Tantum Rosa

Na co działa Tantum Rosa

Tantum Rosa to proszek w saszetkach, z którego przygotowuje się roztwór do płukania pochwy albo przemywania okolicy krocza i sromu. Jedna saszetka (9,4 g) zawiera 500 mg chlorowodorku benzydaminy – niesteroidowego leku przeciwzapalnego, który w tej postaci działa miejscowo. Leku nie należy przyjmować doustnie.

Charakterystyka wskazuje go do leczenia dolegliwości i objawów – bólu, pieczenia, świądu, upławów, zaczerwienienia i obrzęku – w przebiegu:

• zapalenia sromu i pochwy,
• zapalenia szyjki macicy różnego pochodzenia, również po chemio- i radioterapii,
• profilaktyki przed- i pooperacyjnej w ginekologii,
• połogu.

Ulotka jako przykładowe przyczyny zapalenia podaje zakażenia i podrażnienia mechaniczne. Wskazanie mówi jednak o leczeniu dolegliwości i objawów. Charakterystyka przypisuje benzydaminie działanie antyseptyczne, ale wśród wskazań nie wymienia leczenia zakażeń grzybiczych ani bakteryjnych jako takich – ich rozpoznanie i leczenie to osobna sprawa.

Jak działa benzydamina w tej postaci

Charakterystyka opisuje kilka mechanizmów. Benzydamina stabilizuje błony komórkowe, działa miejscowo znieczulająco, co przyczynia się do łagodzenia bólu, oraz przeciwobrzękowo, bo zmniejsza przepuszczalność naczyń włosowatych. W przeciwieństwie do innych NLPZ nie hamuje cyklooksygenazy ani lipoksygenazy. Dokument przypisuje jej też działanie antyseptyczne.

Po zastosowaniu miejscowym benzydamina gromadzi się w tkankach objętych stanem zapalnym, a do krążenia wchłania się w minimalnym stopniu i praktycznie nie działa ogólnie. Ta sama substancja w Tantum Verde służy do leczenia objawów w jamie ustnej i gardle – to inne pozwolenie, inna postać i inne wskazanie.

W Rejestrze Produktów Leczniczych pod nazwą Tantum Rosa figuruje też gotowy roztwór dopochwowy 1 mg/ml – osobne pozwolenie z własną ulotką i własnym sposobem użycia. Ta strona opisuje wyłącznie proszek w saszetkach. Obie postacie mają w rejestrze kategorię dostępności bez recepty. Postaci w sprayu rejestr pod nazwą Tantum Rosa nie wymienia.

Tantum Rosa a Octenisept i Ginexid

Te nazwy często pojawiają się obok siebie, ale nie oznaczają zamienników. Według Rejestru Produktów Leczniczych Octenisept zawiera oktenidynę z fenoksyetanolem, a więc inne substancje czynne niż benzydamina w Tantum Rosa. Ginexid w rejestrze nie figuruje. Dokumenty Tantum Rosa nie porównują go z żadnym z tych produktów, więc o wyborze warto porozmawiać z lekarzem albo farmaceutą.

Jak przygotować roztwór i stosować

Zawartość jednej saszetki rozpuszcza się w 0,5 litra przegotowanej i ostudzonej wody, bezpośrednio przed zastosowaniem. Każdorazowo przygotowuje się nowy roztwór z jednej saszetki – ulotka podaje przykład: rano i wieczorem. Zalecana dawka to 1–2 saszetki na dobę, zależnie od nasilenia dolegliwości. Lekarz może zalecić inne dawkowanie.

Sposób użycia zależy od tego, gdzie są dolegliwości:

• płukanie pochwy – przy zapaleniu zewnętrznych narządów płciowych współistniejącym z zapaleniem pochwy lub szyjki macicy, 1–2 razy na dobę, o ile lekarz nie zaleci inaczej,
• przemywanie okolicy krocza i sromu – przy zapaleniu zewnętrznych narządów płciowych oraz w połogowych dolegliwościach okolicy krocza, 1–2 razy na dobę,
• profilaktyka przed- i pooperacyjna w ginekologii – o właściwym stosowaniu decyduje lekarz.

Płukanie pochwy (irygację) przeprowadza się przy użyciu irygatora do higieny intymnej, dostępnego w aptekach bez recepty. Ulotka odsyła do instrukcji dołączonej do irygatora: to ona opisuje, jak przeprowadzić zabieg właściwie i bezpiecznie. Sam lek jest przeznaczony wyłącznie do stosowania dopochwowego i na błonę śluzową zewnętrznych narządów płciowych.

Ile dni

Aby uzyskać poprawę, leczenie nie powinno trwać krócej niż 3 dni. Przy samodzielnym rozpoczęciu leczenia nie należy stosować leku nieprzerwanie dłużej niż 7 dni – o ewentualnym przedłużeniu decyduje lekarz. Jeśli po 7 dniach nie ma poprawy albo pacjentka czuje się gorzej, ulotka każe skontaktować się z lekarzem.

Przeciwwskazania i ostrzeżenia

Jedynym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na benzydaminę lub którąkolwiek substancję pomocniczą: chlorek sodu, powidon i p-toluenosulfonian trójmetylocetyloamoniowy. Interakcje Tantum Rosa z innymi lekami nie są znane, a lek nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów. Ulotka zaleca jednak, by przed rozpoczęciem stosowania zwrócić się do lekarza, farmaceuty lub pielęgniarki.

Stosowanie leków działających miejscowo, zwłaszcza długotrwałe, może wywołać reakcję uczuleniową. W takim przypadku Tantum Rosa należy odstawić i zgłosić się do lekarza, który zaleci odpowiednie postępowanie. Charakterystyka powtarza też, że produkt jest przeznaczony wyłącznie do stosowania dopochwowego i na błonę śluzową zewnętrznych narządów płciowych.

Ciąża i karmienie piersią

Brak danych klinicznych o stosowaniu Tantum Rosa w ciąży i nie wiadomo, czy narażenie po podaniu miejscowym może szkodzić zarodkowi lub płodowi. Dlatego w ciąży leku nie należy stosować, chyba że jest to bezwzględnie konieczne i zalecone przez lekarza – wtedy w możliwie najmniejszej dawce przez jak najkrótszy czas.

Charakterystyka przywołuje przy tym, że w trzecim trymestrze ogólnoustrojowe stosowanie inhibitorów syntetazy prostaglandyn może uszkadzać układ krążeniowo-oddechowy i nerki płodu, a pod koniec ciąży wydłużać czas krwawienia i opóźniać poród. Karmienie piersią nie jest przeciwwskazaniem do miejscowego stosowania benzydaminy, choć ulotka zaleca, by przed użyciem poradzić się lekarza lub farmaceuty.

Działania niepożądane

Ulotka wymienia trzy działania niepożądane, wszystkie bardzo rzadkie – występują u mniej niż 1 osoby na 10 000:

• uczucie pieczenia błony śluzowej pochwy,
• wysypka fotoalergiczna,
• pokrzywka.

Charakterystyka dodaje, że miejscowe działania niepożądane są zazwyczaj przemijające, ustępują samoistnie i rzadko wymagają dodatkowego leczenia, a sam produkt jest na ogół dobrze tolerowany. Przy reakcji uczuleniowej obowiązuje zasada opisana wyżej: lek się odstawia i zgłasza do lekarza.

Przypadkowe połknięcie

Benzydamina stosowana miejscowo praktycznie nie działa ogólnie, więc ryzyko przedawkowania jest minimalne. Charakterystyka zaznacza jednak, że zatrucia można się spodziewać po przypadkowym zażyciu dużej ilości benzydaminy – powyżej 300 mg – a jedna saszetka zawiera 500 mg. W razie przypadkowego połknięcia leku należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub farmaceutą.

Objawy zatrucia benzydaminą to głównie nudności, wymioty, bóle brzucha i podrażnienie przełyku, a ze strony układu nerwowego zawroty głowy, halucynacje, pobudzenie, niepokój i rozdrażnienie. Leczenie jest objawowe, pod ścisłą obserwacją. Lek przechowuje się w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci.

Kiedy do lekarza

Ulotka wskazuje wprost dwie sytuacje. Pierwsza to brak poprawy po 7 dniach albo pogorszenie – wtedy trzeba skontaktować się z lekarzem, a o przedłużeniu leczenia decyduje on, nie pacjentka. Druga to reakcja uczuleniowa: lek się odstawia i zgłasza do lekarza. Przypadkowe połknięcie wymaga natychmiastowego kontaktu z lekarzem albo farmaceutą.

Profilaktykę przed- i pooperacyjną w ginekologii prowadzi się według zaleceń lekarza, bo ulotka nie podaje dla niej schematu do samodzielnego stosowania. W ciąży lek stosuje się wyłącznie wtedy, gdy lekarz uzna to za bezwzględnie konieczne. We wszystkich pozostałych sytuacjach obowiązuje opis z ulotki albo wskazania lekarza, farmaceuty lub pielęgniarki – i do nich ulotka odsyła w razie wątpliwości.