Na co działa Poltram
Poltram zawiera tramadol – opioidowy lek przeciwbólowy działający na ośrodkowy układ nerwowy, czyli mózg i rdzeń kręgowy. Wskazaniem do stosowania są bóle o średnim i dużym natężeniu.
Lek występuje w kilku postaciach o różnej mocy: kapsułkach, kroplach doustnych oraz tabletkach o przedłużonym uwalnianiu w trzech dawkach. Postać i dawkę dobiera lekarz.
Dawkowanie
Poniższe wartości pochodzą z ulotki kapsułek 50 mg. Dawkowanie zawsze ustala lekarz – dobiera je do nasilenia bólu i indywidualnej odpowiedzi pacjenta, kierując się zasadą najmniejszej dawki skutecznie uśmierzającej ból.
Dorośli i młodzież powyżej 12 lat
- Ból ostry: dawka początkowa zwykle 100 mg, kolejne dawki 50 mg lub 100 mg nie częściej niż co 4 godziny. Czas leczenia powinien być możliwie najkrótszy.
- Ból przewlekły: dawka początkowa 50 mg, kolejne mogą być stopniowo zwiększane, jeśli istnieje kliniczne uzasadnienie.
- Maksymalna dawka dobowa: 400 mg tramadolu – z wyjątkiem szczególnych wskazań klinicznych.
U dzieci poniżej 12 lat stosowanie leku nie jest zalecane.
Grupy wymagające osobnego postępowania
- Pacjenci powyżej 75 lat – wydalanie tramadolu może być opóźnione, więc lekarz może wydłużyć odstęp między dawkami.
- Niewydolność wątroby lub nerek – przy ciężkiej postaci leku nie wolno przyjmować. Przy łagodnej lub umiarkowanej lekarz może wydłużyć odstępy między dawkami.
Jak długo
Leku nie wolno stosować dłużej, niż jest to absolutnie konieczne. Przy długotrwałym leczeniu bólu lekarz powinien okresowo kontrolować stan pacjenta i oceniać, czy oraz w jakiej dawce kontynuować terapię – w razie potrzeby z przerwami w podawaniu.
U pacjentów ze skłonnością do nadużywania leków leczenie powinno być krótkotrwałe i pod ścisłą kontrolą lekarską.
Przedawkowanie
W razie przyjęcia większej dawki należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem. Objawami przedawkowania są zaburzenia świadomości aż do śpiączki, napady drgawek, spadek ciśnienia tętniczego, przyspieszona praca serca, zwężenie źrenic, zwolnienie oddychania aż do jego zatrzymania oraz zahamowanie perystaltyki jelit.
Tolerancja, uzależnienie i nałóg
Tramadol jest lekiem opioidowym i to odróżnia Poltram od leków przeciwbólowych dostępnych bez recepty.
Wielokrotne stosowanie opioidów może zmniejszać skuteczność leku, bo organizm przyzwyczaja się do niego – to tolerancja. Może też prowadzić do uzależnienia, nadużywania i nałogu, a w konsekwencji do zagrażającego życiu przedawkowania. Ryzyko rośnie wraz z dawką i długością leczenia.
Większe ryzyko uzależnienia dotyczy osób, które:
- kiedykolwiek nadużywały alkoholu, leków na receptę lub nielegalnych narkotyków albo były od nich uzależnione – dotyczy to również historii w rodzinie,
- palą tytoń lub używają wyrobów nikotynowych,
- miały problemy z nastrojem – depresję, stany lękowe, zaburzenia osobowości – albo leczyły się psychiatrycznie z innych powodów.
Sygnały, które warto omówić z lekarzem
Na uzależnienie lub nałóg mogą wskazywać:
- potrzeba przyjmowania leku dłużej, niż zalecił lekarz,
- potrzeba przyjmowania dawki większej niż zalecona,
- stosowanie leku z innych powodów niż przepisany, na przykład „aby się uspokoić” albo „aby lepiej spać”,
- wielokrotne nieudane próby zakończenia lub kontrolowania stosowania leku,
- złe samopoczucie po przerwaniu leku i poprawa po jego ponownym przyjęciu.
Leku nie wolno odstawiać nagle bez zalecenia lekarza – moment i sposób zakończenia terapii należy z nim omówić.
Tramadolu nie stosuje się w leczeniu substytucyjnym u osób uzależnionych od opioidów, ponieważ nie usuwa objawów występujących po odstawieniu morfiny.
Przeciwwskazania i środki ostrożności
Kiedy nie stosować
Zgodnie z ulotką leku nie stosuje się:
- przy uczuleniu na tramadol, inne opioidowe leki przeciwbólowe lub którykolwiek z pozostałych składników,
- w ostrym zatruciu alkoholem, lekami nasennymi, przeciwbólowymi lub psychotropowymi,
- u osób przyjmujących inhibitory MAO – w tym selegilinę stosowaną w chorobie Parkinsona – lub które przyjmowały je w ciągu 14 dni przed leczeniem,
- przy padaczce nieodpowiednio kontrolowanej lekami,
- u osób uzależnionych od narkotyków,
- w zespole abstynencyjnym.
Szczególna ostrożność
Przed rozpoczęciem leczenia trzeba omówić z lekarzem m.in. uzależnienie od opioidów, stan po urazie głowy, wstrząs, zaburzenia świadomości niewiadomego pochodzenia, zaburzenia oddechowe, podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe, zwiększoną wrażliwość na opioidy, padaczkę lub przebyte drgawki, skłonność do nadużywania leków oraz przyjmowanie leków przeciwdepresyjnych.
Ryzyko drgawek rośnie po przekroczeniu dawki 400 mg na dobę, a także u osób przyjmujących inne leki obniżające próg drgawkowy – takich pacjentów leczy się tramadolem tylko wtedy, gdy inne postępowanie przeciwbólowe jest nieskuteczne.
Przyjmowanie tramadolu w dużych dawkach – pojedynczo lub z innymi lekami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy, w tym z alkoholem – może spowodować zgon. Nie wolno stosować dawek większych, niż zalecił lekarz.
Zaburzenia oddychania podczas snu
Lek może powodować bezdech senny i hipoksemię, czyli niski poziom tlenu we krwi. Objawami są przerwy w oddychaniu podczas snu, nocne przebudzenia z powodu duszności, trudności z utrzymaniem snu lub nadmierna senność w ciągu dnia. W razie ich zauważenia – także przez osobę z otoczenia – trzeba skontaktować się z lekarzem, który może rozważyć zmniejszenie dawki.
Niewydolność nadnerczy i zespół serotoninowy
Nadmierne zmęczenie, brak apetytu, silny ból brzucha, nudności, wymioty lub niskie ciśnienie krwi mogą wskazywać na niewydolność nadnerczy – wymagają kontaktu z lekarzem.
Po połączeniu tramadolu z niektórymi lekami przeciwdepresyjnymi, a także po samym tramadolu, istnieje niewielkie ryzyko zespołu serotoninowego. Jego objawy wymagają bezzwłocznej porady lekarskiej.
Metabolizm tramadolu
Tramadol jest przekształcany w wątrobie przez enzym, którego odmiana bywa różna u różnych osób. U części pacjentów uśmierzenie bólu może być niewystarczające, a u innych bardziej prawdopodobne jest wystąpienie ciężkich objawów niepożądanych.
Dostępność
Poltram jest lekiem wydawanym wyłącznie na receptę. O jego zastosowaniu, postaci, dawce i długości leczenia decyduje lekarz, a przebieg terapii wymaga jego okresowej kontroli.