Famotydyna

Czym jest famotydyna i jak działa

Famotydyna należy do antagonistów receptora H2 – grupy leków stosowanych w chorobie wrzodowej i chorobie refluksowej przełyku (kod ATC A02BA03). Charakterystyka opisuje ją jako kompetycyjny inhibitor receptorów histaminowych H2, znajdujących się w ścianie komórek okładzinowych żołądka.

Famotydyna hamuje wydzielanie kwasu solnego, również tego pobudzanego przez pokarm, oraz zmniejsza stężenie pepsyny w soku żołądkowym. Według charakterystyki Famotydyny APTEO MED pojedyncza dawka 20 mg hamowała nocne wydzielanie kwasu średnio o 86% przez co najmniej 10 godzin.

Jak szybko i jak długo działa

Po podaniu doustnym działanie pojawia się w ciągu 1 godziny, a maksimum osiąga po 1–3 godzinach. Charakterystyki Famifluxu i Famotydyny Ranigast podają, że działanie jednorazowej dawki utrzymuje się 10–12 godzin. APTEO MED zaznacza, że u niektórych pacjentów dawka 20 mg działała 6–8 godzin.

Famotydyna a omeprazol

Famotydyna nie należy do tej samej grupy co omeprazol, który jest inhibitorem pompy protonowej. Oba leki zmniejszają wydzielanie kwasu, ale innym mechanizmem. Charakterystyka omeprazolu bez recepty zaznacza, że złagodzenie objawów może wymagać przyjmowania kapsułek przez 2 lub 3 kolejne dni.

Na co i jak dawkować

Zarejestrowane wskazanie preparatów bez recepty to krótkotrwałe objawowe leczenie u dorosłych dolegliwości żołądkowych niezwiązanych z chorobą organiczną przewodu pokarmowego, takich jak:

• niestrawność,
• zgaga,
• nadkwaśność.

Dawkowanie tabletek 20 mg:

• zwykle 1 tabletka 20 mg na dobę,
• w razie nawrotu dolegliwości 1 tabletka 20 mg 2 razy na dobę,
• dawka dobowa nie powinna przekraczać 40 mg (2 tabletki),
• bez konsultacji z lekarzem nie dłużej niż 2 tygodnie.

Tabletkę połyka się w całości, popijając niewielką ilością wody. Można ją przyjmować niezależnie od posiłków – pokarm może w niewielkim stopniu zmniejszyć biodostępność famotydyny, ale bez znaczenia klinicznego.

U osób w podeszłym wieku zmiana dawki nie jest konieczna. Bezpieczeństwa i skuteczności u dzieci nie ustalono, dlatego preparatów nie stosuje się u dzieci i młodzieży.

W rejestrze są też preparaty bez recepty łączące famotydynę z wodorotlenkiem magnezu i węglanem wapnia (Manti Extra, Travisto RefluControl) w postaci tabletek do rozgryzania i żucia.

Kiedy najpierw lekarz

Charakterystyka ostrzega, że leczenie antagonistami receptora H2, w tym famotydyną, może maskować objawy raka żołądka i opóźniać właściwe rozpoznanie. Ulotka Famifluxu nakazuje niezwłocznie skontaktować się z lekarzem – przed rozpoczęciem albo w trakcie leczenia – gdy pojawią się:

• nawracające wymioty,
• wymioty z treścią pokarmową lub krwią,
• czarne, smoliste stolce,
• chudnięcie, trudności w połykaniu albo utrzymujący się ból brzucha towarzyszące niestrawności,
• dolegliwości żołądkowe po raz pierwszy albo takie, które ostatnio się zmieniły – szczególnie u osób w średnim lub podeszłym wieku.

Jeśli dolegliwości nie ustępują po 14 dniach leczenia, trzeba bezzwłocznie zweryfikować rozpoznanie.

Charakterystyka Famotydyny APTEO MED dodaje, że przy niewielkich dolegliwościach żołądkowo-jelitowych lek nie jest wskazany, a u osób z chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy należy określić status zakażenia Helicobacter pylori.

Przeciwwskazania i nerki

Przeciwwskazaniami są:

• nadwrażliwość na famotydynę lub substancję pomocniczą,
• nadwrażliwość na inne leki z grupy antagonistów receptora H2 w przeszłości – obserwowano nadwrażliwość krzyżową,
• niewydolność nerek.

Famotydyna jest wydalana głównie przez nerki, więc przy ich zaburzeniach jej stężenie we krwi może rosnąć. Osoby z zaburzeniami czynności nerek powinny przed zastosowaniem leku skonsultować się z lekarzem – może być konieczne zmniejszenie dawki o połowę albo wydłużenie odstępu między dawkami do 36–48 godzin. Charakterystyka zaznacza, że famotydyna nie jest odpowiednia dla takich pacjentów pozostających bez opieki medycznej.

Interakcje

Famotydyna nie wchodzi w interakcje z lekami metabolizowanymi przez układ cytochromu P450, m.in. z warfaryną, teofiliną, fenytoiną, diazepamem i propranololem. Zmiana kwasowości w żołądku wpływa jednak na wchłanianie części innych leków.

Charakterystyka wymienia m.in.:

• leki zobojętniające kwas solny – mogą zmniejszać wchłanianie famotydyny, dlatego przyjmuje się ją 1–2 godziny przed nimi,
• ketokonazol i itrakonazol – ich wchłanianie może się zmniejszyć; ketokonazol podaje się 2 godziny przed famotydyną,
• atazanawir i rylpiwirynę (leki na HIV) – zmniejszone wchłanianie,
• probenecyd – opóźnia wydalanie famotydyny, należy unikać łączenia,
• sukralfat – nie należy go podawać w ciągu 2 godzin po famotydynie,
• pozakonazol w zawiesinie doustnej, cyjanokobalaminę (witaminę B12) i większość inhibitorów kinazy tyrozynowej stosowanych w leczeniu nowotworów.

W badaniach nie stwierdzono spodziewanego wzrostu stężenia alkoholu we krwi po jego spożyciu w trakcie przyjmowania famotydyny.

Działania niepożądane

Najczęstsze, zgłaszane u mniej niż 1 na 10 pacjentów, to:

• ból głowy i zawroty głowy,
• zaparcia i biegunka.

Niezbyt często występują m.in. brak apetytu, zaburzenia smaku, suchość w jamie ustnej, nudności lub wymioty, uczucie pełności i wzdęcia, wysypka, świąd, pokrzywka i zmęczenie.

Bardzo rzadko zdarzają się poważne reakcje, przy których ulotka nakazuje przerwać przyjmowanie leku i niezwłocznie skontaktować się z lekarzem: ciężka reakcja alergiczna, zespół Stevensa-Johnsona lub toksyczna rozpływna martwica naskórka oraz zapalenie wątroby z żółtaczką. Do bardzo rzadkich należą też m.in. zaburzenia morfologii krwi, przemijające zaburzenia psychiczne, drgawki i wydłużenie odstępu QT – dwa ostatnie zwłaszcza u osób z zaburzeniami czynności nerek.

Zawroty głowy mogą zaburzać sprawność psychofizyczną. Jeśli wystąpią, nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn.

Ciąża i karmienie piersią

Nie zaleca się stosowania famotydyny w czasie ciąży. Może być podana tylko w przypadku bezwzględnej konieczności, po ocenie przez lekarza korzyści w stosunku do ryzyka.

Famotydyna przenika do mleka kobiecego. Kobiety karmiące piersią powinny zaprzestać albo stosowania leku, albo karmienia.

Przedawkowanie

Działania niepożądane po przedawkowaniu są podobne do tych obserwowanych przy zwykłym stosowaniu. Charakterystyka podaje, że pacjenci z zespołem Zollingera-Ellisona przyjmowali famotydynę w dawkach do 800 mg na dobę przez ponad rok bez poważniejszych działań niepożądanych. Leczenie przedawkowania jest objawowe; famotydyny nie usuwa hemodializa.