Czym jest Vigantol
Vigantol to krople doustne w postaci roztworu, zawierające cholekalcyferol, czyli witaminę D3. Jest produktem leczniczym dostępnym bez recepty, w butelkach z oranżowego szkła o pojemności 10 lub 30 ml, z centralnym kroplomierzem. Jedyną substancją pomocniczą są triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha.
Nazwa bywa używana szerzej, niż wskazuje ta strona. Pod marką Vigantoletten podmiot odpowiedzialny, P&G Health Germany GmbH, ma w rejestrze także tabletki po 500 i 1000 j.m. To osobne produkty z własnymi ulotkami, a poniższe informacje dotyczą wyłącznie kropli Vigantol.
Charakterystyka wymienia następujące wskazania:
- zapobieganie krzywicy i osteomalacji u dzieci i dorosłych,
- zapobieganie krzywicy u wcześniaków,
- zapobieganie schorzeniom przy ryzyku niedoboru witaminy D u dzieci i dorosłych,
- zapobieganie niedoborom witaminy D u dzieci i dorosłych,
- leczenie wspomagające w osteoporozie u dorosłych.
Wszystkie poza osteoporozą dotyczą zapobiegania. Jak witamina D3 działa na gospodarkę wapniowo-fosforanową, opisujemy na stronie substancji.
Ile jednostek ma jedna kropla
To najważniejsza liczba przy tym leku. Według charakterystyki 1 ml roztworu to 40 kropli i 500 µg cholekalcyferolu, czyli 20 000 IU witaminy D3. Z tego wynika, że jedna kropla zawiera 12,5 µg cholekalcyferolu, czyli 500 IU. Ulotka podaje to samo przeliczenie w punkcie 6.
Stężenie kropli różni się między produktami. Liczba kropli z ulotki Vigantolu nie przenosi się więc na krople z witaminą D innego producenta i odwrotnie. Dawkę liczy się w jednostkach, a przeliczenie na krople zawsze sprawdza się w ulotce opakowania, które faktycznie jest w domu.
Dawkowanie
Charakterystyka i ulotka podają dawki dobowe w kroplach:
| Kto | Dawka na dobę | W jednostkach |
|---|---|---|
| wcześniaki | 2 krople | 1000 IU |
| noworodki i niemowlęta do 12. miesiąca | 1 kropla | 500 IU |
| dzieci i młodzież | 1 kropla | 500 IU |
| dorośli i osoby w podeszłym wieku | 2 krople | 1000 IU |
| leczenie wspomagające osteoporozy u dorosłych | 4 krople | 2000 IU |
| dorośli z otyłością (także w podeszłym wieku) i osoby powyżej 75 lat | 8 kropli | 4000 IU |
U wcześniaków dawkowanie musi ustalić lekarz prowadzący, a po osiągnięciu 40. tygodnia wieku skorygowanego dawkę profilaktyczną należy zmniejszyć. U wcześniaków, noworodków i niemowląt lek stosuje się pod nadzorem lekarza i nie przekracza się zalecanej dawki.
Nie należy stosować Vigantolu długotrwale ani w większych dawkach bez nadzoru lekarza. Po pominięciu dawki nie przyjmuje się podwójnej, żeby ją uzupełnić.
Jak podawać krople
Sposób podania zależy od wieku:
- wcześniaki, noworodki i niemowlęta – krople podaje się z łyżką mleka lub pokarmu; jeśli dodaje się je do butelki albo do posiłku, trzeba upewnić się, że dziecko zjadło całość, bo inaczej nie przyjmie pełnej dawki,
- starsze dzieci i dorośli – krople podaje się z łyżką płynu.
W zapobieganiu krzywicy Vigantol podaje się dzieciom od drugiego tygodnia życia do końca pierwszego roku. Charakterystyka precyzuje, że noworodki karmione piersią, których matki nie otrzymywały witaminy D w ostatnim trymestrze ciąży, wymagają jej od pierwszych dni życia, a gdy matka ją przyjmowała – od trzeciego tygodnia.
Noworodki karmione mlekiem modyfikowanym, które wypijają w ciągu doby ilość dostarczającą 400 IU, suplementacji nie wymagają. Jeśli dziecko dostaje pokarm z dodatkiem witaminy D, przy wyznaczaniu dawki Vigantolu trzeba uwzględnić jej zawartość w tym pokarmie.
Butelkę przechowuje się w temperaturze poniżej 25°C i chroni przed światłem. Po pierwszym otwarciu lek jest ważny 12 miesięcy.
Czego nie łączyć z Vigantolem
Najczęstszym ryzykiem jest dublowanie witaminy D. Bez nadzoru lekarza nie należy stosować jednocześnie innych leków, suplementów diety ani środków spożywczych zawierających witaminę D, kalcytriol lub inne metabolity i analogi witaminy D. U niemowląt o dodatkowej żywności wzbogacanej i lekach z witaminą D decyduje lekarz.
Dodatkowe dawki witaminy D lub wapnia można stosować wyłącznie pod nadzorem lekarza, z kontrolą stężenia wapnia we krwi i w moczu. Więcej o nim piszemy na stronie o wapniu. Dokumenty Vigantolu opisują ponadto następujące interakcje:
- leki zobojętniające z glinem – mogą zwiększać stężenie glinu we krwi i ryzyko jego toksycznego działania na kości,
- leki zobojętniające z magnezem – mogą zwiększać stężenie magnezu we krwi,
- fenytoina i barbiturany oraz ryfampicyna i izoniazyd – mogą zmniejszać skuteczność witaminy D,
- tiazydowe leki moczopędne – mogą prowadzić do hiperkalcemii,
- glikokortykosteroidy – mogą znosić działanie leku,
- glikozydy naparstnicy – Vigantol może nasilać ich działanie i toksyczność, co grozi zaburzeniami rytmu serca,
- metabolity lub analogi witaminy D, np. kalcytriol – wyłącznie na zlecenie lekarza i w wyjątkowych przypadkach.
Przeciwwskazania i ostrzeżenia
Vigantolu nie wolno stosować:
- przy uczuleniu na cholekalcyferol lub substancję pomocniczą,
- przy hiperkalcemii lub hiperkalcynurii, czyli nadmiarze wapnia we krwi lub nadmiernym wydalaniu go z moczem,
- przy kamicy nerkowej lub ciężkiej niewydolności nerek,
- przy rzekomej niedoczynności przytarczyc.
Kiedy potrzebny jest nadzór lekarza
Ulotka wymienia sytuacje, w których przed rozpoczęciem stosowania trzeba porozmawiać z lekarzem lub farmaceutą, bo lek należy stosować pod nadzorem lekarza:
- przyjmowanie innych leków z witaminą D,
- sarkoidoza,
- zaburzenia czynności nerek,
- leczenie glikozydami nasercowymi lub lekami moczopędnymi,
- noworodki, niemowlęta i małe dzieci,
- długotrwałe leczenie witaminą D.
Przy długotrwałym stosowaniu dawek powyżej 1000 IU na dobę charakterystyka wymaga kontroli stężenia wapnia we krwi i w moczu oraz czynności nerek. Jest to szczególnie ważne u osób starszych, u pacjentów leczonych glikozydami nasercowymi lub lekami moczopędnymi oraz u noworodków i niemowląt, które mogą silniej reagować na duże dawki.
Ciąża i karmienie piersią
W ciąży Vigantol można przyjmować wyłącznie na zlecenie lekarza. Charakterystyka rozróżnia dawki: dla dawki dobowej do 500 IU ryzyko nie jest dotychczas znane, a powyżej 500 IU lek stosuje się tylko przy wyraźnym wskazaniu i w dawce niezbędnej do usunięcia niedoboru.
Przedawkowania w ciąży należy unikać, bo hiperkalcemia może prowadzić u dziecka do opóźnienia rozwoju fizycznego i umysłowego, specyficznej postaci zwężenia aorty i retinopatii. Witamina D przenika do mleka matki w niewielkich ilościach, a niemowlęta karmione piersią wymagają własnej suplementacji. Przed stosowaniem w okresie karmienia należy poradzić się lekarza. Vigantol nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Działania niepożądane
Dokumenty wymieniają je bez określenia częstości:
- dolegliwości żołądkowo-jelitowe – zaparcia, wzdęcia, nudności, bóle brzucha lub biegunka,
- reakcje nadwrażliwości – świąd skóry, wysypka lub pokrzywka,
- hiperkalcemia i hiperkalcynuria przy przedłużonym stosowaniu dużych dawek.
Ulotka dodaje, że w pojedynczych przypadkach opisywano zgony.
Przedawkowanie
Według charakterystyki u dorosłych przedawkowanie może wystąpić po stosowaniu 20 000–60 000 IU na dobę przez kilka tygodni lub miesięcy, a u dzieci już po 2000–4000 IU na dobę przez kilka miesięcy. W kroplach Vigantol 2000 IU to 4 krople. Niemowlęta i dzieci mogą reagować na znacznie mniejsze dawki niż dorośli.
Objawy są mało charakterystyczne: nudności, wymioty, biegunka, po której następują zaparcia, utrata apetytu, znużenie, ból głowy, mięśni i stawów, osłabienie mięśni, senność, nadmierne pragnienie, wielomocz i odwodnienie. Przy dużym stężeniu wapnia we krwi dochodzi do zaburzeń pracy serca, niewydolności nerek, psychoz, a nawet śpiączki.
Nie ma specyficznej odtrutki. Po przyjęciu większej niż zalecana dawki trzeba skontaktować się z lekarzem, który zdecyduje o leczeniu. Postępowanie polega na odstawieniu witaminy D i opanowaniu hiperkalcemii, a powrót do prawidłowego stężenia wapnia trwa kilka tygodni.
Kiedy do lekarza
Kontakt z lekarzem jest potrzebny po przyjęciu albo podaniu dziecku większej niż zalecana dawki, a także wtedy, gdy w trakcie stosowania pojawiają się nudności, wymioty, nadmierne pragnienie i częste oddawanie moczu. Ulotka wymienia je wśród objawów przedawkowania, a więc możliwego nadmiaru wapnia we krwi.
Zaburzenia pracy serca, objawy psychotyczne albo narastająca senność u osoby przyjmującej duże dawki witaminy D wymagają pilnej pomocy. Przed rozpoczęciem stosowania z lekarzem trzeba też porozmawiać w sytuacjach wymienionych wyżej – przy chorobie nerek, sarkoidozie, leczeniu glikozydami nasercowymi lub lekami moczopędnymi, a także przed podaniem kropli niemowlęciu.
