonej do opakowania, a nie wartości podane tutaj.
Lek przyjmuje się przez najkrótszy okres potrzebny do złagodzenia objawów, a maksymalny czas leczenia bez zalecenia lekarza to 1 tydzień.
Czego nie łączyć
Nie należy stosować butamiratu razem z lekami wykrztuśnymi. Butamirat hamuje odruch kaszlu, a lek wykrztuśny upłynnia i zwiększa ilość wydzieliny – połączenie prowadzi do zalegania śluzu w drogach oddechowych, co zwiększa ryzyko skurczu oskrzeli i zakażenia.
Dotyczy to preparatów zawierających ambroksol oraz innych leków mukolitycznych i wykrztuśnych. To samo zastrzeżenie pojawia się zresztą po drugiej stronie – charakterystyka ambroksolu również odradza łączenie go z lekami przeciwkaszlowymi.
Kiedy przerwać stosowanie
Charakterystyka produktu wskazuje wprost sytuację wymagającą diagnostyki: jeśli po 7 dniach nie ma poprawy albo pacjent czuje się gorzej, a także gdy pojawi się gorączka, wysypka lub uporczywy ból głowy, należy rozważyć dodatkowe badania w celu ustalenia przyczyny.
To ważne, bo lek przeciwkaszlowy usuwa objaw, a nie przyczynę – i może maskować chorobę, która wymaga innego leczenia.
Działania niepożądane i przedawkowanie
Działania niepożądane są rzadkie, czyli występują u 1 do 10 osób na 10 000. Należą do nich senność, nudności, biegunka i pokrzywka.
Przedawkowanie może dawać senność, nudności, wymioty, biegunkę, zawroty głowy i spadek ciśnienia tętniczego. Nie jest znane swoiste antidotum – postępowanie jest doraźne i obejmuje płukanie żołądka, podanie węgla aktywowanego oraz monitorowanie czynności życiowych.
Ciąża i karmienie piersią
Nie prowadzono badań oceniających bezpieczeństwo stosowania butamiratu w ciąży i w okresie karmienia piersią. Badania na zwierzętach nie wykazały szkodliwego wpływu na ciążę ani zdrowie płodu.
W ciąży lek powinien być stosowany wyłącznie zgodnie z zaleceniami lekarza – w najniższej skutecznej dawce i przez najkrótszy czas. Brakuje wystarczających danych, czy butamirat przenika do mleka kobiet karmiących.
Warto też sprawdzić skład preparatu pod kątem substancji pomocniczych: syrop Sinecod zawiera 284 mg sorbitolu w każdym mililitrze, a sorbitol jest źródłem fruktozy – ma to znaczenie przy stwierdzonej nietolerancji niektórych cukrów.