Czym jest terbinafina
Terbinafina to lek przeciwgrzybiczy stosowany miejscowo, na skórę. W rejestrze ma 12 pozwoleń bez recepty, prawie wyłącznie w postaci kremu 10 mg/g, czyli jednoprocentowego.
Zakres jej działania jest szerszy, niż sugeruje popularne skojarzenie z grzybicą stóp. Charakterystyka wymienia:
- zakażenia wywołane przez dermatofity z rodzaju Trichophyton, a także Microsporum canis i Epidermophyton floccosum,
- drożdżakowe zakażenia skóry wywołane przez Candida,
- łupież pstry wywołany przez Pityrosporum orbiculare.
Jak działa
Terbinafina jest alliloaminą o szerokim zakresie działania. Zakłóca wybiórczo wczesną fazę biosyntezy steroli grzybów, co prowadzi do niedoboru ergosterolu i do wewnątrzkomórkowej kumulacji skwalenu.
W małych stężeniach działa grzybobójczo na dermatofity, pleśnie i niektóre grzyby dimorficzne. Na drożdżaki – zależnie od gatunku – grzybobójczo albo grzybostatycznie.
Krem nie jest lekiem na paznokcie
W rejestrze terbinafina występuje także w tabletkach, wydawanych wyłącznie na receptę – pięć pozycji. To one, a nie krem, są postacią używaną tam, gdzie zakażenie sięga głębiej, na przykład w grzybicy paznokci.
Wskazania kremu obejmują skórę: stopy, fałdy skórne, skórę gładką. Jeśli zmiany dotyczą płytki paznokciowej, leczenie miejscowe kremem nie jest właściwą drogą i potrzebna jest ocena lekarska.
Kuracje są krótkie
To pierwsza rzecz, która zaskakuje przy tym preparacie – czasy leczenia liczy się w dniach, nie w miesiącach:
- grzybica stóp – tydzień, raz na dobę,
- grzybica podeszwowa (mokasynowa) – dwa tygodnie, dwa razy na dobę,
- grzybica fałdów skórnych – tydzień, raz na dobę,
- grzybica skóry gładkiej – tydzień, raz na dobę,
- drożdżyca skóry – tydzień, raz na dobę,
- łupież pstry – dwa tygodnie, raz na dobę.
Druga rzecz, ważniejsza od pierwszej
Charakterystyka mówi wprost, że poprawę objawów uzyskuje się z reguły już po kilku dniach, i w tym samym zdaniu ostrzega: stosowanie nieregularne albo przedwczesne przerwanie leczenia grozi nawrotem choroby.
Krótka kuracja i szybka poprawa to połączenie, które sprzyja odstawieniu leku w połowie. Swędzenie mija, zaczerwienienie blednie i tubka ląduje w szufladzie – a zakażenie wraca.
Jeśli po 2 tygodniach od rozpoczęcia leczenia nie ma poprawy, właściwą reakcją jest kontakt z lekarzem, a nie przedłużanie kuracji na własną rękę.
Jak nakładać
Charakterystyka opisuje to dokładniej niż większość preparatów miejscowych:
- skórę dokładnie oczyścić i osuszyć,
- cienką warstwę kremu nanieść na zmienione miejsca oraz ich okolice,
- lekko wetrzeć,
- w fałdach skórnych – między palcami, pod piersiami, w pachwinach – miejsce z kremem można przykryć gazą, zwłaszcza na noc.
Smarowanie samej widocznej zmiany pomija brzeg, na którym zakażenie jest aktywne – stąd zalecenie obejmowania okolic.
Kiedy nie wolno stosować
Przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na terbinafinę albo którąkolwiek substancję pomocniczą.
Poza tym charakterystyka wskazuje trzy ograniczenia:
- preparat jest wyłącznie do stosowania zewnętrznego,
- może działać drażniąco na oczy – przy kontakcie przemywa się je dokładnie bieżącą wodą,
- niemowlęta nie powinny mieć dostępu do leczonej skóry, w tym do piersi.
Ciąża i karmienie piersią
W ciąży kremu nie należy podawać, chyba że korzyści dla matki przeważają nad potencjalnym ryzykiem dla płodu i dziecka – powodem jest bardzo ograniczone doświadczenie kliniczne. Badania na zwierzętach nie wykazały szkodliwego działania na płód ani na płodność.
Podczas karmienia piersią preparatu nie należy stosować, ponieważ terbinafina przenika do mleka kobiecego.