Czym jest rutozyd
Rutozyd, nazywany też rutyną, to według charakterystyki Rutinoscorbinu naturalny flawonoid o właściwościach przeciwutleniających. Charakterystyka Cerutinu opisuje go jako glikozyd, w którym częścią cukrową jest dwucukier rutynoza, a niecukrową – kwercetyna. W lekach występuje zwykle w postaci rutozydu trójwodnego.
W Rejestrze Produktów Leczniczych nie ma leku zawierającego wyłącznie rutozyd. Jest składnikiem ośmiu produktów złożonych, wszystkich bez recepty:
- Rutinoscorbin i Cerutin – z witaminą C,
- Scorbolamid, Scorbolamid EXTRA i Scorbolamid EXTRA Hot – z salicylamidem i witaminą C, a wersje EXTRA także z cynkiem,
- Rutinosal C – z korą wierzby i witaminą C,
- Venescin i Venescin forte – z wyciągiem z nasion kasztanowca.
Rejestr wymienia osobno troksyrutynę i hydroksyetylorutozydy. To inne substancje, których ta strona nie dotyczy.
Opis wskazań i dawkowania opieramy na charakterystyce Rutinoscorbinu – najbardziej znanego z tych leków. Tabletka zawiera 25 mg rutozydu i 100 mg kwasu askorbowego, czyli witaminy C.
Jak działa
Charakterystyka Rutinoscorbinu przypisuje rutozydowi działanie uszczelniające na naczynia włosowate. Według niej rutozyd:
- zmniejsza przepuszczalność naczyń włosowatych, m.in. hamując aktywność hialuronidazy,
- zwiększa elastyczność i odporność mechaniczną naczyń, zmniejszając ich kruchość i łamliwość,
- ogranicza działanie czynników wywołujących obrzęki i stany zapalne,
- chroni witaminę C przed utlenieniem i zwiększa jej wchłanianie z jelita.
Z witaminą C działa synergistycznie w neutralizowaniu wolnych rodników. Ulotka ujmuje to prościej: rutozyd wzmacnia naczynia krwionośne, zmniejsza ich przepuszczalność i chroni witaminę C, dzięki czemu ta dłużej zachowuje swoje właściwości.
Wchłanianie
Charakterystyka podaje, że z przewodu pokarmowego wchłania się około 10% doustnej dawki rutozydu. Najwyższe stężenie we krwi pojawia się po około 8 godzinach, a okres półtrwania wynosi około 11 godzin. Całkowita eliminacja trwa około półtorej doby, a metabolity są wydalane głównie z moczem.
Wskazania do stosowania
Charakterystyka Rutinoscorbinu wymienia trzy wskazania:
- stany niedoboru kwasu askorbowego,
- stany zwiększonego zapotrzebowania na kwas askorbowy – przeziębienia, zakażenia wirusowe, w tym grypę,
- pomocniczo w nadmiernej przepuszczalności naczyń.
Dwa pierwsze wynikają z zawartości witaminy C. Z rutozydem wiąże się bezpośrednio trzecie, zapisane jako leczenie pomocnicze, a nie samodzielne.
Dawkowanie
Rutinoscorbin przyjmuje się doustnie. Charakterystyka i ulotka podają:
- profilaktycznie – 1 do 2 tabletek na dobę,
- w stanach niedoboru witaminy C – 1 do 2 tabletek 2 do 4 razy na dobę.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek nie powinni przyjmować więcej niż 5 tabletek na dobę, co odpowiada 500 mg witaminy C. U dzieci poniżej 6 lat lek stosuje się według wskazań lekarza. W razie pominięcia dawki nie stosuje się dawki podwójnej.
Nie należy przekraczać zalecanej dawki. Po przyjęciu większej ilości trzeba zwrócić się do lekarza lub farmaceuty.
Kiedy nie stosować
Według charakterystyki Rutinoscorbinu przeciwwskazaniem jest:
- nadwrażliwość na rutozyd, kwas askorbowy lub substancję pomocniczą,
- kamica szczawianowa,
- choroby z nadmiernym gromadzeniem żelaza – talasemia, hemochromatoza, niedokrwistość syderoblastyczna – i inne stany sprzyjające nadmiarowi żelaza.
Przed zastosowaniem trzeba porozmawiać z lekarzem lub farmaceutą, jeśli pacjent ma niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej. U takich osób duże dawki witaminy C, powyżej 4 g na dobę, wywoływały ciężką hemolizę.
Dużych dawek witaminy C, powyżej 1 g, nie zaleca się też przy dnie, kamicy moczanowej, cystynurii, nadmiernym wydalaniu kwasu szczawiowego, hipokaliemii i hiperkalcemii.
Tabletki zawierają laktozę i sacharozę, więc nie powinny ich przyjmować osoby z dziedziczną nietolerancją galaktozy lub fruktozy i podobnymi zaburzeniami. Barwnik żółcień chinolinowa może wywołać reakcję alergiczną.
Interakcje
Interakcje opisane w charakterystyce Rutinoscorbinu dotyczą przede wszystkim witaminy C. Zwiększa ona wchłanianie żelaza i glinu, nasila działanie paracetamolu i kumarynowych leków przeciwzakrzepowych, a z sulfonamidami może powodować wytrącanie się kryształów w moczu. Pełną listę opisujemy na stronie o witaminie C.
Charakterystyka Cerutinu dodaje dwie informacje o samym rutozydzie:
- długotrwałe stosowanie rutyny nasila działanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych,
- nie zaleca się łączenia rutyny z sulfatiazolem, z uwagi na zwiększone ryzyko uszkodzenia naczyń krwionośnych i krwotoków.
Witamina C z leku może też zafałszować wynik badania na cukier w moczu i na krew utajoną w kale. Przed takim badaniem trzeba powiedzieć lekarzowi o przyjmowaniu Rutinoscorbinu.
Działania niepożądane
Rutinoscorbin jest według charakterystyki zwykle dobrze tolerowany w zalecanych dawkach. Wymienione działania niepożądane wiążą się z dużymi dawkami kwasu askorbowego, powyżej 600 mg na dobę. Bardzo rzadko występują:
- reakcje alergiczne – skrócenie oddechu, obrzęk twarzy, ust, języka lub gardła, wysypka, świąd,
- ból i zawroty głowy, zmęczenie,
- wymioty, nudności, biegunka, niestrawność, ból brzucha.
Z nieznaną częstością mogą wystąpić zaczerwienienie skóry, częstsze oddawanie moczu i kamica nerkowa. Jeśli pojawią się nudności, wymioty, biegunka, ból głowy, zaczerwienienie skóry lub częstsze oddawanie moczu, ulotka zaleca natychmiast przerwać stosowanie i skontaktować się z lekarzem.
Ciąża i karmienie piersią
Bezpieczeństwa stosowania Rutinoscorbinu w ciąży i w okresie karmienia piersią nie określono. Charakterystyka podaje, że nie ma doniesień o szkodliwości rutozydu dla płodu ani o jego przenikaniu do mleka. Brakuje jednak dobrze kontrolowanych badań produktów łączących rutozyd z witaminą C.
Kwas askorbowy przenika przez łożysko i do mleka, a zbyt duże dawki w ciąży mogą wywołać u noworodka szkorbut. Kobieta w ciąży lub karmiąca piersią powinna przed zastosowaniem leku poradzić się lekarza lub farmaceuty.
Lek nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.