Czym jest sylimaryna
Sylimaryna to zespół flawonolignanów z owoców ostropestu plamistego (Silybum marianum), zawierający między innymi sylibininę. W lekach występuje zwykle jako suchy wyciąg z owoców, a nie jako czysta substancja. Moc preparatu podaje się jako ilość sylimaryny w przeliczeniu na sylibininę – stąd oznaczenia 70, 140 czy 150 mg na opakowaniach.
Charakterystyki opisują ten ekstrakt z ostropestu plamistego bardzo konkretnie. Legalon zawiera wyciąg standaryzowany, odpowiadający 58–62,5% sylimaryny. Sylimarol 70 mg ma 100 mg suchego wyciągu z łuski owocu, co daje nie mniej niż 77 mg sylimaryny. Zawartość sylimaryny w jednej tabletce czy kapsułce jest więc cechą konkretnego produktu leczniczego i jest podana w punkcie 2 jego charakterystyki.
W Rejestrze Produktów Leczniczych sylimaryna jest jedynym składnikiem w kilkunastu pozwoleniach, wszystkich bez recepty. Wśród nich są między innymi:
- Sylimarol 35 mg i Sylimarol 70 mg (tabletki drażowane),
- Legalon 140 (kapsułki twarde),
- Lagosa 150 mg (tabletki drażowane),
- Livofortin, SanoHepatic i Maximaroll (tabletki z 70 mg sylimaryny),
- Silimax i Sylifar (kapsułki twarde),
- Sylimarol Plus z kompleksem sylimarynowo-fosfolipidowym.
Wyciąg z ostropestu wchodzi też w skład preparatów złożonych, np. Lipocynaru z karczochem i Sylimarolu Vita z witaminami z grupy B.
Tradycyjny produkt czy lek o ustalonym wskazaniu
Preparaty z sylimaryną nie mają jednego statusu i warto to sprawdzić przed zakupem. Charakterystyki Sylimarolu 70 mg i Livofortinu zaczynają część kliniczną od tej samej formuły:
Tradycyjny produkt leczniczy roślinny do stosowania w określonych wskazaniach, wynikających wyłącznie z jego długotrwałego stosowania.
Taki preparat jest zarejestrowanym lekiem, ale podstawą rejestracji jest wieloletnie stosowanie, a nie badania kliniczne potwierdzające skuteczność. Charakterystyka Sylimarolu w punkcie o działaniu farmakologicznym zaczyna od słów „Nie badano”, a Livofortinu wskazuje, że takie dane nie są wymagane. Charakterystyka Legalonu 140 tej formuły nie zawiera. Zalicza preparat do leków stosowanych w chorobach wątroby i opisuje działanie ochronne sylimaryny obserwowane w badaniach na zwierzętach z doświadczalnie uszkodzoną wątrobą.
Na co się stosuje
Wskazania różnią się między preparatami, dlatego podajemy je osobno i słowami charakterystyk.
Sylimarol 70 mg stosuje się wspomagająco:
- w stanach rekonwalescencji po toksyczno-metabolicznych uszkodzeniach wątroby, spowodowanych m.in. czynnikami toksycznymi, np. alkoholem albo środkami ochrony roślin,
- w niestrawności (wzdęcia, odbijania) po spożyciu ciężkostrawnych pokarmów,
- w dolegliwościach po przebyciu ostrych i przewlekłych chorób wątroby.
Livofortin stosuje się w łagodzeniu objawów zaburzeń trawienia, uczucia pełności i niestrawności oraz we wspomaganiu funkcji wątroby – po wykluczeniu poważnych schorzeń przez lekarza.
Legalon 140 ma wskazanie w leczeniu stanów po toksycznym uszkodzeniu wątroby oraz pomocniczo u pacjentów z przewlekłymi schorzeniami zapalnymi wątroby i marskością wątroby. O czasie trwania tej terapii decyduje lekarz.
Jak działa
Mechanizm opisują charakterystyki z różną pewnością. Sylimarol podaje, że nie był badany, i zastrzega: uważa się, że flawonolignany z ostropestu chronią komórki wątroby, stabilizując i uszczelniając ich błony, co utrudnia przenikanie substancji toksycznych do wnętrza hepatocytów.
Charakterystyka Legalonu opiera opis na badaniach na zwierzętach: sylimaryna działa w nich przeciwutleniająco i ogranicza dostęp substancji toksycznych do komórek wątroby. U ludzi sylibinina wchłania się z przewodu pokarmowego i jest wydalana głównie z żółcią, osiąga niewielkie stężenie we krwi i nie kumuluje się w organizmie.
Dawkowanie
Każdy preparat ma własny schemat, a przeliczanie tabletek między nimi nie ma sensu bez sprawdzenia mocy.
Sylimarol 70 mg
Dorośli przyjmują doustnie 1 tabletkę 3 razy na dobę po posiłku, o ile lekarz nie zaleci inaczej. Lek wymaga systematycznego stosowania przez 2 do 4 tygodni, a kurację można przedłużyć do 6 miesięcy – czas stosowania należy skonsultować z lekarzem.
Po konsultacji z lekarzem i po poważniejszych zatruciach dawkę można zwiększyć do 5 tabletek na dobę. Minimalna dobowa dawka sylimaryny wynosi 200 mg, a maksymalna 400 mg. Przed rozpoczęciem stosowania charakterystyka zaleca konsultację z lekarzem w celu wykluczenia poważnych schorzeń.
Legalon 140 i Livofortin
- Legalon 140 – na początku leczenia i w ciężkich przypadkach 1 kapsułka 3 razy na dobę (420 mg sylimaryny), podtrzymująco 1 kapsułka 2 razy na dobę (280 mg). Kapsułki połyka się w całości, przed posiłkiem.
- Livofortin – 2 tabletki 3 razy na dobę, co odpowiada maksymalnie 420 mg sylimaryny na dobę. Tabletki połyka się w całości, przed posiłkiem.
Kiedy nie stosować
Przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną, ostropest i inne rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae) albo na którąkolwiek substancję pomocniczą. Poza tym charakterystyki odradzają stosowanie:
- u dzieci i młodzieży – Sylimarolu i Livofortinu poniżej 18 lat, Legalonu poniżej 12 lat, z powodu braku danych,
- w ciąży i w okresie karmienia piersią – bezpieczeństwo nie zostało ustalone,
- w leczeniu ostrych zatruć – do tego preparaty nie są przeznaczone.
Objawy, przy których trzeba zgłosić się do lekarza
Żółtaczka – zażółcenie skóry albo białek oczu – lub zmiana koloru moczu albo stolca wymaga natychmiastowej konsultacji z lekarzem. Z lekarzem trzeba się skonsultować także wtedy, gdy objawy nasilą się w trakcie stosowania albo utrzymują się dłużej niż 2 tygodnie.
Podczas terapii należy unikać czynników szkodliwych dla wątroby, a charakterystyka Legalonu wymienia wśród nich alkohol. Sylimarol zawiera glukozę i sacharozę, więc nie powinny go przyjmować osoby z dziedziczną nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy albo niedoborem sacharazy-izomaltazy. Żadna z trzech charakterystyk nie odnotowuje interakcji z innymi lekami. Mimo to ulotki zalecają poinformowanie lekarza o wszystkich przyjmowanych ostatnio lekach, także tych bez recepty.
Działania niepożądane
Charakterystyki Sylimarolu i Livofortinu wymieniają je bez podania częstości:
- łagodne objawy żołądkowo-jelitowe – suchość w ustach, nudności, rozstrój i podrażnienie żołądka, biegunka,
- ból głowy,
- reakcje alergiczne – zapalenie skóry, pokrzywka, wysypka, świąd, wstrząs anafilaktyczny i astma.
W charakterystyce Legalonu 140 luźny stolec występuje rzadko, a reakcje nadwrażliwości, duszność i wysypka – bardzo rzadko. Duszność albo objawy wstrząsu anafilaktycznego po przyjęciu preparatu wymagają natychmiastowej pomocy medycznej.
Lek, a nie suplement
Ostropest plamisty jest też składnikiem suplementów diety, ale tej strony one nie dotyczą. Opisujemy wyłącznie produkty lecznicze, które mają pozwolenie, charakterystykę i ulotkę – czym różnią się od suplementów, wyjaśniamy w tekście Leki OTC – co to znaczy.