Czym jest senes i jak działa
Senes to surowiec roślinny – liść albo owoc Cassia – którego działanie przeczyszczające opiera się na glikozydach hydroksyantracenowych.
Mechanizm jest dwuetapowy i to tłumaczy opóźnienie efektu. Glikozydy nie wchłaniają się w górnej części jelita. Dopiero bakterie jelita grubego przekształcają je w aktywny metabolit, a ten działa dwutorowo:
- pobudza perystaltykę jelita grubego, przyspieszając pasaż jelitowy,
- hamuje wchłanianie wody i elektrolitów, przez co stolec pozostaje luźniejszy.
Osiem do dwunastu godzin
Skoro substancja musi najpierw dotrzeć do jelita grubego i zostać tam przetworzona, efekt nie pojawia się szybko. Charakterystyka preparatu w tabletkach podaje 8 do 12 godzin i stąd bierze się zalecenie przyjmowania dawki wieczorem, na godzinę przed snem.
Praktyczna konsekwencja: brak wypróżnienia rano nie jest powodem do dołożenia kolejnej tabletki. Dawka po prostu jeszcze nie zadziałała albo nie zadziała w ogóle, a druga porcja nie przyspieszy mechanizmu.
Zarejestrowane wskazanie
Jedno i wąskie: doraźne leczenie zaparć, w niektórych charakterystykach zapisane jako krótkotrwałe stosowanie w zaparciach występujących sporadycznie.
Nie ma wśród wskazań ani oczyszczania organizmu, ani zmniejszania masy ciała. Opisany wyżej mechanizm nie dotyczy tkanki tłuszczowej – wracamy do tego w artykule o tabletkach na odchudzanie, bo preparaty z senesem bywają sprzedawane pod nazwami odwołującymi się do sylwetki.
Dawkowanie
Zależy od postaci:
- tabletki dojelitowe – 1 tabletka raz na dobę, na godzinę przed snem; zwykle wystarczy 2 do 3 razy w tygodniu,
- zioła do zaparzania – maksymalna dawka dobowa to 30 mg glikozydów hydroksyantracenowych, czyli zwykle jedna saszetka.
Preparatów nie stosuje się dłużej niż 1 do 2 tygodni bez konsultacji lekarskiej, a przy niektórych – nie dłużej niż tydzień.
Kiedy nie wolno stosować
- nadwrażliwość na substancję czynną albo składniki preparatu,
- niedrożność jelit,
- niezdiagnozowane, ostre albo uporczywe dolegliwości brzuszne: ból, nudności, wymioty – mogą być oznaką niedrożności.
Ryzyko przy długim stosowaniu
Charakterystyki mówią o tym wprost: należy unikać długotrwałego stosowania środków przeczyszczających, bo może ono prowadzić do zaburzenia czynności jelit i uzależnienia.
Jeśli środek przeczyszczający staje się potrzebny codziennie, właściwym krokiem jest zbadanie przyczyny zaparć, a nie zwiększanie dawki. Przetwory z senesu powinny być stosowane dopiero wtedy, gdy efektu nie daje zmiana diety ani środki zmiękczające stolec.
Ostrożność przy niektórych lekach
Charakterystyka wskazuje, że przed zastosowaniem senesu powinni skonsultować się z lekarzem pacjenci przyjmujący glikozydy nasercowe, leki antyarytmiczne, leki wydłużające odstęp QT, leki moczopędne, adrenokortykosteroidy oraz preparaty z korzeniem lukrecji. Powodem jest wpływ na gospodarkę elektrolitową.