Czym jest recepta transgraniczna
Prawo farmaceutyczne definiuje receptę transgraniczną jako receptę na produkt leczniczy lub wyrób medyczny wystawioną przez osobę uprawnioną zgodnie z prawem jednego państwa Unii Europejskiej lub EFTA, która podlega realizacji w innym państwie – zgodnie z prawem tego drugiego. Ustawa nazywa je „państwem realizacji”.
Z tej definicji wynika zasada, o której łatwo zapomnieć przed wyjazdem: o realizacji decydują przepisy kraju apteki. NFZ wyjaśnia to wprost: farmaceuta stosuje krajowe regulacje, które mogą ograniczać na przykład ilość wydawanych dawek albo określać czas ważności recepty. Polski lekarz wystawia receptę, ale to, czy i jak zostanie zrealizowana, rozstrzyga prawo państwa, w którym stoi apteka.
Recepta transgraniczna ma dwie postacie:
- e-receptę transgraniczną – zwykłą polską e-receptę, którą da się zrealizować w kraju uczestniczącym w elektronicznej wymianie recept,
- papierową receptę transgraniczną – dokument z określonym zestawem danych, przeznaczony dla krajów, z którymi wymiany elektronicznej nie ma.
E-recepta transgraniczna: gdzie działa
Centrum e-Zdrowia podkreśla, że e-recepta transgraniczna nie wygląda inaczej niż zwykła. Lekarz nie zaznacza przy wystawianiu, że recepta ma być realizowana za granicą. Recepta widoczna na Internetowym Koncie Pacjenta staje się transgraniczną dopiero w momencie realizacji w innym kraju.
Działa to jednak tylko w państwach, które przyłączyły się do wymiany elektronicznej. Według Centrum e-Zdrowia polską e-receptę można zrealizować w:
- Chorwacji,
- na Cyprze,
- w Czechach,
- w Estonii,
- w Finlandii,
- w Grecji,
- w Hiszpanii – w aptekach części regionów, m.in. Madrytu, Katalonii, Andaluzji, Kraju Basków i Wysp Kanaryjskich,
- na Litwie,
- na Łotwie,
- w Portugalii.
Zgoda na Internetowym Koncie Pacjenta
Warunkiem realizacji polskiej e-recepty za granicą jest wcześniejsza zgoda pacjenta, wyrażona na Internetowym Koncie Pacjenta. Centrum e-Zdrowia wymienia dwa warunki, które musi spełnić polski pacjent wyjeżdżający za granicę:
- ukończone 18 lat,
- posiadanie Internetowego Konta Pacjenta, na którym wyraża się zgodę na obsługę e-recept transgranicznych.
Które e-recepty da się zrealizować za granicą
Nie każda polska e-recepta nadaje się do realizacji w innym kraju. Centrum e-Zdrowia wymienia cechy recept, które mogą zostać zrealizowane:
- recepta w statusie „wystawiona” z ostatnich 12 miesięcy, licząc od daty wystawienia,
- lek gotowy, o kategorii dostępności Rp albo OTC,
- opakowanie jednoznacznie określone numerem GTIN/EAN,
- recepta refundowana lub nierefundowana – obie są dopuszczone,
- każdy rodzaj recepty: zwykła, pro auctore i pro familia.
Obowiązują też terminy zależne od rodzaju leku: recepta na antybiotyk jest możliwa do realizacji przez 7 dni, na lek immunologiczny – przez 120 dni od daty wystawienia. Za granicą nie da się zrealizować recepty rocznej, która wymaga wykupywania leku w częściach.
Terminy krajowe dla każdego rodzaju recepty opisuje osobny artykuł o tym, ile ważna jest recepta.
Papierowa recepta transgraniczna
Prawo farmaceutyczne przewiduje receptę transgraniczną w postaci papierowej w dwóch sytuacjach:
- gdy państwo realizacji nie realizuje e-recept transgranicznych,
- gdy recepta transgraniczna jest przeznaczona dla osoby małoletniej.
Dla dziecka jadącego za granicę potrzebna jest więc recepta papierowa – także wtedy, gdy kraj docelowy obsługuje polskie e-recepty.
NFZ zaznacza, że nie ma jednego wzoru recepty transgranicznej – wygląda ona tak, jak recepty w państwie, w którym ją wystawiono. Wystawca musi jednak umieścić na niej pełny zestaw danych wymaganych do realizacji za granicą.
Co musi zawierać papierowa recepta transgraniczna
Artykuł 96a Prawa farmaceutycznego wymienia dane, które recepta transgraniczna w postaci papierowej musi zawierać co najmniej:
- dane pacjenta – imię lub imiona i nazwisko oraz datę urodzenia,
- dane osoby wystawiającej – imię lub imiona i nazwisko, kwalifikacje zawodowe, czyli tytuł zawodowy, oraz dane do bezpośredniego kontaktu: adres e-mail albo numer telefonu lub faksu z prefiksem międzynarodowym,
- adres miejsca udzielenia świadczenia z oznaczeniem „Polska” albo skrótem „PL”,
- dane leku – nazwę powszechnie stosowaną (międzynarodową), postać, moc, ilość i sposób dawkowania,
- datę wystawienia i własnoręczny podpis osoby wystawiającej.
Nazwę handlową leku podaje się tylko wtedy, gdy przepisany produkt jest biologicznym produktem leczniczym albo gdy osoba wystawiająca uzna ją za niezbędną ze względów medycznych. W tym drugim przypadku na recepcie zwięźle podaje się powód użycia nazwy handlowej.
Czego nie da się przepisać na receptę transgraniczną
Prawo farmaceutyczne wyłącza z recepty transgranicznej trzy grupy leków:
- leki recepturowe, czyli sporządzane w aptece,
- preparaty zawierające środki odurzające lub substancje psychotropowe,
- produkty lecznicze o kategorii dostępności Rpz, czyli wydawane z przepisu lekarza do zastrzeżonego stosowania.
Centrum e-Zdrowia dodaje do tej listy środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyroby medyczne – ich również nie wystawia się na e-receptę transgraniczną.
Jest też ograniczenie wynikające z zasad przepisywania leków w Polsce. Centrum e-Zdrowia wyjaśnia, że na e-recepcie transgranicznej nie można przepisać leku, który nie jest zarejestrowany w Polsce, nawet jeśli jest dostępny w kraju docelowym. Nie istnieje też baza pozwalająca sprawdzić, czy dany lek jest dostępny w konkretnym kraju ani czy tam również wymaga recepty.
Ile kosztuje lek na receptę transgraniczną
NFZ opisuje zasadę wprost: recepta transgraniczna jest zawsze realizowana pełnopłatnie. W aptece za granicą płaci się pełną cenę leku, bez względu na uprawnienia do refundacji, które przysługują w Polsce.
Po powrocie można wystąpić o zwrot kosztów. Koszty leku zostaną zwrócone, jeśli dany lek jest refundowany w krajowym systemie ubezpieczeń zdrowotnych. Dla polskiego pacjenta oznacza to wniosek do NFZ o zwrot kosztów świadczeń udzielonych w innym państwie członkowskim, składany na podstawie art. 42b ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej.
Centrum e-Zdrowia zwraca uwagę na jeden szczegół wniosku: w przypadku e-recepty transgranicznej podaje się w nim 44-cyfrowy klucz dostępu do recepty. Warto więc zachować go przed wyjazdem albo mieć dostęp do Internetowego Konta Pacjenta za granicą.
Recepta transgraniczna w polskiej aptece
Zasada działa też w drugą stronę. Prawo farmaceutyczne nakłada na apteki ogólnodostępne i punkty apteczne obowiązek realizacji recept transgranicznych wystawionych w innych państwach UE i EFTA.
Pacjent z zagranicy realizuje taką receptę według polskich przepisów. NFZ podaje przykłady: recepta powinna zostać zrealizowana w ciągu 30 dni od daty wystawienia, a recepta na antybiotyk – w ciągu 7 dni. Lek wydaje się pełnopłatnie.
W polskiej aptece nie zrealizuje się recepty transgranicznej na leki psychotropowe i odurzające, leki recepturowe, produkty o kategorii Rpz, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego ani wyroby medyczne. Farmaceuta może poprosić o dokument tożsamości, jeśli dane na recepcie są nieczytelne albo istnieje podejrzenie co do zbyt niskiego wieku osoby realizującej receptę.
Jak przygotować się do wyjazdu
Z opisanych przepisów wynika kilka praktycznych kroków:
- Sprawdź, czy kraj docelowy realizuje polskie e-recepty – aktualna lista jest na ezdrowie.gov.pl.
- Jeśli tak – wyraź zgodę na obsługę e-recept transgranicznych na Internetowym Koncie Pacjenta, zanim wyjedziesz.
- Jeśli nie, albo lek jest dla dziecka – poproś lekarza o papierową receptę transgraniczną z pełnym zestawem danych.
- Pamiętaj o terminach – recepta na antybiotyk jest możliwa do realizacji przez 7 dni, a recepty rocznej nie wykupisz za granicą.
- Zachowaj klucz dostępu do e-recepty – podaje się go we wniosku o zwrot kosztów w NFZ.
