Czym są niezbędne fosfolipidy
Fosfolipidy stosowane w lekach pochodzą z nasion soi i zawierają (3-sn-fosfatydylo)cholinę. W charakterystykach występują pod łacińską nazwą Phospholipidum essentiale, czyli niezbędne fosfolipidy. Ulotka Essentiale Forte wyjaśnia, że ze względu na wielonienasycone kwasy tłuszczowe w łańcuchach bocznych organizm nie może ich sam wytworzyć.
Charakterystyka Esseliv precyzuje skład: fosfolipidy sojowe zawierają około 76% polienylofosfatydylocholiny (PPC) i to ona odpowiada za działanie farmakologiczne. W kapsułce Essentiale substancja ma postać żółtej do brązowej pasty o konsystencji miodu.
W Rejestrze Produktów Leczniczych fosfolipidy są jedyną substancją czynną kilku pozwoleń, wszystkich bez recepty:
- Essentiale Forte 300 mg (kapsułki),
- Essentiale Max 600 mg (kapsułki twarde),
- Esseliv forte 300 mg (kapsułki twarde),
- Esseliv max 450 mg (kapsułki twarde).
Charakterystyki Essentiale nazywają te leki roślinnymi produktami leczniczymi stosowanymi w chorobach wątroby. Kod ATC to A05BA10.
Na co się stosuje
Wskazania nie są jednakowe i warto je czytać słowami charakterystyki konkretnego leku.
Essentiale Forte i Essentiale Max zmniejszają subiektywne dolegliwości, takie jak brak apetytu i uczucie ucisku w prawym nadbrzuszu, spowodowane uszkodzeniem wątroby:
- w wyniku nieprawidłowej diety,
- w wyniku działania substancji toksycznych,
- w przebiegu zapalenia wątroby.
Esseliv forte i Esseliv max mają wskazania sformułowane szerzej: ostre i przewlekłe choroby wątroby, w tym poalkoholowe, toksyczne i polekowe uszkodzenia wątroby oraz przewlekłe zapalenie wątroby. Do tego dochodzi wspomaganie leczenia zaburzeń czynnościowych wątroby, dróg żółciowych i kamicy żółciowej.
Leczenie wspomagające, nie zastępcze
Charakterystyka Essentiale stawia dwa zastrzeżenia. Po pierwsze, lek nie może zastąpić wykluczenia z diety substancji szkodliwych, które uszkadzają wątrobę, np. alkoholu. Po drugie, w przewlekłym zapaleniu wątroby leczenie wspomagające jest uzasadnione tylko wtedy, gdy pacjent odczuwa w trakcie terapii poprawę ogólnego samopoczucia.
Jak działają
Charakterystyka Essentiale opisuje działanie wątroboochronne obserwowane w modelach eksperymentalnych ostrego uszkodzenia wątroby, wywołanego m.in. etanolem, czterochlorkiem węgla i paracetamolem. W modelach przewlekłych obserwowano też hamowanie stłuszczenia i zwłóknienia wątroby.
Za podstawowe działanie fosfolipidów charakterystyka uważa stabilizację błon komórkowych i przyspieszenie ich regeneracji, hamowanie peroksydacji lipidów oraz hamowanie syntezy kolagenu. Zaraz potem zastrzega: brak szczegółowych badań farmakodynamicznych u ludzi.
Charakterystyka Esseliv opisuje ten sam kierunek. Polienylofosfatydylocholina wbudowuje się w błony komórek wątrobowych i zastępuje endogenne fosfolipidy. Hamowanie włóknienia i pobudzanie regeneracji komórek wątroby przedstawia na podstawie doświadczeń na szczurach.
Według charakterystyki Essentiale ponad 90% fosfolipidów podanych doustnie wchłania się w jelicie cienkim. Stamtąd drogą chłonną trafiają do krwi i przede wszystkim do wątroby.
Dawkowanie
Dawka dobowa w lekach Essentiale wynosi 1800 mg, ale liczba kapsułek zależy od ich mocy.
Essentiale Forte i Essentiale Max
- Essentiale Forte 300 mg – dorośli i dzieci powyżej 12 lat: 2 kapsułki 3 razy na dobę,
- Essentiale Max 600 mg – dorośli i dzieci powyżej 12 lat: 1 kapsułka 3 razy na dobę.
Kapsułki przyjmuje się w czasie posiłków, nie rozgryzając, popijając np. szklanką wody. Zasadniczo nie ma ograniczeń czasu stosowania, a zalecane leczenie powinno trwać co najmniej 1–3 miesiące. Długość kuracji może też ustalić lekarz.
Esseliv forte i Esseliv max
- Esseliv forte 300 mg – dorośli: 2 kapsułki 3 razy na dobę, nie więcej niż 6 kapsułek (1800 mg) na dobę; po 2–3 miesiącach dawka podtrzymująca to 1 kapsułka 3 razy na dobę,
- Esseliv max 450 mg – dorośli i młodzież: 2 kapsułki 2 razy na dobę, nie więcej niż 4 kapsułki (1800 mg) na dobę; po 2–3 miesiącach 1 kapsułka 2 razy na dobę.
U dzieci oba preparaty Esseliv dawkuje się według masy ciała: 300 mg na 10 kg na dobę. Dziecku, które nie połknie kapsułki, można wycisnąć jej zawartość do niewielkiej ilości ciepłego mleka albo wody. Leki przyjmuje się w trakcie posiłków, przez co najmniej 3 miesiące.
Kiedy nie stosować
Przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną, soję albo orzeszki ziemne lub na którąkolwiek substancję pomocniczą. Kapsułki zawierają olej sojowy, a oczyszczony olej sojowy może zawierać białko orzeszków ziemnych. Charakterystyka Essentiale ostrzega, że z tego powodu lek może powodować ciężkie reakcje alergiczne.
Granica wieku zależy od preparatu:
- Essentiale Forte i Essentiale Max – nie stosuje się u dzieci poniżej 12 lat z powodu braku danych,
- Esseliv max – przeciwwskazaniem są dzieci o masie ciała poniżej 15 kg,
- Esseliv forte – charakterystyka podaje dawkowanie także dla niemowląt.
Ciąża i karmienie piersią
Według charakterystyk Essentiale stosowanie w ciąży nie jest zalecane bez konsultacji z lekarzem, bo wyniki badań nie są wystarczające. Nie zaleca się go też w okresie karmienia piersią. Charakterystyki Esseliv wskazują na brak danych klinicznych w ciąży i zalecają ostrożność przy przepisywaniu leku kobietom w ciąży.
Kiedy zgłosić się do lekarza
Jeśli objawy się nasilą albo pojawią się inne, niespecyficzne dolegliwości, trzeba zwrócić się do lekarza prowadzącego. Ulotka Essentiale Forte dodaje, że lekarz jest potrzebny także wtedy, gdy po 7 dniach nie ma poprawy albo pacjent czuje się gorzej.
Interakcje
Charakterystyki różnią się w tym punkcie. Essentiale podaje, że jednoczesne stosowanie leków przeciwzakrzepowych może spowodować interakcję i wtedy trzeba odpowiednio dostosować ich dawkę. Ulotka zaleca, by przed takim połączeniem poradzić się lekarza.
Charakterystyki Esseliv nie odnotowują interakcji. Esseliv forte uzasadnia to tym, że fosfolipidy nie wiążą się z białkami krwi i nie zmieniają wchłaniania ani metabolizmu innych leków.
Kapsułki Essentiale i Esseliv max zawierają niewielką ilość etanolu – od 9,6 do 20 mg w kapsułce, czyli mniej niż 1 ml piwa. Według charakterystyk nie powoduje to zauważalnych skutków.
Działania niepożądane
Charakterystyki wymieniają głównie dolegliwości przewodu pokarmowego: nudności, wymioty, luźne stolce, biegunkę i dyskomfort w jamie brzusznej. Według charakterystyk Esseliv łagodne objawy żołądkowo-jelitowe występują niezbyt często.
Z częstością nieznaną zgłaszano też:
- podwyższone ciśnienie tętnicze,
- kołatanie serca,
- zawroty głowy,
- reakcje alergiczne – rumień, wysypkę, pokrzywkę i świąd (charakterystyki Essentiale).
Przypadków przedawkowania nie opisano. Po większej dawce wymienione działania niepożądane mogą się nasilić.
Lek, a nie suplement
Tej strony nie dotyczą suplementy diety z fosfolipidami. Opisujemy wyłącznie produkty lecznicze z pozwoleniem, charakterystyką i ulotką. Innym lekiem roślinnym stosowanym przy dolegliwościach wątroby jest sylimaryna z ostropestu plamistego – ma inne przeciwwskazania i inne schematy dawkowania.