Dwie role tego samego pierwiastka
W aptece cynk występuje w dwóch postaciach, które mają ze sobą niewiele wspólnego poza nazwą pierwiastka.
Doustnie – tabletki z solami cynku, ze wskazaniem do leczenia niedoboru.
Na skórę – maści, pudry i zawiesiny z tlenkiem cynku, działające miejscowo: osuszająco i ochronnie na podrażnioną albo sączącą skórę.
Preparat na skórę nie uzupełnia niedoboru w organizmie, a tabletka nie zastąpi maści. W rejestrze cynk ma łącznie 46 pozwoleń bez recepty, rozłożonych między te dwie grupy.
Wskazanie postaci doustnej
Jedno i wąsko zapisane: niedobór cynku.
Warto to zestawić z tym, jak preparaty z cynkiem bywają reklamowane. Hasła o odporności, włosach i paznokciach nie pochodzą z charakterystyki produktu leczniczego – dokument mówi wyłącznie o uzupełnianiu niedoboru, a nie o poprawie funkcji u osoby, która niedoboru nie ma.
Dawkowanie
Charakterystyka preparatu zawierającego 5,5 mg jonów cynku w tabletce podaje:
- dzieci do 5 lat – 1 tabletka raz na dobę,
- dzieci od 5 do 15 lat – 1 tabletka 2 razy na dobę,
- dorośli i młodzież powyżej 15 lat – 1 tabletka 3 razy na dobę.
Preparat przyjmuje się po posiłku, popijając wodą. Małym dzieciom nie podaje się tabletek w całości.
Kiedy nie wolno stosować
- nadwrażliwość na substancję czynną albo pomocniczą,
- niewydolność nerek.
To drugie przeciwwskazanie łatwo pominąć, bo cynk kojarzy się z preparatem łagodnym, sprzedawanym obok witamin. Charakterystyka traktuje je jednak jako przeciwwskazanie, a nie ostrożność.
Dawka większa niż zalecana
Charakterystyka podaje wprost, że produkt w dawce większej niż zalecana może działać przeczyszczająco. To najczęstszy sygnał, że dawka jest za duża – i powód, dla którego nie przyspiesza się uzupełniania niedoboru przez zwiększanie liczby tabletek.
Kiedy potrzebny jest lekarz
Niedobór cynku rozpoznaje się na podstawie obrazu klinicznego i badań, a nie domysłu. Przewlekłe zmiany skórne, wypadanie włosów czy nawracające infekcje mają wiele możliwych przyczyn i samo sięgnięcie po preparat z cynkiem nie zastępuje ich ustalenia.
Osobnym sygnałem jest podejrzenie niedoboru u osoby z chorobą nerek – tam decyzja o suplementacji należy do lekarza.
